Een kroon van visseschubben

Tentoonstelling: Kronen. Symbolen van macht en waardigheid. T/m 30 augustus. Museon, Stadhouderslaan 41. Di t/m vr 10-17u, za en zo 12-17u. Zelf kronen maken 13u30-15u30.

In museum het Museon in Den Haag draait een heel oud filmpje. Het werd al in de vorige eeuw gemaakt, in 1898. Een stoet van honderden weesmeisjes marcheert naar de Dam. De meisjes zien eruit als Sien van Ot, ze hebben grote witte schorten aan. Wat gaan ze doen op de Amsterdamse Dam, op een zonnige dag in 1898? Ze gaan kijken naar de kroning van prinses Wilhelmina, de grootmoeder van Beatrix. Als de weesmeisjes de dam hebben bereikt, zwenkt de camera naar de Nieuwe Kerk. Wilhelmina loopt langzaam onder een baldakijn door naar de kerk. De weesmeisjes mogen niet mee naar binnen. Ze moeten op de Dam blijven staan om Wilhelmina toe te juichen als ze weer naar buiten komt. Want dan is ze geen prinses meer, maar koningin. In de kerk wordt ze gekroond tot koningin der Nederlanden.

Wij krijgen nu niet meer te zien dan de weesmeisjes toen. De camera mocht ook niet naar binnen. Hoe de kroon Wilhelmina stond, kan niemand meer te weten komen. Maar de kroon zelf is in het Museon wel te zien. In het echt. In een vitrine. Er liggen daar een heleboel kronen, van koninginnen en koningen van over de hele wereld, uit Afrika, en Azie, uit Liechtenstein, Rusland en Indonesië.

De kronen van Europese vorsten lijken allemaal erg op elkaar. Het maakt niet uit of je koning van Engeland, Nederland, of Liechtenstein bent. De kronen zijn altijd van goud en bezaaid met diamanten en edelstenen. Erin zit een mutsje van rood fluweel (nooit van een andere kleur) en aan de onderkant zit soms een randje wit bont. Het is geloof ik geen pretje om een kroon te dragen. Daarover lees je nooit in sprookjes. Maar de meeste kronen zijn heel zwaar. Sommige wegen wel vier kilo. De koningin van Engeland draagt haar kroon maar een keer per jaar, tijdens de opening van het parlement. Om aan het gewicht te wennen oefent ze van tevoren een paar keer in het paleis.

De kronen van Afrikaanse koningen zien er heel anders uit. Ze zijn niet gemaakt van goud, maar van kralen. Aan de gigantische kroon van Oba Ismail Idowu Owoaje Soludero II, koning van de Yoruba in Nigeria, hangt ook nog een sluier van kralen. Deze koning is namelijk zo machtig als hij zijn kroon op heeft, dat hij met zijn blik kan doden. Daarom moeten zijn ogen achter de sluier verborgen blijven.

Ik vind de kronen van de Europese vorsten mooier dan die van de Afrikaanse en Aziatische koningen. Want de Europese kronen lijken op kronen uit sprookjes. Ze zouden zo op het hoofd van Doornroosje, Assepoester en Sneeuwwitje passen. Bovendien zijn de kronen heel duur. En wat duur is, vinden wij meestal mooi.

Gelukkig staan er in het boek dat bij de tentoonstelling is verschenen ook een paar sprookjes over Afrikaanse kronen. Daar worden de kronen veel fraaier van. De koningen van de Yoruba hebben hun kroon bij voorbeeld gekregen van de god van de zee. Koning Oba Esigye ging lang geleden vechten met Okulun, de koning van de zee. De koning verloor natuurlijk, maar de god vond dat hij wel dapper was geweest. Daarom schonk hij hem alle cori-kralen uit de zee, op voorwaarde dat alleen de koningen van de Yoruba deze kralen zouden dragen. Van deze kralen zijn de Yoruba-kronen gemaakt.

De kronen van de Europese vorsten zijn ook niet altijd zo duur als ze eruit zien. De kroon van Wilhelmina, Juliana en Beatrix ziet er prachtig uit. "Een edel pronkstuk van het puurste goud, dat met edelgesteenten van allerlei fonkelende kleur bezet is, met saffieren, smaragden en topazen', schreef iemand in 1840 over de Nederlandse kroon. Later bleek dat de kroon, gemaakt door de Amsterdamse juwelier Bonebakker, maar 1400 gulden had gekost. En hoewel een gulden in de vorige eeuw veel meer waard was dan nu, was 1400 gulden ook toen veel te weinig voor een echte kroon. Het goud is dan ook geen puur goud, maar verguld zilver, en de edelstenen zijn geen saffieren, smaragden en topazen, maar stukjes gekleurd glas. De parels zijn gemaakt van visseschubben. Visseschubben! Onze koningin heeft geen kroon van goud en diamanten, maar van visseschubben! Vandaar dat Beatrix altijd een hoed draagt. Want wie wil er nou een kroon dragen van visseschubben? Maar ik geloof dat je de Nederlandse kroon niet moet zien als een sieraad, maar als een symbool. En symbolen hoeven niet echt te zijn. Aan je geliefde geef je een hart van suiker of marsepein. Je zou het niet in je hoofd halen om hem een echt hart te geven. Zoals een hart het symbool van de liefde is, is een kroon het symbool van macht. De Nederlandse kroon is zo symbolisch dat hij nog nooit gedragen is. Zelfs bij de kroning krijgt de koningin hem niet op haar hoofd. Hij ligt naast haar op een tafeltje, op een kussentje van rood fluweel.

In het Museon kun je op zondag 5 en zondag 12 juli zelf een kroon maken. Daarvoor krijg je vast geen echte juwelen. Maar wie de mooiste kroon maakt, wint een echte diamant. Tenminste, dat zegt het Museon.