Carl Orff als spektakelstuk

“Goedemiddag, u spreekt met X van het radioprogramma Y. Wij wilden in onze uitzending van vrijdag aandacht besteden aan de aanstaande opvoering van de Carmina Burana, die in Eindhoven ... Daar hebt u vast wel iets over in de krant gelezen.”

“Nee, ik ben bang van niet.”

“Nou, ze gaan die Carmina Burana spelen in het Philips-stadion, voor een publiek van een man of twaalfduizend en omdat u een paar jaar geleden een artikel hebt geschreven waarin u zei dat die Carmina Burana verboden moest worden omdat de componist een nazi is geweest, hadden wij gedacht....”

“Ik ben bang dat u toch niet helemaal goed bent ingelicht. Om te beginnen ben ik niet zo van verbieden. En wat die Carmina betreft ... Maar ik denk dat ik wel weet waar u op doelt. U bent in de war met het stukje dat ik een paar jaar geleden heb gemaakt over het feit dat het Concertgebouworkest met Kerstmis in plaats van de traditionele Mahlersymfonie die Carmina had geprogrammeerd. Het leek mij niet zo kies, zo schreef ik ongeveer, om een joodse componist als Mahler door ausgerechnet een nationaal-socialistische meeloper als Carl Orff te vervangen.”

“Want die Carl Orff wás toch een nazi, is het niet?”

“Hij zat er in elk geval dicht tegen aan. Hij was iets hoogs bij de Reichsmusikkammer en toen Mendelssohns Midzomernachtsdroom, die zoals u weet ontaard was, van het repertoire werd gehaald, heeft Orff een arisch alternatief gecomponeerd. Dat was natuurlijk een schoftenstreek eerste klas.”

“Maar wat is dan het verschil tussen Orff en Wagner? Over Wagner bent u, geloof ik, heel wat positiever. Die was toch óók een soort nazi? Waarom hebt u er dan zo'n positief boek over geschreven?”

“Orff en Wagner zijn, vind ik, niet te vergelijken. Er is echt een groot verschil tussen Orff en Wagner. Wagner wàs helemaal geen nazi. Hij is eerder een slachtoffer van de nazi's. Hij had, zoals trouwens de meeste van zijn tijdgenoten, een paar rare standpunten en die standpunten zijn door de nazi's geannexeerd. Zoals ze ook sommige rare standpunten van Nietzsche hebben geannexeerd. Trouwens, toen Hitler in 1933 de macht overnam lag Wagner al een halve eeuw dood en begraven in zijn achtertuin. Terwijl een man als Carl Orff...”

“Denkt u dat er ook deze keer een rel komt, nu ze die Carmina Burana... uitgerekend in het Philips-stadion...?”

“Het zou me in hoge mate verwonderen. Misschien dat er een wijsneuzerig stukje in het Eindhovens Dagblad of het Brabants Dagblad zal verschijnen. Daar zal het wel bij blijven, denk ik.”

“Toch moet het u een onaangenaam gevoel geven, juist dit soort muziek van een man met die achtergrond in een stadion vol mensen. Dat doet toch heel sterk aan de tijden van vroeger denken?”

“Het spijt me echt. Ik wil u graag terwille zijn, maar ik héb helemaal geen gevoel bij de Eindhovense Carmina van u. Niet negatief en niet positief. Als ze die Carmina daar met alle geweld willen spelen, dan moeten ze het niet laten. Misschien is zo'n stadion trouwens precies de juiste omgeving voor die kleremuziek.”

“Ah! Dus u bent tóch van mening, dat...”

“Jazeker, maar als ik die Carmina kleremuziek noem, is dat op artistieke en niet op zoiets als politieke of morele gronden. Als wij dáárover moeten discussiëren lijkt mij uw Eindhovense Carmina een nogal saai programma-onderdeel te gaan worden.”

“Nee... dus het heeft niet veel zin om u voor de uitzending uit te nodigen?”

“Echt niet. Niet als u iemand met een geharnaste mening over dat spektakel zoekt. Zo'n mening heb ik nu eenmaal niet. Ik ben hoogstens blij dat ik er niet naar toe hoef.”

“Jammer. Echt jammer. Het leek ons zo'n interessant onderwerp.”

“Overschat u het niet een beetje? Als je het mij vraag is die Orff in Eindhoven een non-issue waar jullie beter niet aan kunnen beginnen. Sorry, u zult me nu moeten excuseren. Ik zit, eerlijk gezegd, midden in een vergadering.”

“In elk geval bedankt voor de inlichtingen.”

“Het was me een genoegen.”

Beleefde jongen. Ik ken dat programma van hem wel: diepte-interviews van wel drieëneenhalve minuut, wat naar Hilversumse maatstaven tamelijk omvangrijk is. Wedden dat ze dat non issue, ondanks mijn waarschuwende woorden, gewoon op het programma hebben laten staan?