Body

Goudgeel sinaasappelsap glinstert in een door de zon beschenen glas; dikke, romige caramel kruipt als een schaduw over heuvels van zachtroze ijs; met een scherp geluid wordt de rits van een spijkerbroek omhoog getrokken tot vlak onder de navel, die is bedekt met kleine, goudglanzende zweetdruppeltjes; dikke ketchup stroomt over een spaghettischotel; parelwitte tanden happen in een sappige appel; een waterval van zijdezacht haar stroomt langs de gladde schouders van een vrouw omlaag; malse, sappige biefstukken liggen in hun rode vocht; cornflakes dalen onhoorbaar neer in een zee van melk, omgeven door een kust van porselein. Ach, en het is allemaal zo juicy, zo crispy, mmm, zo crunchy en zo fluffy, mmm, het is allemaal zo delicious, zo irresistible...

Ik geniet van de Amerikaanse tv-reclame. De reclamespots tonen ons, in hun compacte, volmaakte design, de ideologie en de essentiële thema's van het dagelijks leven in Amerika. En het meest essentiële thema dat is het LICHAAM! Body. Het lichaam dat zich voedt, dat loopt, dat slaapt en dat beweegt... Deze eenvoudige boodschap - het lichaam - komt je op de tv in een bonte, carnavaleske verzameling van beelden tegemoet.

De Amerikaanse celebrity Jane Fonda maakt op de televisie reclame voor een eenvoudig plastic trapje waarmee je je beenspieren kunt trainen. Zij doet dit met evenveel pathos als waarmee zij ooit protesteerde tegen de oorlog in Vietnam. Het kan gebeuren dat in de New York Times een foto staat van een prachtig lichaam met de titel Body Consciousness, die vele malen groter is dan een foto van oorlogsslachtoffers ergens in Bosnië, en het is heel normaal dat een Amerikaan (zoals ik wel heb meegemaakt) zijn oefeningen doet terwijl je antwoord geeft op zijn vragen over "die oorlog daar op de Balkan'. Of dat de dame met wie je in een restaurant zit te praten over het postmodernisme plotseling van haar stoel springt en een paar oefeningen gaat doen om haar rug te strekken.

Maar dat is nog niet alles. De Amerikaanse tv-reclame laat het publiek vervolgens zien hoe je je weldoorvoede en goed-getrainde lichaam moet verzorgen (Nourish it inside, nourish it outside! zo luidt een populaire slogan). Hoe en waarmee je je huid moet verzorgen, je haren, je tanden, je benen, je gezicht... De Amerikaanse reclame staat bol van badschuim, shampoo, lotion en crème.

Het enige reclame-onderwerp dat buiten de sfeer van het lichamelijke valt, is hoe je zo goedkoop en zo efficiënt mogelijk kunt telefoneren! Alle andere vormen van menselijke activiteit zijn, als je op de tv-reclame afgaat, te verwaarlozen. Een klein aantal reclameboodschappen is gewijd aan zaken als reizen (rust voor het lichaam) en credit cards.

Het lichaam is, te oordelen naar de reclame op de Amerikaanse televisie, het belangrijkste thema in het dagelijks leven. Zijne Hoogheid het Lichaam. De Amerikaanse ideologie van het lichaam zal er alles aan doen om de dubbelzinnigheid die het lichaam van nature in zich bergt, te elimeren, te vernietigen. Daarom zijn de kalende mannen, die enkele beelden later met een weelderige haardos zijn gezegend, van iedere seksualiteit ontdaan; een commercial voor een toupet of een haartransplantatie is een commercial als elke andere. Een schone dame met een weelderige boezem kan heel goed worden gecombineerd met het beeld van duizenden losgerukte, op een hoop gegooide siliconenborsten, zonder dat iemand het in zijn hoofd zal halen deze beelden ironisch op te vatten. Op een spot voor tandpasta en gezonde parelwitte tanden kan een spot volgen voor kunstgebitten; het volmaakte design van beide spots elimineert bij voorbaat iedere gedachte aan de groteske ambivalentie van het lichaam.

Het democratische Amerika ontzegt door deze ideologie het lichaam het recht op dubbelzinnigheid. Op de televisie kun je de verkiezing zien van de dikste vrouw of van het lelijkste gezicht van heel Amerika, maar de televisie - de scheppende kracht achter alle moderne ideologieën - zal iedere ironische of subversieve bijgedachte onmogelijk maken. Zo wordt de verkiezing van de dikste vrouw van Amerika niet uitgelegd als de opstand van het lelijke tegen het mooie, maar eerder als de officiële erkenning dat er een alternatief bestaat, een variant. Ook de ideeën die direct voortvloeien uit de ideologie van het "ondubbelzinnige' lichaam zullen - hoe overdreven ze ook mogen lijken - van iedere ironie gespeend zijn, zoals het invriezen of het prepareren van het lichaam. Zo zal een jurist in een populaire Amerikaanse tv-serie als "L.A. Law' met de grootste ernst de zaak behandelen van een cliënt die na zijn dood wil worden geprepareerd!

In haar ideologie van het "ondubbelzinnige' lichaam schuift Amerika met zachte hand alles terzijde wat daarmee in tegenspraak is, zoals de tekenen van dood, ziekte, ouder worden, lelijkheid en verval. Als een land met een in wezen infantiele cultuur baseert Amerika deze ideologie op infantiele mechanismen. Het gemeenschappelijke Amerikaanse lichaam dat door het propaganda-apparaat van de televisie zo nadrukkelijk in stand wordt gehouden, heeft iets van een baby die drinkt, spuugt, poept en pist, die zijn eerste stapjes doet en daarbij van zijn omgeving voortdurend bewondering oogst. Deze infantiele trekken vinden we in talloze reclamespots, zoals die voor pilletjes tegen diarree. Een man gaat met een zorgelijk gezicht naar zijn werk; zijn vrouw reikt hem met een geruststellend gebaar de pilletjes aan. In de volgende scène belt de man naar huis; alle zorgelijke trekken zijn verdwenen, hij glimlacht en voelt zich opgelucht (hij hoeft niet meer elk moment naar de wc). Bravo - applaudiseert de vrouw. Bravo - applaudiseert de Amerikaanse tv-kijker.

Het lichaam - mooi, gezond, dynamisch en duurzaam - is in de Amerikaanse ideologie een doel op zichzelf. Het Amerikaanse lichaam is een autistisch lichaam, dat met niemand communiceert en tot niets dient. Al die prachtige spieren, die slanke dijen - het is slechts een doel op zichzelf. De Amerikaanse ideologie heeft aan dit uitdagend mooie lichaam het recht op gebruik ontnomen en aan het seksueel aantrekkelijke lichaam het recht op seks. Het lichaam is een waarde op zichzelf.

Daarom kan het binnen dit verknipte systeem gebeuren dat je van een grote, lekker vetgemeste kalkoen die met gespreide poten in de diepvries van een Amerikaanse supermarkt ligt (ze liggen altijd op hun rug!) moet blozen, terwijl de aanblik van een jongen met goed getrainde spieren (beefcake!) je het water in de mond doet lopen! Is er iets niet in orde?! Jawel, alles is in orde: de enige natuurlijke, subversieve gedachte die uit de Amerikaanse ideologie van het lichaam voortkomt is: kannibalisme. Wie zou trouwens trek hebben in een hongerig Afrikaans kind, een Chinees of een Turk die honderd sigaretten per dag rookt? Niemand toch. Maar dat mooie Amerikaanse, dat gezonde, dynamische en toch zo doelloze lichaam... mmm, zo juicy, mmm, zo fluffy, zo crispy, mmm, zo irresistible...

Ik kom uit een land waar het lichaam slechts een sluitpost is. Hier in Amerika ben ik meteen op aerobics gegaan, ik vulde mijn keukenkastjes met slimfast, en de tight-master ligt ergens in een hoek... Toen begreep ik dat het te laat was en hield ermee op. Maar dat kwam omdat ik was geïndoctrineerd, ik had geleerd dat het lichaam niets waard was, iets dat door de gebeurtenissen in mijn geboorteland ook nu weer dagelijks wordt bevestigd. Maar toch, ik ben niet helemaal gestopt. Want het democratische Amerika denkt aan alles - dus ook aan mij. Laatst las ik een advertentie van een zekere Robert Fazzino uit het nabijgelegen Rocky Hills, die de diensten aanbiedt van zijn bedrijf, "Eden'.

Daarom: cremeer mij als ik dood ben, maar doe mijn as niet in een urn, maar geef die aan Fazzino. Meester Fazzino zal met dit poeder geweerpatronen vullen. En ik, een onverbeterlijk lui varken, zal eindelijk een lichaam bezitten dat voldoening schenkt: slank, licht, aerodynamisch en gevaarlijk. Maar waar zal ik eindigen - in het hart van een oud geworden minnaar, in het lichaam van een vijand of van een goedige wilde eend? Dat is niet belangrijk. Want alleen het lichaam is belangrijk. Alleen de ziel is vergankelijk.