Albert Verwey in Finland; Mama wordt dik

De Forellenvisscher, verzameld en ingeleid door C.M. Boelhouwer. Stichting Kunstuitleen Zeeland, Kuiperspoort 22, Middelburg, 131 blz. Prijs ƒ 15,-

In de zomer van 1909 verblijven Albert Verwey en zijn vrouw Kitty van Vloten vier weken in het zuidelijke puntje van Finland, in Esbo. Daar beschikt de baron Emil Cedercreutz, wiens vrouw een jeugdvriendin is van Kitty van Vloten, over een "buiten' - en de uitnodiging eens te komen logeren stond al lang.

Aan de tocht liggen maanden van voorbereiding ten grondslag. Er wordt druk gecorrespondeerd, vooral met mevrouw Cedercreutz, over vertrektijden van treinen en boten, de tarieven van enkeltjes en retourtjes en over de "veel goede pensionnetjes en hotelletjes' die ze onderweg kunnen aandoen.

Veel zorgen maken ze zich over wat ze moeten achterlaten. Voor Albert Verwey is dat het maandblad De Beweging, waarvan hij de eindredacteur is, en wat voor de eerste keer zonder zijn directe bemoeienis zal verschijnen, en voor mevrouw Verwey zijn dat de kinderen.

In het brievenboek De Forellenvisscher is de correspondentie, die zich rond het "Finland-project' ontspint, gebundeld - van aanloop tot terugblik. Brieven van Kitty van Vloten aan mevrouw Cedercreutz, van Albert Verwey aan De Beweging, van de kinderen Verwey aan de ouders in Esbo ("Lieve pa en ma'), van vader aan de kinderen thuis ("Lieve kinderen'), en voor wie de draad dreigt kwijt te raken met een handige Wie is Wie voorin.

De logeerpartij wordt een succes. Tenminste, voor zover kan worden nagegaan, want over de vakantie zelf is nog het minst terug te vinden. “We hebben het hier bizonder goed,” schrijft Albert Verwey op 27 juli aan zijn kinderen. “Behalve de vele vriendelykheid genieten we het voorrecht van een maaltyd meer per dag dan we thuis krygen. Eén om 3½ en een om 8 uur. Van deze drie kan men ook eigenlyk niet goed onderscheiden welke de voornaamste is. Mama wordt dan ook heel dik en moet veel op de rotsen klauteren.”

Voor Verwey kent de Finland-reis één duidelijk hoogtepunt, en dat is het tochtje dat hij maakt met de baron om op zalm en forel te vissen. “De laatste dagen eten we forellen die wy van Kalkis hebben meegebracht (op de kaart opzoeken). De heer Cedercreutz en ik hebben daar, wanneer we niet op het water waren, in een groot planken huis gewoond en kookten in een blik aardappelsoep met Frankfurter worstjes.”

Dit avontuur vindt zijn neerslag in het gedicht De Forellenvisscher, waarin Verwey in 17 coupletten zijn ervaringen met de hengel bezingt. Het lot van de opgehaalde forel is er beduidend gunstiger dan in zijn brieven: Werp hem weg: hy zal, zy 't met doorboorde lip/ Vroolyk zijn visschebestaan/ Genieten, een kleurige flonkerstip/ Langs donkre en bewogen baan. In werkelijkheid eindigde ze dus in Esbo. In de pan.

Als Albert Verwey over zijn vakantie schrijft is dat aardig om te lezen. Maar van de zesenveertig afgedrukte brieven, is dat amper vijf keer het geval. De rest is ruis. Informatie over de schooltoneelvoorstelling van dochter Gonda, over de tentamens van dochter Martha of de ervaringen van, wéér een dochter (Verwey had er vier), Liesbeth achter de naaimachine, het is allemaal niet erg interessant, of moet je in zo'n geval zeggen: meer iets voor de liefhebber.

Verwey bewaarde altijd trouw zijn post. Van zijn eigen brieven maakte hij, voor ze de deur uitgingen, een handgeschreven kopie. Dit heeft tot een indrukwekkend archief geleid, dat bij zijn dood in 1937 al uit zo'n tweeduizend brieven bestond. Het maakt een bundel als De Forellenvisscher akelig compleet. Hoewel op momenten dat je nieuwsgierigheid werkelijk wordt gewekt, ineens het materiaal ook weer ontbreekt. Kitty Verwey van Vloten aan mevrouw Cedercreutz: “Je brief in rijmvorm gaf ons verblijf goed weer.” Achterin geeft de samensteller te kennen: Niet bewaard in Verwey-archief. Of, andermaal een brief van Kitty, dit keer aan een vriend: “Ik bewonder uw geduld dat u niet een briefkaart met verwenschingen schrijft dat we zoo'n langen gezelligen brief onbeantwoord lieten.” Een langen en gezelligen brief? Noot: Deze brief is niet teruggevonden.