Rechtstreeks overleg Ieren en Noordieren

LONDEN, 2 JULI. Het ziet ernaar uit dat zestien maanden “onderhandelen over onderhandelingen” tussen alle betrokkenen bij de politieke situatie in Noord-Ierland volgende week zal uitmonden in officiële besprekingen. Sir Patrick Mayhew, de Britse minister voor Noord-Ierland, was opgetogen toen hij de doorbraak gisteravond bekendmaakte.

Aanvaarding door alle betrokkenen van een fase van officiële besprekingen betekent dat de Unionistische partijen van dominee Ian Paisley en James Molyneaux hun verzet tegen rechtstreekse besprekingen met de regering in Dublin na lang tegenspartelen hebben opgegeven. Geen van de partijen in Noord-Ierland zelf wil zeggen wat ze onderling hebben afgesproken, maar uit het feit dat nu een officiële fase wordt ingeluid, kan worden afgeleid dat Unionisten en nationalisten in Noord-Ierland het onderling eens zijn geworden over de ideale vorm van politiek zelfbestuur in de provincie. De politieke partijen in de provincie zijn sinds het begin van de jaren zeventig vrijwel machteloos, omdat de regering in Londen na een mislukt experiment met zelfbestuur zelf de touwtjes in handen nam.

Ulster is sindsdien vanuit Stormont Castle buiten Belfast geregeerd door een Britse minister voor Noord-Ierland, de laatste acht jaar in het kader van het Brits-Ierse Verdrag op onderdelen geassisteerd door ambtenaren uit de Republiek, die de belangen van de nationalistische minderheid in Noord-Ierland bewaken.

Zo groot is de afstand tussen de verschillende betrokkenen geweest, dat het voor de Democratic Unionist Party voor het eerst in 70 jaar is - de datum van de afscheiding van de zes provincies van de Republiek Ierland - dat ze met vertegenwoordigers van de Republiek om tafel wenst te gaan zitten. Voor de Ulster Unionists is het 18 jaar geleden. De Unionisten hebben altijd volgehouden dat bespekingen met de Republiek alleen zin hadden, als Ierland bereid zou zijn artikel 1 en 2 van de Ierse grondwet ter discussie te stellen. Daarin wordt aanspraak gemaakt op het grondgebied van Noord-Ierland. De regering in Dublin lijkt daartoe bereid, maar wenst dat als tegenprestatie de bereidheid bestaat om het delen van soevereiniteit over Noord-Ierland bespreekbaar te maken.

Sir Ninian Stephen, de voormalig gouverneur-generaal van Australië, zal als onafhankelijk voorzitter van de besprekingen optreden. De eerste sessie is vermoedelijk volgende week in Londen. Als voortgang wordt geboekt volgen nog bijeenkomsten in Belfast en in Dublin.