Omroepen tegen muziekplannen

HILVERSUM, 2 JULI. Een meerderheid van de omroepverenigingen - TROS, AVRO, VPRO, VARA en KRO - is tegen het concept-voorstel van het dagelijks bestuur van de NOS om tien miljoen gulden te bezuinigen op de omroeporkesten. Het voorstel, dat morgen in het NOS-bestuur aan de orde komt, werd opgesteld op verzoek van minister d'Ancona (WVC). Zij wil dat de omroep, in overeenstemming met haar beleid in het Kunstenplan, minder geld besteedt aan symfonische muziek. De bespaarde tien miljoen zou moeten gaan naar film en drama op tv.

Het college van programmaleiders-Radio gaf al eerder een negatief advies over de plannen van het NOS-bestuur, die betekenen dat het Muziekcentrum van de omroep, waarin de vier omroeporkesten en het Groot Omroepkoor zijn ondergebracht, met een vijfde wordt ingekrompen. Tachtig tot honderd musici zouden daardoor hun baan verliezen.

Vanmorgen hebben ruim honderd vertegenwoordigers van het Nederlandse muziekleven, van sopraan Roberta Alexander tot violist Jaap van Zweden, in een brief een dringend beroep gedaan op de NOS niet te saneren in “wat werkelijk van waarde is en uniek in de wereld” maar “in het omroepbestel, dat verhindert dat deze musici optimaal functioneren”. Volgens de briefschrijvers, onder wie ook Bernard Haitink, is “een totaal achterhaalde structuur ervoor verantwoordelijk dat Nederland de meest onderontwikkelde muziekzender van Europa heeft”.

Pag 6: Zendgemachtigden voor meer efficiëntie

Directeur Cees Wolzak van de TROS vindt dat het Muziekcentrum, dat in totaal 360 musici in dienst heeft, moet worden gehandhaafd omdat het een essentieel onderdeel is van de taken en functies die de publieke omroep heeft, zoals die onlangs nog zijn bevestigd door de Commissie Donner. De TROS, die met de omroepmusici een concertserie in het Utrechtse Vredenburg brengt, is volgens Wolzak wel voor een zo efficiënt mogelijk beheer, maar van hem mag niet worden bezuinigd op de musici.

De AVRO is tegen het concept-voorstel van het NOS-bestuur omdat het bezuigingsvoorstel begint aan de verkeerde kant. Volgens Kees van Twist, lid van de programmadirectie van de AVRO, moet niet een bezuinigingsbedrag van tien miljoen gulden het uitgangspunt zijn, maar dient eerst een beleidsplan te worden gemaakt voor wat de omroepen op radio en tv willen doen aan klassieke muziek en met welke middelen dat dan moet gebeuren.

Het bestuur van de VPRO heeft nog geen standpunt ingenomen, maar VPRO-directeur Hans van Beers, vroeger directeur van het Rotterdams Philharmonisch Orkest en voorzitter van de afdeling muziek van de Raad voor de Kunst, wil zijn bestuur voorstellen niet akkoord te gaan met een bezuiniging op de omroeporkesten. Hij vindt het NOS-voorstel slecht en eenzijdig omdat het de instandhouding betekent van een slechte infrastructuur van Radio 4, ook wanneer die vanaf 1 oktober dit jaar een nieuwe opzet krijgt. De vijf tot tien miljoen gulden die de minister vraagt zijn volgens Van Beers gemakkelijk te vinden in een nieuwe opzet, waarbij de muziekproduktie zelfs wordt verbeterd.

Van Beers wil dat de gezamenlijke omroepen een Stichting Radio 4 oprichten. Voorzien van adequate financiële middelen zou die stichting met een grote mate van onafhankelijkheid van de omroepen de klassieke zender Radio 4 èn het Muziekcentrum van de omroep moeten beheren. Uitgangspunt daarbij is een samenhangend beleid en een produktie van hoogwaardige artistieke kwaliteit. De leiding zou moeten worden gelegd in de handen van “de betere programmamakers van Hilversum, onder leiding van een hoofdredacteur die tevens artistiek leider is van de muziekproduktie-infrastructuur. “Dat zou dus Edo de Waart mogen zijn.”

Van Beers wil met een sterk geïntegreerd muziekbeleid komen tot flinke besparingen op de overheadkosten die nu worden gespendeerd aan de eigen muziekafdelingen van de omroepverenigingen. Die zijn nu te omvangrijk zijn en werken niet erg goed samen. De band met de omroepen zou, via voordrachten van bestuursleden, niet geheel verbroken mogen worden.

De ideeën van de VPRO sluiten aan op die van de leiding van het Muziekcentrum zelf. De dirigent Edo de Waart, artistiek leider van Muziekcentrum, en directeur Ben Janssen hebben eerder al voorgerekend dat bij een volledige integratie van het huidige Muziekcentrum met de redactie van Radio 4 meer dan 29 miljoen gulden kan worden bespaard.

De AVRO is tegen een aantal van die uitgangspunten en wil de wettelijk vereiste pluriformiteit en eigen verantwoordelijkheid van de omroepverenigingen uitdrukkelijk instandhouden. De AVRO wil ook van de situatie af dat het ministerie van WVC het geld voor het Muziekcentrum buiten de omroepen om rechtstreeks doorsluist naar het Muziekcentrum van het NOB. Volgens Van Twist moeten de omroepen zonder inmenging van de minister van WVC een afweging maken welke bedragen zij besteden aan muziek en welke aan andere vormen van kunstzinnige programma's, zoals drama en film. Volgens hem kunnen wel besparingen worden bereikt door de omroeporkesten efficiënter in te zetten dan nu het geval is.

Het bestuur van de VARA wil nog niet op de besluitvorming vooruitlopen, maar heeft volgens een woordvoerder “een genuanceerd standpunt”. De afdeling klassieke muziek van de KRO is fel tegen het voorstel van de NOS en verwacht dat voorzitter Braks dat standpunt ook morgen in het NOS-bestuur zal uitdragen. De NCRV kon nog geen enkele indicatie geven over het standpunt dat morgen wordt ingenomen.

De EO kan instemmen met de uitgangspunten van het NOS-voorstel en vindt dat de omroepen zelf moeten kunnen bepalen op welke manier zij het geld besteden, dat voor cultuur beschikbaar is.