Kinkel op reis

DE NIEUWE DUITSE minister van buitenlandse zaken, Klaus Kinkel, heeft deze week in Washington spitsroeden gelopen.

Na het mislukte onderhoud met de Franse collega Dumas op 11 mei was het Duitse bezoek voor minister Baker de eerste gelegenheid om tijdens een thuiswedstrijd de continentale Europeanen nog eens het Amerikaanse ongenoegen in te peperen. Tegenover de visite uit Parijs moet de Amerikaan op een gegeven ogenblik hebben uitgeroepen: “Bent u voor ons of tegen ons?” Kinkel slaagde erin het onderhoud in bondgenootschappelijker termen af te wikkelen. Maar enigszins ten einde raad gaf hij toe dat de Duitse mogelijkheden om Frankrijk in de buurt van het Atlantische spoor te manoeuvreren beperkt waren.

De Duitsers bevinden zich tussen twee vuren. De economische reus voelt zich politiek nog steeds hoogst onzeker - wat ook te maken heeft met het historische gegeven dat Duitsland geen ervaring heeft met de positie van op beheerste machtsuitoefening gebaseerd internationaal leiderschap. Het land heeft zich in zijn jonge jaren immers verplicht gevoeld zich te bewijzen tegen gearriveerde mogendheden in. Thans zoekt het zekerheid in bondgenootschappelijke structuren zoals EG, CVSE en NAVO zonder overigens ten volle te willen delen in de verantwoordelijkheid die het lidmaatschap van deze gezelschappen de deelnemers oplegt. Sterker, de bescherming van de eigen veiligheid wil het verzekerd blijven zien in de lijfelijke aanwezigheid van bondgenootschappelijke troepen. De langzamerhand beruchte constructie van het Frans-Duitse Eurokorps is Bonn vooral ingegeven door de wens Franse troepen op Duits grondgebied te handhaven.

NU DE Amerikanen niet bereid blijken zich wezenlijk in de achtergronden van de Duitse "Realpolitik' te verdiepen, is Bonn in de verdediging gedrongen. Want het moet in Washington uitleggen dat de romance met Parijs geenszins ten koste gaat van het solide Atlantische huwelijk met Washington. Kinkel beweerde op een gegeven ogenblik zelfs dat het Eurokorps later in de NAVO zal worden ondergebracht, hoewel hij tezelfdertijd moest toegeven dat de relaties tussen de Frans-Duitse Veiligheidsraad die het bevel moet voeren over het korps, en het NAVO-commando nog moeten worden geregeld. De Amerikanen hadden van Dumas overigens een heel andere indruk gekregen - wat Bakers uitroep had uitgelokt.

De Duitse afhankelijkheid en internationale terughoudendheid laat de Franse diplomatie alle ruimte voor het nodige stuntwerk - zoals president Mitterrand afgelopen weekeinde ten overvloede aantoonde. In de beste gaullistische traditie maken de Fransen gebruik van het moralisme in de Amerikaanse buitenlandse politiek om hun onafhankelijkheid te onderstrepen. Bakers wanhoopskreet tegenover Dumas kwam rechtstreeks voort uit de Amerikaanse gewoonte diplomatieke relaties te waarderen als intermenselijke verhoudingen, als betrekkingen tussen vrienden waarbij een handdruk, een glimlach en een schouderklop, bij de "photo-opportunity' gewisseld tussen de leiders, de graadmeter is van de stand van zaken tussen mogendheden. Maar in Parijs worden uitingen van Amerikaanse gramschap in het algemeen meer gewaardeerd dan vriendschapsbetuigingen - en wel als onderstreping van Frankrijks niet te corrumperen soevereiniteit.

HET IS DE Duitsers als betrekkelijke nieuwkomers in de internationale diplomatie niet gegeven deze cultuur-historische kortsluiting tussen traditionele bondgenoten gunstig te beïnvloeden. Een zekere vertwijfeling is hun deel, temeer omdat zij aan beide kanten dreigen te worden geslachtofferd, eensdeels als gevolg van een onverwoestbare naïveteit, anderdeels van een welbewust toneelmatig machiavellisme. Bonn tussen "the devil and the deep blue sea'.