Het franjeloze karakter van de schoen "met het groene dingetje'

Sinds de hardloop-rage van de jaren zeventig en de gezondheidsrages van de jaren tachtig zijn sportschoenen niet meer weg te denken uit het straatbeeld.

Ze zijn uitgegroeid tot statussymbolen waar veel geld voor wordt uitgegeven en worden uitgerust met technische snufjes die eerder een curiositeitswaarde hebben dan prestatieverhogend zijn. Een klassieke tennisschoen, de Stan Smith van Adidas, heeft geen pneumatische binnenzolen en is helemaal wit. Hoewel de vraag tegenwoordig lijkt uit te gaan naar opzichtige kolossen met roze en turkooise strepen, is de eenvoudige Stan Smith na een aantal jaren terug in de winkel.

Sportschoenen namen in de jaren tachtig de rol over die de spijkerbroek in de jaren zeventig had. Als je geen sportschoenen droeg, hoorde je er niet bij en als je niet de juiste schoenen had, dreigde je helemaal een flater te slaan. Scholieren en uitgezakte veertigers die het niet in hun hoofd zouden halen om zich in te spannen, kochten een paar Nike's of Reeboks.

Toch waren er maar weinig sportschoenen die de stap van het sportveld naar de straat overtuigend konden zetten. Een goed voorbeeld is nog steeds de Stan Smith die in het midden van de jaren zeventig ongekend populair werd. Miljoenen paren werden verkocht van de schoen "met het groene dingetje achterop'. De rage begon in Frankrijk waar de Stan Smith een onmisbaar onderdeel van het stadse vrijetijdstenue werd. Het signalement luidde: Stan Smiths, gebruinde enkels, gebleekte spijkerbroek of kaki-broek met hoog water, wit t-shirt of effen polo en kortgeknipt haar.

De schoenen zelf moesten aan een aantal eisen voldoen. In de eerste plaats mochten ze er niet nieuw uitzien. Spliksplinternieuwe Stan Smiths waren hagelwit en straalden niet de mondaine nonchalance uit die beoogd werd. Iedere drager die zijn Stan Smiths serieus nam, kende de trucs die het proces van veroudering versnelden: door de plassen lopen, een potje voetballen of met slepende tred door een grindpad lopen. Over de veters bestonden nog wel eens misverstanden. Zo waren er mensen die zeker wisten dat de schoenen ongestrikt als een soort sloffen gedragen moesten worden, maar voor anderen was dit een kunstgreep die het franjeloze karakter van de Stan Smith juist aantastte.

Aan de schoen zelf vielen nauwelijks woorden vuil te maken. Het was een schoen zonder kleurige strepen, luchtkussens, fluoriserende veters of orthopedische hielversteviging. Na de hausse in de jaren zeventig leek de Stan Smith een onbezorgd leventje te gaan leiden als klassieker. Maar in 1985 veranderde het groene plaatje op de hiel plotseling in een blauw plaatje. Deze lage aanval op de integriteit van de schoen zorgde voor duistere voorgevoelens bij de liefhebbers. En inderdaad, drie jaar later werd de Stan Smith uit de handel genomen.

Vanaf dat moment verschenen er op straat Stan Smiths die duidelijk uit stoffige kasten te voorschijn waren getoverd en gaten vertoonden in zool- en bovenwerk. Deze schoenen zouden het niet lang meer houden en sommige dragers begonnen al met pijn in hun hart naar andere schoenen uit kijken.

Volgens Piet Korteweg van de afdeling afdeling voorlichting bij Adidas werd alleen in Nederland het groene plaatje in een blauw plaatje veranderd. En ook alleen in Nederland was de Stan Smith een aantal jaren niet verkrijgbaar. Nu verschijnt de schoen weer, compleet met groen hielplaatje, in een "Originals'-reeks. Waar andere merken enorme budgetten spenderen om sportsterren te contracteren die hun schoenen aanprijzen, komt een fabrikant er voor het eerst rond voor uit dat zijn sportschoenen niet bedoeld zijn om op een sportveld te dragen. Dat klinkt logisch, want negentig procent van alle sportschoenen wordt niet meer gebruikt voor dat doel.

Met dure en opzichtige schoenen laat je zien wat je je kunt veroorloven. Onlangs werd een jongeman in een Rotterdamse tram door overvallers ontdaan van zijn peperdure Nike's. Toen de rovers de tram bij de volgende halte verlieten gooide een van hen zijn eigen sportschoenen terug de tram in. Er werd niet vermeld wat voor schoenen het waren, maar het kan best zijn dat de ruil niet ongunstig was.