De enige echte Peter Pan

Peter Pan. Regie: Hamilton Luske, Clyde Geronimi en Wilfred Jackson. Met de stemmen van: Jasper Krabbé, Laura Vlasblom, Ted de Braak, John Kraaykamp. In: 20 theaters.

Het kan nauwelijks toeval zijn dat slechts zes jaar na de première van de destijds opnieuw Nederlands nagesynchroniseerde versie, de Disney-tekenfilm Peter Pan opnieuw wordt uitgebracht. De aanleiding moet wel zijn dat Steven Spielberg het klassieke stuk van Sir James M. Barrie uit 1904 onlangs verfilmde onder de titel Hook. Peter Pan had als "pantomime', het soort luidruchtige en met ingewikkelde trucages verluchtigde toneelspektakel waar Engelse families rond Kerstmis van plachten te genieten, al een lange traditie achter zich, toen de Disney-film in 1953 voor het eerst uitkwam. Maar daar heeft Spielberg zich niet door laten inspireren, dat wordt wel duidelijk bij het herzien van de Disney-versie.

Slechts weinigen realiseren zich hoe invloedrijk Disney geweest is in het vormen van de archetypen van de twintigste eeuw. Vraag een kind een heks te beschrijven of te tekenen en zelfs wanneer het nooit Snowwhite and the Seven Dwarfs gezien heeft, zal die heks het meest lijken op die van Disney. Roze olifantjes als dronkemansvisioen stammen uit Dumbo, terwijl ook de lange neus van Pinocchio in de Disney-contouren in ons aller herinnering zit opgeborgen.

Barrie beschreef Tinker Bell als een bal van licht, die ook als zodanig in het oorspronkelijke stuk opgevoerd werd. Pas in de handen van de Disney-tekenaars werd ze een ondeugende fee, volgens kwade tongen gemodelleerd naar Marilyn Monroe, hetgeen altijd officieel ontkend is door de studio. De verrukkelijke jaloerse capriolen van het feetje, diep gekrenkt door Peter Pans interesse voor het mensenkind Wendy, zijn een verademing na de brave vertolking in levende lijve door Julia Roberts in Hook. De invloed van Walt Disney's Peter Pan op de filmgeschiedenis gaat overigens verder dan Spielberg, die natuurlijk wel weer het hoogste budget en de meest geraffineerde trucages tot zijn beschikking had. Zo waren The Lost Boys, aanvankelijk de weesjongens in het legertje van Peter Pan, de hoofdpersonen van een gelijknamige vampierenfilm van Joel Schumacher uit 1989, en heeft Woody Allen bij het nasynchroniseren van een Japanse oorlogsfilm tot What's up, Tiger Lily? ook vast meer gedacht aan de squaw uit de Disney-film dan aan een botanische tijgerlelie. Men kan zelfs de gewaagde veronderstelling opperen, dat de bij alle kinderen diep gewortelde angst voor krokodillen voor een belangrijk deel gevoed is door het beest met een horloge in zijn buik dat kapitein Haak een film lang achtervolgt.

Disney's Peter Pan is de enige echte, daar kan geen Robin Williams aan tippen. Het is altijd nuttig om kinderen te confronteren met de bronnen van onze beschaving, zeker wanneer die meer plezier verschaffen dan de imitaties.