BAT-personeel vindt nieuwe banen; Bemiddelingscommissie herplaatst 50 man na sluiting sigarettenfabriek

AMSTERDAM, 2 JULI. De parkeerplaats voor de sigarettenfabriek BAT is nagenoeg leeg. De enorme deuren van de twaalf laadperrons zijn gesloten. Op de voorkant van het personeelsblad van juni staat symbolisch een open hand afgebeeld, waaruit een hoop stof waait. Alsof BAT-medewerkers zich nu nog niet bewust zijn van vergankelijkheid. Voor ruim honderd medewerkers gaan deze week de deuren van de fabriek definitief dicht. Het gros heeft al een nieuwe baan.

Over de lege vakken van de parkeerplaats loopt een man met gestreept overhemd en een aktetas in zijn hand. Iemand van de buitendienst, dat kan niet missen. Samen met ongeveer zeventig collega-vertegenwoordigers en veertig werknemers op het kantoor blijft hij voor British American Tobacco (BAT) in Amsterdam werken. Op last van het Engelse moederbedrijf wordt de produktie van de Nederlandse hoofdstad naar de vestiging in Brussel overgebracht.

De familiaire sfeer in het bedrijf, waar vader en zoon samen achter de tabaksmachine stonden, is verdwenen. Het gelach van de vele Spaanse medewerkers is verstomd. In de kantine loopt nog een verdwaasde enkeling rond. Voor Dick Visser ligt dat anders. Hij moet voor 1 november de magazijnen hebben leeggeruimd. Zijn 17-jarige zoon steekt als vakantiehulp een handje toe.

Gedurende 23 jaar was Visser in dienst van BAT. Zijn broer Jaap werkte 21 jaar voor het bedrijf en de jongste broer Kees vijf. Toen de ondernemingskamer van het Amsterdamse gerechtshof, na een slepende juridische strijd, besliste dat de produktie-afdeling mocht worden verplaatst, waren ze totaal van de kaart. Geen van drieën konden begrijpen dat een winstgevende fabriek dicht moest. “Een slag voor de familie”, stamelde Dick indertijd. Over een nieuwe baan hadden ze niet nagedacht, wlden ze niet nadenken. BAT was hun leven, hier hadden ze jarenlang voor gestreden.

Met de drie broers is het goed afgelopen. Dick begint na de zomer een eigen bedrijf. Hij heeft voor een zacht prijsje machines van BAT gekocht en stort zich in revisie en onderhoud van apparatuur. Opdrachten van een nabijgelegen kauwgom- en chocoladefabriek heeft hij al binnen. Ook pleegt hij de komende twee jaar revisie en groot onderhoud aan alle machines in de Europese vestigingen van BAT. Eigenlijk wilde de directie dat hij naar Brussel kwam, maar daar had Dick geen zin in. Hij is niet voor niets geboren en getogen in Volendam.

Zijn broer Jaap heeft een nieuwe betrekking gevonden bij Maple Leaf, de producent van onder meer Sportlife-kauwgom. Kees kampt met gewenningsproblemen bij zijn nieuwe baas, een kartonnagefabriek in Edam. Beiden hebben hun nieuwe baan te danken aan de bemiddelingscommissie van BAT, samengesteld uit vijf werknemers.

De bemiddelingscommissie is onderdeel van het sociaal plan. De ondernemingsraad (OR) weigerde de diensten van een professioneel outplacement-bureau. “Dat wil alleen maar geld verdienen. Wij kennen de mensen hier beter”, zegt OR-voorzitter F. Jansen. De naam die de directie aan de bemiddelingscommissie wilde geven, werd ook afgekeurd. Jansen sputtert: “BAT Search... Terwijl we gewone Hollandse jongens zijn.” Het werd BAT Bemiddelingscommissie, beter bekend als BBC.

Met behulp van het arbeidsbureau ging BBC begin dit jaar aan de slag. Er werd een vacaturebank opgezet, sollicitatie-training gegeven en voor omscholing gezorgd. De kwaliteiten en wensen van zeventig medewerkers werden in een boekje onder de noemer "beschikbaar' opgenomen en vervolgens onder 3200 bedrijven verspreid. Ruim tweehonderd ondernemingen reageerden hierop. Inmiddels zijn twintig personeelsleden nog niet aan een baan geholpen. Het betreft hier mensen ouder dan 45 jaar, jongeren die willen studeren en werknemers van buitenlandse afkomst die slecht Nederlands spreken en schrijven.

Eén gemeenschappelijk probleem kenmerkte het onderbrengen van het personeel bij andere bedrijven: het salaris. BAT betaalde goed en bood bovendien uitstekende secundaire arbeidsvoorwaarden. “Ik introduceerde twaalf operators bij Nissan. Totdat ze hoorden dat Nissan 2400 gulden bruto per maand betaalde. Bij ons verdient een operator 4000 gulden”, zegt G. Da Cunha, personeelschef en lid van de BBC.

Naarmate de tijd vorderde, werden de looneisen verlaagd. Iedereen wilde toch graag aan het werk. Hoewel sommige werknemers een baan per 1 mei afwezen, “omdat ze nog tot 1 juli bij de BAT moesten werken”. Anderen lieten zich omscholen tot taxichauffeur, drukker of rijschoolhouder. Bijna alles was mogelijk, de directie van BAT betaalde de kosten. “Behalve als je helikopterpiloot wilde worden”, lacht Jansen.

De meeste werknemers zijn goed terechtgekomen. Dick Visser is blij met de kans om voor zichzelf te beginnen. Hij moet wel veel reizen, maar kan nog regelmatig in zijn geliefde Volendam vertoeven. En hij verheugt zich er nu al op dat zijn zoon later in zijn eigen bedrijf kan komen werken.