Amerikaanse congres stemt tegen super deeltjesversneller

Het lot van de Amerikaanse Superconducting Super Collider (SSC), 's werelds grootste deeltjesversneller, die in Texas in aanbouw is, hangt aan een zijden draadje.

Als het Amerikaanse congres zijn zin krijgt gaat het 8,25 miljard dollar kostende megaprojekt uit als een nachtkaars. Het idee was om een ruim 75 kilometer lange ondergrondse racebaan aan te leggen waar protonen met ongekende snelheden op elkaar kunnen botsen. Binnen het congres wordt echter de noodzaak om financieel orde op zaken te stellen in dit verkiezingsjaar sterker gevoeld dan ooit. Het federale begrotingstekort bedraagt dit jaar 400 miljard dollar en de deeltjesversneller was vorige week het eerste item op de agenda waar de afgevaardigden volmondig nee tegen konden zeggen. Met 232 tegen 181 stemmen werd de 450 miljoen dollar die voor 1993 voor het projekt op de begroting stond geschrapt. Er werd alleen een bedrag van 34 miljoen dollar toegekend om het projekt, dat al twaalf jaar in voorbereiding is en 20 jaar zou moeten draaien, zo snel mogelijk te beëindigen. Tenzij de senaat volgende maand anders beslist, valt daarmee definitief het doek voor de deeltjesversneller.

Volgens tegenstemmers is de wetenschap gediend met dit afstemmen, omdat dit mammoetprojekt een veel te groot deel van het wetenschapsbudget dreigt op te slokken ten koste van allerlei kleinere projekten binnen het ministerie van Energiezaken. Dit zou ""de slechtst denkbare manier zijn om federale wetenschapsprioriteiten vast te stellen.'' Maar volgens voorstanders van de SSC, die door elf achtereenvolgende expertpanels als topprioriteit is bestempeld, is het afblazen van het projekt ""een klap voor de gehele mensheid''.

Zelfs als de senaat volgende maand alsnog groen licht geeft betekent het vorige week gevallen congresbesluit een gevoelige politieke knauw voor het projekt, wat het vertrouwen van buitenlandse gegadigden niet zal bevorderen. Het ministerie van Energiezaken had toch al de grootste moeite om de 1,7 miljard dollar aan buitenlandse steun voor het projekt, waarop de begroting mede gebaseerd was, binnen te slepen. Fysici buiten de VS wijzen erop dat de VS ook niet zo scheutig zijn met bijdragen aan grote onderzoeksprojekten buiten de VS, zoals het CERN waar in 1999 een vergelijkbare deeltjesversneller moet staan.

Tot nog toe heeft de federale overheid 1 miljard dollar en de staat Texas 227 miljoen dollar in het projekt gestoken. Alleen al binnen het onderzoekscentrum staan 2000 banen op het spel. (Science, 26 juni)