Protesterende boeren "goei volk'; Ineens vlogen eieren, tomaten en kluiten aarde door de lucht en die raakten de gedeputeerde

DEN BOSCH, 1 JULI. Tot twee uur gistermiddag was alles keurig verlopen. De IJskoning deed goede zaken en manschappen van de ME zaten met riant uitzicht op de menigte in een kantoor van het provinciehuis in Den Bosch als was het de businessbox van een voetbalclub. Toen vlogen ineens eieren, tomaten en kluiten aarde door de lucht en die raakten de Brabantse gedeputeerde voor landbouw mevrouw Jacobs-Aarts, die aan het woord was. In de betrekkelijke stilte, die daarop onder de duizenden protesterende boeren voor het provinciehuis in Den Bosch viel, zat een ondergrond van schaamte.

“Ik zou het heel erg vinden”, sprak nadien vergevingsgezind de ontstruifde député die tijdens de bekogeling ijlings het hazepad had genomen, “als de indruk ontstaat dat dit incident kenmerkend is voor de aard van de Brabantse boerenstand”. Die bestaat echter overwegend uit “goei volk”, dat ook van zichzelf vindt dat het hardwerkend en eerlijk is, zoals herhaaldelijk tijdens toespraken werd gestipuleerd.

Maar, zoals gisteren bleek, het is wel een tot het uiterste getergd volk geworden: “De landbouw heeft al veel moeten slikken, maar dit streekplan zullen wij niet pikken”. En het CDA, met welke partij men tot voor kort lustig lobbyend het groene front vormde, staat tegenwoordig voor: Collectieve Doodsteek Agrariërs. Zo was althans op een spandoek te lezen. Deze partij wordt beschouwd als de felste verdedigster van het streekplan waarin natuur en landschap op kwestbare punten prioriteit krijgen boven landbouw.

De actieleiders van wat werd genoemd de grootste boerenmanifestatie ooit in Brabant gehouden treurden na afloop bitter: “Dit abrupte einde was niet wat we ons hadden voorgesteld. Zo misten we het antwoord op onze eisen.”

In een persconferentie na afloop kwam mevrouw Jacobs met een niet geringe toezegging: “Ook in het streekplan blijven continuïteit en volwaardigheid van elk volwassen boerenbedrijf gewaarborgd. Als men wil uitbreiden op plaatsen waar natuur en landschap een aangepast gedrag vereisen, zal worden bekeken of dat mogelijk is. Een vertrouwenscommissie zal gaan uitmaken wat er moet gebeuren in gevallen waarin over het voortbestaan onduidelijkheid bestaat. We zullen met de boerenorganisaties om de tafel gaan zitten en dan zullen ze geen slappe verhalen te horen krijgen, maar de duidelijkheid die ze eisen.”

Vanuit zeven richtingen waren de boeren gisterochtend met tussen de 2.000 en 2.500 tractoren naar het provinciehuis in Den Bosch opgetrokken: vriendelijk voor het milieu was het allerminst, want er was gewaarschuwd voor smog. Daarbij veroorzaakten ze op rijks- en provinciale wegen een enorme chaos. Hoewel de actie publieksvriendelijk had moeten verlopen, reed men op sommige trajecten toch over de volle breedte van de weg en wie zich met z'n auto tussen de kolonnes trachtte te wurmen werd bedreigd met vermorzeling. Op een veewagen, die op terugweg naar de boerenhoeves de rij van tractoren sloot, was al voorzien in mogelijk burgergemor: “De boeren hebben de zorg voor uw bestaan, denk daar straks bij het eten maar aan.”

Voor het provinciehuis stapelden diverse sprekers de elementen op elkaar, die uiteindelijk zouden leiden tot de smijterij. “Als we vandaag ons recht niet krijgen”, zo dreigde een van de sprekers, “dan komen we het halen en dan zal het niet zo vredelievend meer toegaan. Als de intentie om ons als eerlijke Brabantse burgers te behandelen niet doordringt, dan staan we voor de gevolgen niet in.”

De Brabantse commissaris der koningin mr. F. Houben, bij uitzondering in hemdsmouwen, probeerde nog de gemoederen te bedaren. “Beste Brabanders”, zo sprak hij, “als er zoveel boeren hier bijeen zijn, dan wil dat zeggen dat er grote onzekerheid is.” En toen verscheen de gedeputeerde zelf. “Het streekplan legt u in uw bedrijfsvoering geen strobreed in de weg”, zei zij. “We lossen de problemen die er zijn met elkaar op. In de uitdaging waarvoor u staat vindt u de overheid niet tegenover u, maar aan uw zijde.” En toen suisden de projectielen door de lucht en werd de boerenwoede vroegtijdig gesmoord in eierstruif.