"Er dreigt opnieuw een staatsgreep in Rusland'

MOSKOU, 1 JULI. Er dreigt weer een staatsgreep in Rusland. Volgens de Russische minister van buitenlandse zaken, Andrej Kozyrev, proberen het leger, het "militair-industrieel complex' en nationalistische communisten de oorlogen in het zuiden van de voormalige Sovjet-Unie te gebruiken voor een machtsgreep in Moskou. “De oorlogspartij is in de aanval”, aldus Kozyrev. De minister volgt hiermee het voorbeeld van president Jeltsins voormalige adviseur en vice-premier Sergej Sjachrai, die enkele weken geleden ook al voor een coup heeft gewaarschuwd.

“De dreiging van een antidemocratische machtsovername bestaat reëel. Via het komende congres van de Communistische Partij dan wel door middel van het revanchistische apparaat”, aldus Kozyrev gisteravond in een vraaggesprek met de Russische kwaliteitskrant Izvestia, in een reactie op de groeiende invloed die de militairen zich de afgelopen weken op de politiek hebben verworven. Met die eerste variant doelt Kozyrev op het voornemen van een groep ex-communisten om komend weekeinde op een nog geheime plaats het "29ste CPSU-congres' te houden, precies twee dagen voordat het Constitutionele Hof zal beslissen over de rechtmatigheid van het decreet waarmee president Jeltsin de partij vorig jaar heeft verboden.

In het vraaggesprek met de Izvestia schetst Kozyrev een scenario dat als twee druppels water lijkt op dat van vorig jaar. Zoals de latere junta van vice-president Gennadi Janajev en KGB-chef Vladimir Krjoetsjkov anderhalf jaar geleden de gebeurtenissen in de Baltische landen en het Midden-Oosten hebben aangegrepen om hun machtspositie ten opzichte van Sovjet-president Michail Gorbatsjov te versterken, zo gebruikt de "rood-bruine' coalitie nu de ontwikkelingen in Joegoslavië, Moldavië en de Kaukasus om de politieke ontwikkelingen in Moskou naar haar hand te zetten. “Het lot van Rusland wordt niet in de Dnjestr-republiek (de van Moldavië afgescheiden staat op de linkeroever van de Dnjestr, red.) beslist en ook niet in Ossetië. Het lot wordt hier bepaald, in Moskou, in het centrum van de staatsmacht”, aldus Kozyrev.

De militairen in dat "rood-bruine' bondgenootschap opereren volgens hem daarom conform het "Afghaanse model'. Ze lokken gewapende conflicten uit om vervolgens de politiek voor een voldongen feit te kunnen plaatsen. Zo frustreren ze de pogingen van de “democratische krachten” in de regering om in de Joegoslavische kwestie op één lijn te blijven met het Westen en in eigen land toenadering te zoeken tot bijvoorbeeld president Mircea Snegur van Moldavië en diens ambtgenoot Edoeard Sjevardnadze.

Volgens Kozyrev kan er geen twijfel over bestaan dat Servië moet worden gestraft voor zijn houding jegens Bosnië-Herzegovina. Het Russische parlement heeft zich anderhalve week geleden niettemin tegen de door de Veiligheidsraad afgekondigde sancties gekeerd. Uit solidariteit met de “Joegoslavische CPSU van Servische nationaal-patriotten en rood-bruinen”, aldus de minister van buitenlandse zaken.

Snegur en Sjevardnadze verdienen in zijn ogen eveneens steun omdat ze waarlijk “pogen” om de radicale nationalisten in hun eigen land in te dammen. De nieuwe Russische “oorlogspartij” eist echter dat Rusland de “onzen” in Moldavië en de Kaukasus te hulp komt, ook al zijn “de onzen vaak extremisten”. Kozyrev verwijt de pers in Rusland dat ze zich door deze “troebele golf” in de luren laat leggen. Over de positie die president Jeltsin inneemt, laat de minister zich niet uit.

In de brandhaarden, die volgens hem door de Russische “revanchisten” worden aangewakkerd, is het afgelopen nacht overigens relatief rustig geweest.