Deelnemingen overschaduwen herstel van KLM

ROTTERDAM, 1 JULI. President-directeur P. Bouw van de KLM zei gisteren dat hij zich een stuk prettiger voelde dan een jaar geleden. Toen presenteerde hij voor het eerst als topman van de luchtvaartmaatschappij het jaarverslag en had hij de ondankbare taak na dertien jaren van winst een verlies van 630 miljoen gulden bekend te maken. Dit jaar kon hij een, zij het bescheiden, positief resultaat melden. Maar de boodschap werd overschaduwd door de teleurstelling over aanhoudende verliezen bij de strategische deelnemingen.

Bouw drukte zich netjes uit door te zeggen dat het “buitengewoon teleurstellend” is dat het eigen resultaat van de KLM zo sterk gedrukt wordt door de slechte resultaten van de deelnemingen. Het zal voor de KLM-medewerkers simpelweg frustrerend zijn dat het concern lijdt onder zwakke dochters. Het indrukwekkende herstel dat de KLM zelf als een van de weinige Europese luchtvaartmaatschappijen heeft geboekt na de malaise tijdens de Golfcrisis had met gezonde dochters makkelijk tot een winst van een half miljard gulden kunnen leiden. Maar problemen bij met name het Franse Air Littoral en het Amerikaanse Northwest Airlines drukten de winst uiteindelijk met bijna 400 miljoen gulden.

Bij beide maatschappijen belooft de KLM beterschap. Air Littoral is sinds enige tijd onderworpen aan een grondige reorganisatie waarbij KLM-managers vanuit Montpellier de zaak leiden. Volgens de KLM is er voor deze operatie 109 miljoen gulden uitgetrokken. Voor Northwest kondigde Bouw gisteren een grootscheepse herstructurering aan. Een paar uur later kwam het bericht vanuit Minneapolis dat bij Northwest 250 managers de laan zijn uitgestuurd.

Ondanks de grote verliezen is de deelneming in Northwest voor de KLM nog steeds van strategisch belang. De aangekondigde "open-skies'-overeenkomst, een zeer liberale luchtvaartovereenkomst tussen Nederland en Amerika die in augustus verder zal worden uitgewerkt, geeft de KLM als eerste Europese luchtvaartmaatschappij de mogelijkheid binnenkort op veel meer Noordamerikaanse bestemmingen te vliegen. Koppeling van een groter aantal KLM-bestemmingen in de VS aan de binnenlandse diensten van Northwest geeft KLM daarnaast betere toegang tot de grootste luchtvaartmarkt in de wereld. British Airways heeft via de gesprekken die het sinds kort voert met de Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen USAir en TWA het belang van een strategische deelneming op de Amerikaans vliegmarkt nog eens bevestigd. De mogelijke samenwerking tussen de Britten en de Nederlanders is daardoor wel erg ver weg gekomen.

Verdere groei en winst in de kernactiviteit van KLM - het vervoer van passagiers en vracht door de lucht - moeten in ieder geval de komende twee jaar de verliezen van de deelnemingen nog dekken. Als de maatschappijen tegen die tijd nog steeds niet "break-even' draaien, is voor Bouw de maat vol, zo zei hij gisteren. Maar zijn beleid impliceert wel dat het de komende twee jaar goed moet blijven gaan met de resultaten uit de eigen bedrijfsvoering.

Met het kostenbesparingsprogramma dat de KLM vorig jaar inzette, heeft het bedrijf een indrukwekkende omslag van het resultaat geboekt. Vooral de daling met tien procentpunt van de kritische beladingsgraad spreekt tot de verbeelding. Voor het eerst sinds het boekjaar 1985-86 is dit cijfer, dat een grote invled heeft op de resultaten, gedaald van 77 procent tot 67 procent. Het streven van de KLM is het cijfer nog twee procentpunt te verlagen, wat betekent dat de komende twee jaar nog ruim 650 miljoen gulden bespaard moet worden.

De KLM zal die kostenbesparing hard nodig hebben nu de wereldluchtvaart aan de vooravond van een zware periode staat. Hoewel het passagiersvervoer zich gunstig ontwikkelt, blijft het vrachtvervoer achter bij de prognoses door de recessie in verschillende delen van de wereld. Daarnaast zal de prijzenslag op de Noordatlantische lijnen niet alleen van invloed zijn op het eigen bedrijfsresultaat van de KLM, maar zeker ook weer op die van de deelnemingen, vooral bij Northwest Airlines. De sinds begin dit jaar ruim 20 procent gestegen olieprijs veroorzaakt bovendien een stijging van de brandstofkosten.

Het investeringsprogramma van de KLM kan door die ontwikkelingen bij aanhoudende verliezen van de deelnemingen onder druk komen te staan. De KLM wil de komende twee jaar 3,5 miljard gulden investeren in vliegtuigen en 1,6 miljard gulden in andere activa. Daar komt nog eens 1,4 miljard gulden aan aflossingen en leases bij. Het totale bedrag van 6,5 miljard gulden kan voor 3 miljard gulden uit de kasstroom (winst plus afschrijvingen) komen en voor 1 miljard gulden uit beschikbare liquiditeit. Over het te financieren restant van 2,5 miljard gulden maakt de KLM zich vooralsnog niet druk. “Dat lukt wel”, klonk het gisteren. “Maar we zijn zeker niet zonder zorgen”, waarschuwde Bouw alvast.