Strijdlustige sfeer bij uitvaart Boipatong

JOHANNESBURG, 30 JUNI. De slachtoffers van Boipatong hebben gisteren de grootste massabegrafenis uit de Zuidafrikaanse geschiedenis gekregen: 80.000 woedende zwarten, sommigen gewapend, bezochten het zwarte woonoord voor de uitvaart. Het was een dag van strijdvaardige redevoeringen met het steeds weer herhaalde verwijt dat de regering-De Klerk gefaald had het geweld in de woonoorden te beëindigen en dat zij verantwoordelijk zou zijn voor de twee bloedige incidenten in Boipatong van twee weken geleden.

“De Klerk moordenaar” en “Oorlog nu, vrede later”, zeiden de spandoeken. Vele bezoekers droegen speren, knuppels en scherpe ijzeren staven, terwijl zij hun oorlogszuchtige toyi-toyi-dans rondom het sportterrein dansten en bedreigingen schreeuwden tegen de Inkatha Vrijheidspartij van Chief Mangosuthu Buthelezi, wiens aanhangers verdacht worden van de eerste moordpartij in Boipatong. Later op de dag vuurden sommigen pistolen en Kalasjnikov-geweren af, terwijl de menigte de vijf kilometer over de droge, vaalgrijze wintervlakte aflegde naar het kerkhof nabij het zwarte woonoord Sharpeville om zich te scharen om de meer dan honderd meter lange rij van groeven. De doden van Boipatong worden dus begraven nabij de plaats van de beruchtste slachting van Zuid-Afrika in 1960, toen de politie het vuur opende op een demonstrerende menigte en daarbij 69 doden maakte en ruim tweehonderd gewonden - en ondanks het optimisme van kort na Mandela's vrijlating maakte dit duidelijk hoe weinig er in Zuid-Afrika in dertig jaar is veranderd.

Politiehelikopters en -vliegtuigjes vlogen boven de demonstratie, maar de verzamelde politiemacht hield zich op de achtergrond. Incidenten bleven uit.

De drie grootste zwarte politieke partijen - het ANC, het PNC en de Azanian People's Organisation - en de belangrijkste vakbonden waren aanwezig om in een zeldzaam vertoon van solidariteit te beloven samen te werken bij het ten val brengen van de regering-De Klerk en het “voor eens en altijd beëindigen van de apartheid”.

Onder de talloze hoogwaardigheidsbekleders bevonden zich de voormalige president van Zimbabwe, Canaan Banana; de tachtigjarige aartsbisschop Trevor Huddleston, voorzitter van de Britse anti-apartheidsbeweging en buitenlandse diplomaten. Ook werd een bericht voorgelezen van Coretta King, de weduwe van de vermoorde Amerikaanse zwarte dominee Martin Luther King.

Frank Chikane, algemeen secretaris van de Zuidafrikaanse raad van kerken, leidde de dienst, waarin aartsbisschop en Nobelprijswinnaar Desmond Tutu een preek hield. “Hoe vaak nog moeten wij samenkomen om te rouwen”, vroeg Chikane de menigte, waarna de menigte met afgrijzen luisterde naar Simon Moloi die beschreef hoe zijn acht maanden zwangere vrouw Elizabeth werd omgebracht, omdat ze niet op tijd een hek over kon klimmen om te ontsnappen aan haar belagers. De secretaris-generaal van het ANC, Cyril Ramaphosa, vertelde de menigte dat De Klerk tijdens een onderhoud met Nelson Mandela in mei van dit jaar had toegegeven dat hij de controle over de politiemacht had verloren.