Sarajevo staat voor Europese waarden

De Franse filosoof Lévy was onlangs in Sarajevo. Vorige week, kort na zijn terugkomst in Parijs, overhandigde hij een noodkreet van de Bosnische president Izetbegovic aan president Mitterrand. In Le journal du Dimanche bestreed hij zes misverstanden over Sarajevo, een betoog dat wij hier overnemen.

Men zegt dat Sarajevo een islamitische stad is. Dat is onjuist. Het is een stad waar al vijf eeuwen moslims, orthodoxen, joden en katholieken vreedzaam samenleven. Sarajevo is de stad van de tolerantie. Het is de stad van de coëxistentie van gemeenschappen. Het is de meest kosmopolitische stad van Oost-Europa.

Men zegt: Sarajevo een Balkanstad. Dat is onjuist. Het is een Europese stad, een door en door Europese stad. Niet omdat ze op slechts twee uur van Parijs of Rome ligt, nee, het is een stad met Europese referenties, met een Europees geheugen. Het is de grote stad die, ik herhaal het, in dit deel van de wereld waarden vertegenwoordigt als vrijheid, verdraagzaamheid, dialoog en de scheiding van geloof en het openbare leven, waarden die behoorden (en behoren?) tot het beste van de grote Europese erfenis.

Men zegt dat Sarajevo wordt aangevallen door de Serviërs die de stad willen opdelen. Dat is onjuist. Ze wordt aangevallen door het Servische leger, dat zijn vernielings- en veroveringswerk onverminderd voortzet. Maar er blijven in Sarajevo aan de zijde van de moslims en de Kroaten 25 tot 30 procent Serviërs die ook hun stad verdedigen. Er zijn geen stammen in Sarajevo, er is geen chauvinisme. Er is wel een gemengde bevolking, een geciviliseerde gemeenschap, die zich tegen de barbarij keert.

Men zegt dat de moordenaars van Sarajevo een stelletje ongeregelde militiestrijders zijn, een groep mannen op wie de regering in Belgrado geen vat heeft. Dat is onjuist. Want ook daarin ben ik strikt. Ik heb de moordenaars met mijn eigen ogen gezien. Het zijn mannen in uniform, geleid door officieren in uniform en gewapend met wat de wapens waren van het federale Joegoslavische leger. Genoeg leugens, genoeg uitvluchten. De oplossing bevindt zich nu overduidelijk in Belgrado.

Men zegt dat de verantwoordelijkheden verdeeld zijn, dat de twee partijen het principe van een wapenstilstand moeten aanvaarden. Dat is onjuist. Voor wie er is gaan kijken is de waarheid onontkoombaar. Het is het Servische leger dat bombardeert, en de burgerbevolking die weerstand biedt. Het zijn de heuvels waar het gedreun vandaan komt, het is de stad, in het dal, die afwacht. Sarajevo is geen stad in oorlog, maar een belegerde stad. En deze bezetting is de grofste, de wreedste die men zich kan voorstellen. Een afgesloten stad, zonder uitgang. Iedereen - mannen, vrouwen, kinderen en gewonden - gevangen in de fuik die Sarajevo is geworden.

Men zegt dat Europa, de wereld, machteloos staat. Ook dat is onjuist. Er zijn 200, misschien 250 stukken artillerie die de stad in bedwang houden. Die moet men neutraliseren. Wie kan men wijsmaken dat het, einde twintigste eeuw, onmogelijk is deze 250 stuks geschut onschadelijk te maken? Schande over Europa als het zich niet bij machte blijken om een eind aan het bloedbad te maken. Schande over het Europa van Maastricht indien het zich zou opbouwen op de as van Sarajevo.