Rekenfout leidde tot vergissing Simons

DEN HAAG, 30 JUNI. Ambtenaren van het ministerie van WVC hebben een doorslaggevende fout gemaakt bij hun berekeningen voor staatssecretaris Simons (volksgezondheid) over de ziektekostenverzekering. Die fout was het gevolg van het feit dat zij de betekenis niet begrepen van gegevens die particuliere ziektekostenverzekeraars hadden verstrekt. De fout leidde er toe dat Simons in januari zei dat de premies van particuliere verzekeraars met dertig procent omlaag konden en dat de staatssecretaris vorige week moest verklaren dat hij zich had vergist.

Vorig jaar november vroeg het ministerie van WVC aan het overkoepelend orgaan van de verzekeraars, de KLOZ, om financiële gegevens. Met behulp daarvan zou berekend kunnen worden hoeveel ruimte particuliere verzekeraars hadden voor verlaging van verzekeringspremies na de invoering van een nieuwe fase van de stelselherziening ziektekostenverzekering per 1 januari jongstleden. Bij de cijfers die de KLOZ naar WVC stuurde, was de uitkomst van een enquête onder verzekeraars. Daaruit bleek dat de hoogte van de premies van 1989 tot 1991 met ongeveer drie procent was gestegen.

Drs. E.A. Bolhuis, plaatsvervangend directeur financieel beleid en planning van WVC, zegt:“Wij dachten toen dat die drie procent de stijging was van de feitelijke premie-inkomsten van de verzekeraars.” Dat bleek verkeerd gedacht. De premie-inkomsten van de verzekeraars waren in dezelfde periode niet gestegen, maar met tien procent gedaald. Meer mensen hadden polissen met lage premies gekregen. Er waren 65+-ers die van een dure premie teruggingen naar de lage premie van de standaardpakketpolis, nieuwe verzekerden kregen lagere premies omdat zij hoge eigen risico's namen en er waren veel collectieve contracten met extra kortingen.

Het verschil tussen het uitgangspunt dat WVC voor de berekeningen gebruikte en de werkelijke premie-inkomsten van de verzekeraars was dertien procent. Volgens Bolhuis zou er nooit een discussie over de premiehoogte tussen staatssecretaris Simons en de verzekeraars zijn ontstaan, als vanaf het begin duidelijk was geweest dat de inkomsten niet met drie procent waren gestegen, maar met tien procent waren gedaald.

Volgens H. Duvekot, hoofd sector verzekeringen van de KLOZ, valt zijn organisatie slechts één ding te verwijten: “Onze fout is geweest dat wij ervan uit gingen dat bij WVC de kennis aanwezig was die je normaal mocht verwachten.” Hij zegt dat de verzekeraars al jaren cijfers over de premie-ontwikkeling naar het ministerie sturen en dat er gewoonlijk ambtenaren waren die uitstekend de betekenis van die cijfers kenden.

Hij vindt de fout van WVC ook onbegrijpelijk omdat het ministerie aan de hand van de rendementsoverzichten van de verzekeraars had kunnen zien dat de inkomsten afnamen en niet stegen. Die overzichten had de KLOZ naar WVC gestuurd.

Volgens Duvekot hebben de verzekeraars het afgelopen halfjaar nooit begrepen hoe het kwam dat WVC met andere resultaten van berekeningen kwam dan zijzelf. “Wij hadden helemaal niet in de gaten dat men bij WVC verkeerd omging met het cijfer over de premiestijging.” Pas het vorige week gepubliceerde onderzoek van de Rekenkamer naar de ziektekostenpremies heeft de fout aan het licht gebracht.

Overigens neemt men bij WVC de schuld van de fout niet helemaal op zich. Zo zegt een ambtenaar dat er geen behoefte is om ruzie te maken met de verzekeraars, maar dat de KLOZ bij de verstrekking van het cijfer van de premiestijging wel de indruk gewekt heeft dat het om een gegeven over inkomstenstijging ging. “Ik denk dat de KLOZ vorig jaar niet zo'n zin had om te praten over de ontwikkeling van de premie-ontvangsten. De verzekeraars hebben de overheid nooit gaarne inzicht gegeven. Als je achteraf vaststelt dat je met foute informatie hebt gewerkt, voel je je wel verneukt.”

Bij de KLOZ heeft men ook geen zin in voortgaande onenigheid met WVC. Duvekot constateert daar wel dat reorganisaties binnen WVC de afgelopen jaren ertoe hebben geleid dat verzekeraars niet meer te maken hebben met ambtenaren die de betekenis van cijfers zonder bijzondere toelichting begrijpen.