Justitie stelt onderzoek in naar loterij

AMSTERDAM, 30 JUNI. Naar aanleiding van Kamervragen die GPV-fractievoorzitter G.J. Schutte eind vorige week aan staatssecretaris Kosto (justitie) stelde onderzoekt het ministerie van justitie of de Stichting Nationale Postcode Loterij voldoet aan de criteria van de Wet op de Kansspelen. Op grond van deze criteria heeft de Postcode Loterij, waaraan maandelijks 1,4 miljoen mensen meedoen, een loterijvergunning gekregen.

De Postcode Loterij kwam de afgelopen weken in het nieuws omdat de stichting voor 1,5 miljoen gulden een 8 procents belang in De Krant op Zondag (DKoZ) had genomen. In ruil hiervoor zou DKoZ regelmatig aandacht besteden aan onderwerpen waar de Postcode Loterij voor staat.

Schutte zegt dat de netto opbrengst van de Postcode Loterij (vorig jaar ruim 42 miljoen gulden) bestemd is voor ontwikkelingshulp, natuurbehoud en vluchtelingenwerk. Hij vraagt zich af of het investeren in een “persorgaan dat nog in de experimentele fase verkeert” de kans op een wanprestatie niet erg reëel maakt en of dat wel past bij de criteria die bij het verlenen van de loterijvergunning gehanteerd zijn.

Novib-oprichter Simon Jelsma, bestuursvoorzitter van de Stichting, zegt dat de Postcode Loterij in het geval van DKoZ “pech” heeft gehad. DKoZ hield zich niet aan de afspraken en verkeert nu in surséance van betaling. Volgens Jelsma paste de aankoop van DKoZ-aandelen uitstekend in het beleid van de Postcode Loterij.

Pag.15: Belangenweb rond een loterij

In dit licht moet ook de poging van de Postcode Loterij worden gezien om het noodlijdende Amerikaanse persbureau UPI te redden. De Postcode Loterij wilde twee weken geleden bijna 7 miljoen gulden steken in een reddingsplan voor dit 85 jaar oude persbureau. In dit plan stond dat de verliesgevende onderneming moest worden veranderd van een typische Amerikaanse persbureau in een nieuwsleverancier gespecialiseerd in berichtgeving over de Noord-Zuiddialoog en het milieu.

Het reddingsplan vond geen genade in de ogen van de Amerikanen en UPI is nu overgenomen voor 3,95 miljoen dollar door Middle East Broadcasting.

Zowel in het geval van de Krant op Zondag als in de kwestie UPI beweerde de Postcode Loterij dat zij geld stak in deze media om meer aandacht voor berichtgeving over de Derde Wereld en het milieu te bewerkstelligen. Nu subsidieert de Postcode Loterij op mediagebied alleen Derde-Wereldpersbureau International Press Services (IPS) in Amsterdam. Vorig jaar ontving deze organisatie 4,7 miljoen gulden.

B. Poelmann, secretaris van het bestuur van de stichting Nationale Postcode Loterij en stichtng DOEN zal zijn functie als part-time directeur IPS binnen afzienbare tijd neerleggen. Volgens bestuursvoorzitter Jelsma niet omdat er sprake zou zijn van belangenverstrengeling, maar omdat hij dat al langer van plan was.

Poelman blijft op vele manieren bij de Postcode Loterij betrokken. Hij is ook directeur/eigenaar van het marketingadviesbureau Novamedia dat voor zowel de Stichting Nationale Postcode Loterij als voor de belangrijkste begunstigden - Novib, VluchtelingenWerk Nederland en Vereniging Natuurmonumenten - werkt. De betrokken instellingen zeggen dat er absoluut geen sprake is van ongewenste belangenverstrengeling. Ook Jelsma vindt deze constructie “volkomen helder”.

In Nederland krijgt iemand pas een vergunning van het ministerie van justitie om een loterij te beginnen als 60 procent van de opbrengst naar goede doelen gaat. Stichting Postcode Loterij werd ruim twee jaar geleden opgericht door Poelmann, Simon Jelsma, H. de Jong (mede-directeur/eigenaar van Novamedia) en A.H.F. Leeman (adviseur van Europese postorderbedrijven). Zij vonden dat charitatieve instellingen minder afhankelijk moesten worden van subsidies van de overheid.

Inmiddels doen 1,4 miljoen mensen, een derde van de Nederlandse huishoudens, mee met de Postcode Loterij. Zij laten maandelijks tien gulden van hun giro- of bankrekening afschrijven in de hoop op een prijs.

Naast de zestig procent van de bruto opbrengst die de Postcode Loterij uitkeert aan goede doelen en 20 procent van de opbrengst die nodig is voor het dekken van de kosten, keert de loterij de resterende 20 procent (14 miljoen gulden) uit aan prijzen. Bij de Algemene Loterij Nederland bedraagt het prijzen geld 28,6 procent (36 miljoen gulden) van de opbrengst en bij de Staatsloterij 66,5 procent. Deze laatste loterij hoeft geen 60 procent aan goede doelen te besteden.

Vorig jaar ontving de Postcode Loterij 70 miljoen gulden. Dit jaar zal de bruto opbrengst circa 140 miljoen gulden bedragen. Hiervan gaat 60 procent, vorig jaar ruim 42 miljoen gulden, naar charitatieve instellingen. Dit geld wordt weer verdeeld onder de drie vaste begunstigden, Vereniging Natuurmonumenten (25 procent), Novib (25 procent), VluchtelingenWerk (15 procent) en stichting Duurzame Ontwikkeling en Natuurbescherming (DOEN) (35 procent). Behalve de vier oprichters zitten ook afgevaardigden van de drie vaste begunstigden in het bestuur van de Postcode Loterij en de stichting DOEN.

Stichting DOEN beoordeelt de aanvragen van instellingen die geld willen voor milieu- en ontwikkelingssamenwerkingsprojecten. De belangrijkste begunstigde van stichting DOEN is het eerder genoemde persbureau IPS, dat tien procent van de netto opbrengst van de loterij krijgt.

Poelmann (43), een Nijerodiaan die enige jaren politicologie in Amsterdam studeerde, is de man die de spil vormt tussen fondsenwervers, begunstigden en uitvoerders. Hij richtte begin jaren tachtig Novamedia op toen hij bij Novib vertrok als persvoorlichter. Van zijn voormalige werkgever nam hij twee grote klussen mee: de Novib-catalogus met artikelen uit de Derde Wereld en de Novib-kalender. Jan van Berkel, adjunct-directeur campagnes bij Novib die ook in het bestuur van de Postcode Loterij zit, zegt hierover: “Poelmann doet zijn werk goed en werkte al voor ons voordat de Postcode Loterij bestond.”

Voor Vereniging van Natuurmonumenten zette Poelmann vorig jaar een zeer succesvolle ledenwerfcampagne op. Hiervoor werd onder meer geld van de Postcode Loterij gebruikt. Poelmann wist het aantal leden van de Natuurmonumenten te verdubbelen tot 600.000. De voorlichter van Natuurmonumenten vindt het geen enkel probleem dat Poelmann een dubbelfunctie heeft.

Voor Vereniging VluchtelingenWerk doet Novamedia de mailing van folders en het verenigingsblad.