Holland Festival 1992 succesvol, ook bij toeristen; Moeizaam overleg tussen Holland Festival, Nederlandse Opera en Concertgebouworkest

AMSTERDAM, 30 JUNI. Het Holland Festival, dat vanavond wordt afgesloten met een operaconcert in het Amsterdamse Concertgebouw, trok dit jaar 39.000 bezoekers die de zalen gemiddeld voor 76 procent vulden. Tussen de vijf en tien procent van de bezoekers waren buitenlanders en die verdubbeling ten opzichte van vijf jaar geleden betekent succes voor het festival als toeristische trekpleister, waarvoor het ministerie van Economische Zaken een extra subsidie geeft. Festivaldirecteur Jan van Vlijmen, die dat gisteren bekend maakte, toonde zich “zeker niet ontevreden” over die cijfers en was - in het algemeen - “erg gelukkig ” met de kwaliteit van het programma van dit jaar.

Succesvolle onderdelen daarvan waren volgens Van Vlijmen onder andere de opera's Prometeo van Nono en Dienstag aus Licht van Stockhausen en het Hans van Manen-retrospectief. Volgend jaar zal veel aandacht worden besteed aan de Belgische choreografe Anne Teresa de Keersmaeker, die ook een wereldpremière in Amsterdam brengt. Het Nederlands Danstheater brengt de wereldpremière van een avondvullend ballet van Jiri Kylian op muziek van John Cage. Verder staat veel Amerikaanse muziek op het programma met onder andere The Cave van Steve Reich, naast de wereldpremières van de opera Antigone van Ton de Leeuw en het eerste deel Agamemnon uit de opera Oresteia van Wim Laman.

De bezoekcijfers waren dit jaar lager dan die van vorig jaar omdat de juni-voorstellingen van de Nederlandse Opera en het Rai-concert van het Concertgebouworkest dit jaar ontbraken in het Festivalprogramma. Volgend jaar zijn die evenementen weer wel onderdeel van het Holland Festival. De Nederlandse Opera verzorgt dan de openingsvoorstelling: Pelléas et Mélisande van Debussy in de regie van Peter Sellars en gedirigeerd door Simon Rattle.

Maar het is niet zeker of in de jaren daarna de Nederlandse Opera en het Concertgebouworkest met dezelfde regelmaat zullen blijven bijdragen aan het Holland Festival als de afgelopen decennia gebruikelijk was. Van Vlijmen klaagt dat er gebrek aan overleg is met de Nederlandse Opera over de invulling daarvan. Dat is ook het geval met het Concertgebouworkest, dat sinds het overlijden van Hein van Royen begin vorig jaar nog steeds geen artistiek directeur heeft met wie afspraken op lange termijn kunnen worden gemaakt.

Vanaf 1994 zal de duur van het Festival, dat de laatste jaren de gehele maand juni beslaat, wellicht weer worden ingekrompen tot drie weken. Een ander probleem voor de toekomst van het Holland Festival ziet Van Vlijmen in de dreigende inkrimping van de omroeporkesten. Afgelopen zondagavond deed Van Vlijmen bij een concert van het Radio Filharmonisch Orkest een dringend beroep op de NOS af te zien van een bezuiniging van tien miljoen gulden op het Muziekcentrum van de omroep. Zonder de ook financieel omvangrijke medewerking van de NOS als coproducent zouden de drie uitvoeringen van Prometeo in de Amsterdamse Beurs van Berlage niet mogelijk zijn geweest, aldus Van Vlijmen.

De Goederenzaal van de Beurs zal in de toekomst vaker door het Festival worden gebruikt, omdat het theater Carré niet kan garanderen dat het Holland Festival daar elk jaar terecht kan. Carré wil in juni de mogelijkheid hebben ook musicals te brengen. De Beurs gaat werken aan het geluidsdicht maken van de Goederenzaal, waarin nu nog de tram hoorbaar is. De drie voorstellingen van Antigone van Ton de Leeuw zullen volgend jaar worden gegeven in het zuiveringsgebouw van de voormalige gasfabriek aan de Haarlemmerweg. Dirigent is Reinbert de Leeuw, regisseur André Engel.

Opvallend onderdeel van het dansprogramma volgend jaar is de come-back na bijna twee decennia van choreograaf Koert Stuyf en danseres Ellen Edinof, die in drie nieuwe soli zal optreden. Het Nationale Ballet brengt in de Amsterdamse Stadsschouwburg een programma met werk van vier jonge choreografen, met medewerking van het Asko Ensemble. Het gezelschap NDT 2 verzorgt een programma op muziek van Steve Reich. Met Anne Teresa de Keersmaeker wordt nog overlegd welke van haar produkties zullen worden herhaald. In ieder geval gaat haar eerste belangrijke werk Phase, op muziek van Reich.

In het theaterprogramma verzorgt het Piccolo Teatro uit Milaan volgend jaar een Goldoni-voorstelling in de regie van Giorgio Strehler, van wie daarmee voor het eerst in Nederland een voorstelling zal zijn te zien. Het Deutsches Theater Berlin brengt twee voorstellingen in de regie van Thomas Langhof: Gespenster van Ibsen en Der zerbrochene Krug van Kleist.

Van Vlijmen is nog in moeizame onderhandeling met John Eliot Gardiner over een concertante uitvoering van Mozarts Le nozze di Figaro omdat Gardiner volgens Van Vlijmen een duidelijk te hoge prijs bedingt. De Varamatinee brengt volgend jaar in het Holland Festival een concertante uitvoering van Les Troyens van Berlioz. Koor en orkest van de Vlaamse Opera brengen onder leiding van Stefan Soltesz Threni van Strawinsky, dat volgend jaar ook een onderdeel is van het programma van Antwerpen - culturele hoofdstad van Europa. Van de Poolse componist Gorecki zal de wereldpremière gaan van een werk voor het Nederlands Kamerkoor en het Schönberg Ensemble, geschreven in opdracht van het Holland Festival.