Weinig nieuw werk op spectaculaire "Dangerous'-tournee; Mooie plaatjes en vals sentiment in nieuwe show Michael Jackson

Concert: Michael Jackson. Met: Jennifer Batten en David Williams (gitaren), Brad Buxer en Bryan Loren (toetsen), Don Boyette (bas), Ricky Lawson (drums), Siedah Garrett, Kevin Dorsey, Dorian Holley en Daryl Phinnesse (achtergrondzang). Gehoord: 27/6 Olympiastadion, München. Herhaling: 30/6 en 1/7 Feyenoordstadion, Rotterdam.

“Thank you very, very much. I love you all.” Michael Jackson is een man van weinig woorden. De zelfbenoemde "King of Pop' liet zich maar heel even zien op zijn eigen feestje, na afloop van het openingsconcert van de "Dangerous'-wereldtournee die zaterdag in München begon. In zijn veelkleurig glitterjasje tussen de zojuist uitgereikte platina platen, leek hij kwetsbaarder dan ooit.

Het geknepen stemmetje en de kinderlijk naïeve toon lieten wellicht iets doorschemeren van de moeilijkheden, die de 33-jarige popster en zijn 200-koppige entourage hadden ondervonden bij de première van Jacksons nieuwste, ruim twee uur durende monsterproduktie. Er vielen lange stiltes tussen de nummers en het geluid in het immense stadion van de voetbalclub Bayern München liet zeer veel te wensen over. Maar indrukwekkend was het zeker, vanwege de spectaculaire, 160.000 watt sterke lichtshow, de verrassende special effects en de danspassen die via een vijftal videoschermen werden uitvergroot.

Geen overbodige luxe, want het Olympiastadion is nog eens ruim anderhalf keer zo groot als onze Kuip, waar de nog niet geheel uitverkochte show morgen en overmorgen zal worden opgevoerd.

Het Duitse tijdschrift Musik Express vraagt zich naar aanleiding van de veertig Europese Jackson-concerten af, hoe het komt dat de toegangsbewijzen voor dit soort evenementen duurder uitvallen naarmate er een groter publiek op af komt. 70.000 Duitse concertgangers betaalden gemiddeld 60 mark voor een plaats aan de voeten van het idool of op de gedeeltelijk overkapte tribune.

De dertienjarige rappertjes van het duo Kriss Kross kregen de stemming er nog moeilijk in, behalve bij de hit Jump en de stoere, van grotere collega's afgekeken aankondigingen. Hun prille professionaliteit sluit moeiteloos aan bij die van Michael Jackson; de held van de videogeneratie. Jackson concurreert niet zo zeer met andere artiesten, als wel met flitsende visuele media als het muziekkanaal MTV en de razend populaire Nintendo-computerspelletjes. Zijn publiek is jong en veeleisend, maar het reageert minstens zo enthousiast op een via de schermen afgespeelde videoclip als op een muzikaal hoogstandje.

Daarvoor is trouwens weinig ruimte, want bijna alle klanken worden op de een of andere manier voortgebracht, gestuurd of gesynchroniseerd door een computer. Muzikanten als de wild gekapte gitariste Jennifer Batten spelen vooral een decoratieve rol, in de eerste plaats omdat ze nu eenmaal in de videoclip te zien waren.

Terwijl moeder Katherine Jackson en zus LaToya in de sky box van het stadion op veilige afstand van elkaar toekeken, begon een in quasi-militair glitterpak gehulde Michael Jackson aan zijn nieuwe tour de force. "Brace Yourself!' flitsten de schermen, alsof de 70.000 werden binnengesleurd in een Disneyland-achtige attractie, waarbij veiligheidsriemen hard nodig zijn. De eerste van vele luide knallen weerklonk, en als uit het niets stond daar de ster die door zijn karakteristieke kortademige gilletjes liet blijken, dat hij voor deze truc geen stand-in nodig had. Het valt niet mee om een Jackson-concert te beschrijven, zonder iets van de plot van zijn strak geregisseerde draaiboek te verklappen. Aan het meest spectaculaire staaltje van kunst- en vliegwerk kwam wel een knap vermomde dubbelganger te pas, die zich net zoals Jackson geflankeerd wist door twee soepel dansende klonen voor het schaduwballet tijdens Smooth Criminal.

Een aan zijn hoofd bevestigde microfoon stelde Mister Moonwalk in staat om te zingen terwijl hij zijn superieure danspassen demonstreerde. Het kwam de verstaanbaarheid niet ten goede, ook al heeft hij er zijn handelsmerk van gemaakt om te hijgen en steunen alsof hij voortdurend buiten adem is.

Hij bezit nu eenmaal een dun stemmetje, dus gaan zijn drukke dansescapades ten koste van de muziek. Teleurstellend is ook de keuze voor een overdaad aan mierzoete ballades als het temerige Human nature, waarin hij zijn poses extra lang aanhield met het oog op de fotografen. De meegebrachte aanstekers en sterretjes werden massaal ontstoken, om de puberale jammerklacht She's Out Of My Life en de Jackson Five-ballade I'll Be There gloed bij te zetten.

Als dieptepunt van vals sentiment gold het met een jengelend bioscooporgel ingeleide Heal The World; een weeïg pleidooi voor een betere wereld. Dat de allerjongsten het daar in de ogen van kindervriend Michael Jackson voor het zeggen moeten hebben, mocht blijken uit de aanwezigheid van een schattig uitgedost kleuterkoor, dansend rond een enorme wereldbol. Ook in Rotterdam is deze gimmick al in voorbereiding, want daar zal een kinderkoor uit Purmerend worden ingeschakeld.

Voorspelbaar en opvallend tegelijk, was de nadruk op publieksfavorieten als Billy Jean en Beat it, nog altijd de beste pophits die Jackson op zijn naam schreef. Na zijn pirouettes op een zwevende dansvloer boven het podium, nam hij zijn toevlucht tot een effect dat rechtstreeks uit de vorige show werd overgenomen. Uitgedost als een fladderende vleermuis, liet hij zich in een mandje over de hoofden van het publiek bewegen. Het horror-element van Thriller werd benadrukt door een ballet van lichtgevende, tot leven gewekte skeletten.

Tussendoor werd al te vaak de vaart uit de voorstelling genomen, door de lange pauzes die kennelijk nodig waren voor technische foefjes en aanpassingen. Al snel werd het een fragmentarische verzameling van nagespeelde videoclips, vooral in die gevallen waar schaamteloos het minutenlange intro van de clip in kwestie werd afgespeeld. Black Or White kreeg daarmee de allure van een veredelde playback-uitvoering, waarin alleen de truc met een plotseling uit de vloer oplaaiende wervelwind de aandacht kon trekken.

Er waren meer saaie momenten, zoals een staaltje van EO-gospel in Will You Be There, waarin een neerdalende engel de sfeer van bezinning rond de kerstboom completeerde.

Merkwaardige genoeg stond bij de opening van deze "Dangerous'-tournee het titelnummer van de gelijknamige plaat niet op het repertoire, evenmin als de potentiële hoogtepunten Why You Wanna Trip On Me en het aan het beste werk van Motown-coryfee Stevie Wonder herinnerende Remember The Time.

Het ontbreken van deze sleutelsongs is tekenend voor Jacksons gebrek aan zelfvertrouwen ten aanzien van betrekkelijk nieuw materiaal. Als de technische onvolkomenheden zijn geëlimineerd, zal dat ongetwijfeld meer ruimte opleveren voor muzikaal avontuur. Het is nog maar de vraag of dat in Rotterdam al het geval kan zijn, want de ervaring van de voorlaatste "Bad'-tournee leerde dat een ambitieuze opzet als deze pas halverwege de tour gaat vonken, bruisen en vlammen. Eigenlijk mag van een doorgewinterd showman als Michael Jackson beter worden verwacht, in het licht van de enorme mensenmassa's die hij denkt te kunnen bespelen. In München bleef het nog iets te veel bij plaatjes kijken, al bewogen ze mooi en werd er de modernste computermuziek bij afgespeeld. Het spectaculaire einde kwam als mosterd na een hamburgermenu.