Politiek als stuntwerk

HET IS ZO OP het eerste gezicht bizar en boosaardig. Daar zit een Frans staatshoofd in Lissabon temidden van elf collega's - pardon, mindere goden, want alleen hij is president - twee dagen lang te zwijgen en stapt vervolgens prompt in een vliegtuig om de eer voor de Zomerstunt '92 in de wacht te slepen.

François Mitterrand heeft een demonstratie van nationale soevereiniteit ten beste gegeven die op zijn zachtst gezegd de geest van Maastricht met voeten treedt. Hij is op eigen houtje naar het oorlogsgebied van Sarajevo gevlogen. Zijn elf EG-collega's moesten het via de radio horen tot aan zijn politieke evenknie Helmut Kohl toe. Wat is een akkoord over meer buitenlands-politieke samenwerking in Europa waard, wanneer een hoofdrolspeler zijn collega's zo'n voor heel Europa zichtbare poets bakt?

Toch is er geen reden de Sarajevo-coup slechts in termen van prestige te beschouwen. Want Mitterrand mag dan een politiek dier zijn dat op zijn instinct te werk is gegaan omwille van maximaal eigen voordeel, toch is de zaak zelf voor zo'n beperkte interpretatie te belangrijk. Het voormalige Joegoslavië en meer in het bijzonder Sarajevo bieden in de buurt van de Europese Gemeenschap een beeld van dagelijks leed. Gebaren van machteloosheid in zo'n bitter, emotioneel en historisch beladen conflict frustreren zo langzamerhand niet alleen de arme bevolking van de regio, maar ook het welvarende, als EG georganiseerde deel van het continent. Humanitaire actie is geboden nu strijdende facties in de bergen van Bosnië zijn dolgedraaid.

DE VERSCHIJNING in Sarajevo gisteren schept verplichtingen. Ten eerste onderstreept Mitterrand hoezeer hij vorig jaar met zijn sympathieën voor Servië verkeerde krachten heeft aangemoedigd. Zijn houding vorig jaar was er een van een 19de eeuwse evenwichts-politicus - met Servië versus Duitsland en de Habsburgers - en droeg bij tot een verlamming van de Europese Gemeenschap. Van Frankrijk mag nu worden verwacht dat het met zijn stem in de Verenigde Naties humanitair ingrijpen in Sarajevo kracht bijzet. Als een troepenmacht van de Verenigde Naties een veilige zone voor Koerden kan bewerkstelligen, dan moet het toch mogelijk zijn om de inwoners van Sarajevo lucht te geven en het vliegveld veilig te stellen voor het binnenvliegen van hulpgoederen. De VN-Veiligheidsraad vergadert vanavond in New York en kan maatregelen treffen.

Speelt Mitterrand zijn rol op kosten van de Gemeenschap? Het antwoord hangt af van het vervolg van zijn solo-actie. Het grote Duitsland heeft nog altijd geen trekkracht, zolang het zich om grondwettelijke en historische redenen buiten militaire vredesactiviteiten houdt en slechts suggesties kan doen aan de permanente leden van de Veiligheidsraad - voorop de VS, Groot-Brittannië en Frankrijk - om de helpende hand te bieden. De Britten denken bij Joegoslavië vooral aan Libanon (en Ulster) en vinden het bovendien ver weg. De Amerikanen hebben een verkiezingsjaar. Maar als de stunt van Mitterrand er inderdaad toe leidt dat de inwoners van Sarajevo een adempauze krijgen, dan heeft dit weekeinde in elk geval meer opgeleverd dan een politicus op zoek naar een decor. Mitterrand als redder, de ironie van de geschiedenis is kennelijk niets te dol.