Franse tv: vliegveld Sarajevo open; Mitterrand baant weg voor noodhulp

LISSABON/SARAJEVO, 29 JUNI. De Franse president, Mitterrand, heeft dit weekeinde een opzienbarend bezoek gebracht aan de Bosnische hoofdstad Sarajevo. Hij deed een uiterste poging het vliegveld van de zwaar getroffen stad heropend te krijgen voor humanitaire hulp. De Franse televisie meldde vanmiddag dat het vliegveld in handen is gekomen van troepen van de Verenigde Naties en dat de eerste hulpvluchten om vier uur vanmiddag zouden arriveren.

Antenne 2 liet vanmiddag beelden zien van een kennelijk vredig vliegveld waarboven de VN-vlag wapperde. Mitterrand had gisteren van Servische zijde de toezegging gekregen dat het vliegveld zou worden overgedragen aan de blauwhelmen van de VN. Op het vliegveld van de Kroatische stad Split stonden gisteren al twee Franse vliegtuigen met hulpgoederen klaar voor vertrek naar Sarajevo.

De Franse president zorgde voor een enorme verrassing door zaterdagavond direct na afloop van de Europese top in Lissabon rechtstreeks naar Joegoslavië te vliegen. Na de nacht te hebben doorgebracht in Split arriveerde Mitterrand gisterochtend per helikopter op het vliegveld van Sarajevo. Hij wilde daarmee “de deur openen” voor humanitaire hulp aan de naar schatting 350.000 burgers in Sarajevo, die nauwelijks meer over voedsel beschikken omdat hun woonwijken al maanden van de buitenwereld worden afgesneden door Servische troepen.

Het bliksembezoek van de 75-jarige Mitterrand verliep tegen de achtergrond van snel oplopende spanningen over de toestand in Bosnië-Herzegovina. Vanmiddag zou de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties zich in New York bezinnen op de mogelijkheid van militaire assistentie bij het openen van een luchtbrug op Sarajevo. Op hun topoverleg in Lissabon, afgelopen vrijdag en zaterdag, besloten de twaalf leiders van de EG een beroep te doen op de Veiligheidsraad alle noodzakelijke maatregelen te treffen voor het openstellen van het vliegveld van Sarajevo.

In hun verklaring over Joegoslavië spreken de Europese regeringsleiders hun voorkeur uit voor een vreedzame oplossing, maar, zo stellen zij, het gebruik van militaire middelen onder de vlag van de VN moet niet worden uitgesloten. Die verklaring kwam na een intensief debat, waarbij vooral van Britse zijde grote aarzelingen werden uitgesproken over de inzet van militairen.

Tijdens het debat drong met name Frankrijk, evenals Italië, aan op een harde houding om duidelijk te maken dat de EG niet langer passief wil toezien bij de schendingen van elementaire mensenrechten in Bosnië. Maar Mitterrand bewaarde tijdens de top het stilzwijgen over zijn voornemen op eigen initiatief naar Sarajevo af te reizen. Ook op zijn afsluitende persconferentie repte hij er met geen woord over. Pas vlak voor zijn vertrek heeft hij zijn Portugese ambtgenoot, Soares, en de Duitse bondskanselier, Kohl, geïnformeerd.

Mitterrand wilde aanvankelijk rechtstreeks naar Sarajevo vliegen, maar het was zaterdagavond te gevaarlijk om daar te landen met zijn Falcon 900.

Pag 5: Vliegtuig beschadigd

Mitterrand week daarom uit naar Split, vanwaar hij zondagochtend per helikopter verder vloog. In bijzijn van de Canadese VN-commandant Lewis MacKenzie voerde het Franse staatshoofd eerst onderhandelingen met Serviërs over het vrijgeven van het vliegveld voor VN-militairen. Vervolgens ging Mitterrand naar Sarajevo zelf. Hij maakte een wandeling door de straten van de stad. Hij werd daarbij hartstochtelijk toegejuicht door ontroerde burgers. Hij legde een roos op de plek waar enkele weken geleden ten minste 20 mensen werden doodgeschoten door sluipschutters en hij bezocht een ziekenhuis. Aan het eind van zijn bezoek, dat al met al zes uur duurde, sprak Mitterrand met zijn Bosnische ambtgenoot Alija Izetbegovic.

Mitterrand verklaarde gisteren na afloop van het gesprek met Izetbegovic dat hij gekomen was “om een deur te openen” en dat hij vast besloten is “die deur op een of andere manier open te houden”.

Mitterrands bezoek was niet zonder gevaar. Zijn vertrek werd zondagmiddag vertraagd doordat Serviërs vanaf het vliegveld beschietingen uitvoerden op stellingen in de wijk Dobrinja. De president moest daarom enige tijd dekking zoeken in een bunker. Het toestel van de president werd licht beschadigd. Mitterrand moest daardoor opnieuw per helikopter vertrekken naar Split. Vandaar bracht het inmiddels met tape opgeknapte regeringsvliegtuig hem veilig terug naar Parijs. Een tweede helikopter met Franse veiligheidsmensen aan boord zou bij het vertrek vanaf het vliegveld van Sarajevo zijn geraakt, aldus Mitterrand.