EG EN MACEDONIË; Grieken krijgen alsnog hun zin in de kwestie-Skopje

ATHENE, 29 JUNI. De Grieken bekroop het afgelopen weekeinde een soort Denemarken-gevoel, na het onverwachte succes dat hun premier op de EG-topconferentie in Lissabon boekte. In de kwestie rondom de naam Macedonië gold Griekenland in toenemende mate als kansloos. Niettemin kreeg premier Mitsotakis zaterdag gedaan dat de Twaalf schriftelijk hun voornemen vastlegden, de nieuwe republiek met de hoofdstad Skopje slechts te erkennen onder een naam waarin de term Macedonië niet voorkomt. Daarmee kwamen zij goeddeels aan de Griekse eisen tegemoet.

Wat heeft deze wending veroorzaakt? In eerste instantie, volgens diplomatieke waarnemers, Mitsotakis' eigen argument dat een nederlaag inzake de naamkwestie tot zijn val zou leiden, met andere woorden tot terugkeer van Andreas Papandreou die in EG-kringen als "verreweg de ergste Griek' wordt beschouwd. Onder deze premier zou een toenadering tot Turkije en een oplossing voor Cyprus, waaraan Mitsotakis tot Brusselse tevredenheid nu met zijn reizen naar Istanbul bezig is, ondenkbaar zijn.

Mitsotakis kan in Brussel ook worden gezien als nuttige figuur omdat hij ervaring heeft met Balkan-problemen en naast de Servische ook de Albanese leiders, inclusief die van de minderheden, kent. Bij een komend conflict rond Kosovo kan dat te pas komen. De Albanese minderheid in de republiek van Skopje, die op 30 procent wordt geschat, geeft trouwens in toenemende mate uiting aan bezwaren tegen de "Slavisch-Macedonische' republiek, een argument waarvan de Griekse diplomatie pas in een laat stadium gebruik is gaan maken.

Als tactische fout van Skopje kan voorts worden bestempeld de recente invoering in de nieuwe vlag van de "Macedonische ster'. Dit symbool is afkomstig van het vijftien jaar geleden in Griekse bodem gevonden graf van Koning Philippos, de vader van Alexander de Grote, en de overname ervan lijkt een bevestiging in te houden van de Griekse vrees dat de nieuwe republiek expansionistische plannen in Griekse richting heeft.

Tenslotte kan ook de ontwikkeling in Denemarken een rol hebben gespeeld. De EG, die weet dat bijna honderd procent van het Griekse volk achter het regeringsstandpunt staat, zou niet het gevaar willen lopen nóg een klein land van zich te vervreemden, ook al geldt het een land dat volgens velen nooit lid had moeten worden.

Premier Mitsotakis keerde zaterdagavond vanzelfsprekend als triomfator in de hoofdstad terug. Menigeen ziet aankomen dat hij op vervroegde verkiezingen gaat aansturen om zijn nieuwe parlementaire meerderheid te vergroten. De leidster van de linkse oppositie Maria Damanaki erkende dat er sprake was van een “nationaal succes”. Maar de officiële oppositieleider, de socialist Andreas Papandreou, gaf zich minder snel gewonnen. Hij noemde het een “Pyrrus-overwinning”.

Op een persconferentie in Thessaloniki sprak hij het vermoeden uit dat Mitsotakis, om deze concessie te verkrijgen, grote tegenprestaties had moeten leveren: Griekse medewerking aan de opwaardering van de betrekkingen tussen EG en Turkije, opheffing van het Griekse veto inzake geldzendingen aan Turkije in het kader van de nieuwe ontwikkelingssteun voor alle Middellandse-Zeelanden, en vooral de toezegging dat Griekenland zal meedoen aan een militaire interventie tegen Servië, hoewel dat een historische bondgenoot is.

Maar ook suggereerde Papandreou dat de EG-beslissing onderdeel vormt van een proces waarover achter de schermen al enige tijd werd onderhandeld en waarover onder anderen de Franse minister van buitenlandse zaken Dumas zich heeft uitgelaten: het tot stand komen van een twee-namensysteem. De nieuwe republiek zou naar buiten toe een neutrale naam moeten aannemen, bijvoorbeeld Vardar, zoals dit gebied voor 1945 heette (naar de rivier die er doorheen stroomt) en naar binnen toe toch Macedonië kunnen blijven heten. Die naam zou zo zelfs op paspoorten en andere documenten terecht kunnen komen. Griekenland zelf heeft ook twee namen: Greece extern en Hellas intern. Op zijn persconferentie in Lissabon heeft zelfs Mitsotakis deze mogelijkheid niet uitgesloten.

Anderen zien aankomen dat Skopje geen enkele andere naam zal aannemen en na zes maanden - na de Amerikaanse presidentsverkiezingen en het Britse voorzitterschap - de EG zal melden dat het er geen gevonden heeft. Nog weer anderen spreken de verwachting uit dat het uit balorigheid de naam "Anonieme Republiek' zal aannemen, net als Macedonië trouwens een woord van Griekse herkomst.