Wellicht snel einde aan conflict bij het Centraal Boekhuis

CULEMBORG, 27 JUNI. Aan het arbeidsconflict bij het Centraal Boekhuis in Culemborg lijkt een einde te komen. De directie van het distributiebedrijf heeft de bonden gisteravond na een loonbod gevraagd de onderhandelingen over een nieuwe CAO te heropenen. Volgens hoofdonderhandelaar S. Stelpstra hebben de bonden “positief” gereageerd op de uitnodiging.

Beide partijen zouden vandaag informeel met elkaar overleggen. Stelpstra zei zei dat de directie nu een “marktconforme” CAO wil. “We zijn van de nullijn af”, zo voegde hij eraan toe. Hij weigerde nadere bijzonderheden te geven.

De directie blijft ervan overtuigd dat de loonkosten omlaag moeten om de concurrentie aan te kunnen. Want PTT Post en Van Gend en Loos liggen op de loer. In zijn kantoor heeft algemeen directeur C.J. Hagenbeek het probleem geschetst. Eenvoudig, met drie kleurtjes op een velletje papier. “Reden van conflict: de kosten zijn te hoog en de klanten willen de prijzen omlaag. Probleem: de loonsom beter beheersen anders lopen de klanten weg en vallen er ontslagen. Oplossing: salarisgroei temporiseren om klanten te behouden.”

Uitgevers en boekhandelaren klagen al enige jaren dat de diensten van het Centraal Boekhuis te duur zijn. Het grijze circuit stoomt op. Steeds meer boekhandelaren en uitgevers laten hun boeken vervoeren door andere, goedkopere bedrijven. Het zijn de zogenoemde "kale' distributeurs die alleen boeken afleveren en geen extra service bieden.

Maar beide groepen kunnen moeilijk om het Centraal Boekhuis heen. Het Centraal Boekhuis is het grootste distributiecentrum van boeken in Nederland en heeft maar liefst 80 procent van de markt in handen. De overige 20 procent is verdeeld over een aantal kleine distributeurs. Bovendien is het Centraal Boekhuis ooit als vakinstituut door uitgevers en boekhandelaren in het leven geroepen. Het monopolie is dus door de klagers zelf in het leven geroepen.

Het duurde enige tijd voordat de ogen van grote distributeurs als PTT Post en Van Gend en Loos opengingen. Maar nu bieden deze bedrijven offertes aan die ver beneden de prijs van het Centraal Boekhuis vallen.

Directeur Hagenbeek zegt met zijn handen in het haar te zitten. Een groep van 24 belangrijke uitgevers (waaronder Wolters Kluwer en Meulenhof) hebben hem te kennen gegeven dat hij met een concurrende offerte moet komen. “Ik wil mijn personeel houden en die offerte binnen halen. Ja, dan moet ik wel bezuinigen op de loonkosten.”

Daarom deed de directie onlangs het voorstel aan de vakbonden om de nieuwe bedrijfs-CAO gelijk te trekken met de algemene CAO voor het beroepsgoederenvervoer. De vakbonden onstaken in woede. “Die CAO is de slechtse van Nederland”, zegt onderhandelaar H. Vellenga van de Dienstenbond FNV.

Pag 14: Uitgevers eisen lagere offerte

Gelijktrekken van de CAO zou betekenen dat de werknemers er tien tot vijftien procent in salaris op achteruit gaan. En dat vinden de bonden onaanvaardbaar.

Afgelopen week staakten de werknemers. Volgens Vellenga hebben inmiddels 300 van de 450 personeelsleden het werk neergelegd. Zestig werknemers zijn ziek en een groot deel is met vakantie. De levering van boeken loopt flinke vertraging op. De meeste boekhandels krijgen hun boeken twee tot drie dagen later dan verwacht. En met de hausse aan schoolboeken in het vooruitzicht is dat geen prettige gedachte.

Districtsbestuurder Vellenga erkent de noodzaak tot bezuinigingen. “Maar dan wel in de top van de organisatie. Dure directeuren en veertig managers die op survival weekend gaan. Hoeveel denk je dat dat kost?” Maar bezuinigen in de top vindt de directie op haar beurt onaanvaardbaar. Daar zou de afgelopen jaren al genoeg gesnoeid zijn.

De branche-organisaties Nederlandse Boekverkopersbond (NBB) en Koninklijke Nederlandse Uitgeversbond (KNUB) hebben al eerder op beperking van de kosten bij het Centraal Boekhuis aangedrongen. Beide zijn aandeelhouders van het distributiebedrijf. “In de automatisering en de technologie is al veel bezuinigd. Nu moet het Centraal Boekhuis nog de kale distributiekosten in de greep krijgen”, zegt secretaris directeur A.G. Doeser van de NBB.

Het Centraal Boekhuis staat juist bekend om de geleverde service. Aan kale distributie doet het bedrijf niet. Regelmatig brengt het catalogi uit, boekhandelaren kunnen elektronisch bestellen en het bedrijf garandeert levering binnen 48 uur.

Voor boekverkopers werkt daarbij ook de vastgestelde boekenprijs in het nadeel. Volgens Doeser kunnen zij de hoge kosten van het Centraal Boekhuis niet doorberekenen. “Een uitgever beslist bij voorbeeld dat een boek van Harry Mulisch voor 24,50 wordt verkocht. Daar kan geen boekverkoper iets aan veranderen.”

Uitgevers en boekhandelaren dringen nu aan op een spoedige beëindging van het conflict. De vakbonden blijven bij hun eis om tot een eigen bedrijfs-CAO en een loonsverhoging van 4 procent te komen. Doeser zegt zich de vrees van de directie om met de lonen uit de pas te lopen, wel te kunnen voorstellen. “Het Centraal Boekhuis moet goedkoper werken. Maar meer efficiency kost tijd. En een van de uitvloeisels is het huidige conflict.”