Verslagen Zarese asielzoekers gaan terug naar hun land

AMSTERDAM, 27 JUNI. In een hoek van de bezoekerskamer van het Grenshospitium in de Amsterdam Zuid-Oost zitten zes Zarezen aan tafel. De rest van de ruimte is leeg, op een bewaker na, die achter een balie de krant leest. Verslagen zegt Wokwe Bokongo: “Nederland heeft mijn zaak oppervlakkig behandeld. Ze willen niet weten dat er serieuze problemen zijn in Zare. Een telefoontje zou genoeg geweest zijn om mijn zaak rond te krijgen.” Jean-Claude Muhido voegt toe: “Op het vliegveld van Kinshasa zal de geheime politie me wel opwachten.”

De Zarezen moeten terug naar hun land. Ze zijn de eerste twee van een groep van tachtig asielzoekers, die acht dagen geleden in hongerstaking gingen. Het kort geding tegen de uitzetting van de twee asielzoekers werd gisteren afgewezen, omdat de president van de rechtbank in Amsterdam de motivering voor het asielverzoek niet geloofwaardig achtte.

Bokongo is electriciën, Muhindo student. Ze zijn beide 25 jaar oud. Muhindo vertelt dat hij vorig jaar een demonstratie organiseerde op de universiteit van de hoofdstad Kinshasa, die werd neergeslagen door de troepen van president Mobutu. Hij dook onder in het huis van zijn zus, nadat hij hoorde dat hij werd gezocht door de geheime dienst. In april vluchtte hij naar Nederland.

Bokongo is lekenpriester in de Sint Alphonskerk in Kinshasa. Hij werd opgepakt op 16 februari tijdens een grote demonstratie tegen Mobutu, die door de katholieke kerk werd georganiseerd. Hij vertelt dat hij in de gevangenis geen eten kreeg, zijn cel moest delen met zes mensen en werd geschopt en geslagen. Na zestien dagen wist hij met hulp van bewakers en de priesters van de kerk te ontsnappen en vluchtte naar Nederland waar hij asiel aanvroeg.

Op 21 april hoorde Bokongo dat zijn verzoek was afgewezen. “Justitie was niet overtuigd van de noodzaak te vluchten, een gegronde vrees voor vervolging was niet aanwezig”, aldus de advocaat van Bokongo, K. Leoni. Het verzoek van Muhindo werd om dezelfde redenen afgewezen.

Axel Buijse, journalist van de Belgische krant de Standaard, werd opgeroepen als getuige bij de zaak Bokongo, om de situatie in Zare te beschrijven. Buijse werd ook gearresteerd de demonstratie op 16 februari, maar kwam ervan af met een paar klappen en schoppen. “De angst onder de bevolking in Zare is bijzonder groot”, zegt hij. “Het is er verward en gevaarlijk. Mobutu verkeert in zijn nadagen, maar heeft het leger nog aan zijn kant. Iemand als Bokongo loopt als ex-asielzoeker gevaar na terugkomst”.

De mening van Buijse wordt bevestigd door Amnesty-International. Op 23 januari schreef de organisatie in een rapport dat asielzoekers die terugkeren groot risico lopen. Een op 2 juni verschenen ambtsbericht van het ministerie van buitenlandse zaken over Zare, bedoeld voor de beoordeling van asielverzoeken, concludeert echter: “Er is geen aanleiding om aan te nemen dat de huidige situatie in Zare voor terugkerende Zarese asielzoekers anders is dan die van andere naar hun land terugkerende Zaresen die geen beroep hebben gedaan op het vluchtelingenverdrag.”

Bakongo en Muhindo worden donderdag in Brussel op het vliegtuig gezet naar Kinshasa. De Belgische luchtvaartmaatschappij hervatte deze week de vluchten op Zare, nadat het vliegveld maanden was gesloten. Het Nederlandse ministerie van justitie behandelt asielzaken die maandenlang zijn aangehouden nu in verhoogd tempo.