Zakenwereld Israel optimistisch

TEL-AVIV, 26 JUNI. De onverwachts grote zege van de Arbeidspartij op Likud heeft bij veel sectoren in de Israelische economie grote verwachtingen geschapen. Zelden is er vanuit de zaken- en bankwereld zo positief op een machtswisseling in Israel gereageerd als deze dagen het geval is.

Natuurlijk zijn er nog geen cijfers voorhanden om het herwonnen vertrouwen in Israels economische ontplooiing te rechtvaardigen. Het optimisme schuilt echter voornamelijk in de vredespolitiek die de Arbeidspartijleider Yitschak Rabin wil voeren. “ Een gezonde economie heeft ook een vredespolitiek nodig”, zei Dov Lautman, de voorzitter van de bond van industriëlen.

Aangezien Yitschak Rabin, de leider van de Arbeidspartij zo'n vredesplan voor een snelle positieve benadering van het Palestijnse vraagstuk in zijn ransel heeft, explodeerde de Tel-Avivse beurs deze week van vreugde toen bekend werd dat hij de verkiezingen had gewonnen. Zelden werden in korte tijd door de speculanten zulke grote winsten geboekt. De eerste dag na de verkiezingen stegen de aandelen met gemiddeld zeven procent en het feest houdt aan.

Met de Arbeidspartij binnenkort aan het bewind en Likud in de oppositie heeft de door zware werkloosheid (11,2 procent) en lange stagnatie getroffen Israelische economie lucht gekregen. Pessimisme heeft plaats gemaakt voor optimisme. Economen weten maar al te goed dat een goed psychologisch klimaat voor economische groei goud waard is.

De hoop op een betere toekomst wordt gedragen door de intentie van Rabin de betrekkingen met de VS zodanig te verbeteren dat president George Bush Israel nog voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen in november dit jaar de kredietgarantie van 10 miljard dollar zal verstrekken voor de opvang en tewerkstelling van de immigranten uit de vroegere Sovjet-Unie.

Rabin streek de eerste dollar-winst van de machtswisseling vannacht al op. Het Congres besloot Israel de jaarlijks militaire en economische hulp ter grootte van drie miljard dollar onbeknot te geven. Leden van het Congres die zich aanvankelijk voor beknotting van de hulp aan Israel hadden uitgesproken kwamen daar in verband met de machtswisseling in Jeruzalem op terug. De zich binnenkort uit de politiek terugtrekkende Likud eerste minister Yitschak Shamir liet miljarden dollars voor voortzetting van de nederzettingenpolitiek lopen. Wellicht zou Likud niet zo'n smadelijke verkiezingsnederlaag hebben geleden indien hij een andere keus had gemaakt. Het uitblijven van de Amerikaanse kredietgarantie drukte de afgelopen maanden heel zwaar op de economie en schiep een klimaat van uitzichtloosheid.

Vooral de immigranten uit de vroegere Sovjet-Unie, waarvan bijna 40 procent werkloos is, begrepen niet dat Likud investeringen in de nederzettingen in bezet gebied prefereerde boven het scheppen van werkloosheid. Statistici schatten dat de "Russen' in grote meerderheid, 47,1 procent, voor de Arbeidspartij stemden omdat Likud geen betere toekomst kon beloven. Dit "Russisch' stemgedrag heeft de Arbeidspartij misschien wel vier zetels op rekening van Likud opgeleverd en is een van de redenen dat Yitschak Rabin voldoende politieke manoeuvreerruimte heeft om een regeringscoalitie zonder Likud te vormen.

Zijn regering zal de Likud-prioriteitenlijst op zijn kop zetten en afstappen van de opvatting dat verdere versteviging van de Israelische greep op de bezette gebieden ten koste mag gaan van werkgelegenheid, huisvesting, onderwijs en industriële infrastructuur. Het sluiten van de kraan waardoor miljarden guldens in bezet gebied werden gepompt en het investeren van deze kapitalen in economische projecten in Israel is volgens Rabin de aangewezen weg om de Israelische economie uit het slop te halen.

Als geen ander begrijpt hij ook dat Israel hervatting van het vredesproces hard nodig heeft om het zwaar geschokte vertrouwen van de financiële wereld in de Israelische economie te herstellen. Serieus vredesoverleg over de Palestijnse bestuursautonomie is zijns inziens de manier om weer buitenlands kapitaal aan te trekken. In zo'n vredesklimaat zal ook het toerisme verder groeien en heeft de Israelische industrie mogelijkheden preferentiële economische akkoorden met de VS en de EG uit te buiten.

Of deze verwachtingen ook in vervulling zullen gaan is niet te voorspellen. Het vertrouwen dat het “kan” is er en de a.s. minister van financiën, misschien Shimon Peres, heeft van de kiezers een gouden kans gekregen om de Israelische economie te laten stijgen tot hoogten die volgens de superoptimisten gezien het grote technologische potentieel (uit onder andere de vroegere Sovjet-Unie) Israel tot een "Taiwanees' succesverhaal in het Midden-Oosten kan maken.