Sacha Koulitchov Sacha Koulitchov, Loerakker ...

Sacha Koulitchov Sacha Koulitchov, Loerakker galerie, Keizersgracht 380, Amsterdam. Prijzen ƒ 150,- tot ƒ 7000,- Juli en augustus, op afspraak (020-6221732).

Froukje Potma Froukje Potma en Marjon Velsink, Hema Kijkkasten, Nicolaassteeg, Amsterdam. T/m 5 juli. Dag en nacht.

Reuten galerie Steven Aalders. Reuten galerie, Fokke Simonszstraat 49, Amsterdam. Prijzen: ƒ 940,- tot ƒ 6000,- T/m 28 juli, do t/m za 14-18u.

Sacha Koulitchov

"Moedertje Rusland is de kluts kwijt', luidt vertaald de titel van een van de schilderijen van de in Nederland wonende Rus Alexander (Sacha) Koulitchov. We zien een zwart-wit portret van een vrouw, een Russische moeke met een kromme rug. Ze is geschilderd over een schematische voorstelling van een Russische boerin van Malevitsj. Daar doorheen is weer een grote worst geschilderd. Worsten, symbool voor de welvaart, en Russische iconen - oude, christelijke en avantgarde iconen van Malevitsj - komen in bijna alle schilderijen van Koulitchov op deze tentoonstelling terug.

Hij noemt het een onderzoek naar de Russische iconografie.

Iconen hebben steeds de collectieve Russische geest bepaald, zegt hij. Dat was zo in de tsarentijd, dat was zo in de communistische tijd, de tijd van Grote Utopie. “Russen hebben nooit een individueel tijdperk gekend. Willen ze werkelijk het moderne tijdperk meemaken, dan moeten ze af van die collectieve iconen. Ze moeten de stap naar het individuele wagen. Gorbatsjov probeerde dat, Jeltsin probeert dat. Maar het gaat zo moeilijk. Ze durven de boeren niet eens hun eigen stukken land te geven.”

Met zijn schilderijen wil hij meehelpen de collectieve iconen uit het Russisch onderbewustzijn los te maken. Dat er veel uit het werk van Malevitsj wordt geciteerd is niet verwonderlijk, omdat Koulitchov in Leningrad les had van een van zijn leerlingen. Op Nederlanders, die gewend zijn dat de worsten in de winkel liggen, komen sommige schilderijen al gauw ironisch over, zoals het geestige doek "Welkom in Holland', waar we boven een tafereel van schaatsers een enorme smakelijk geschilderde rookworst zien zweven: zo ziet de Russische emigrant Nederland. Maar ironisch wil Koulitchov niet zijn, zegt hij. Het is eerder tragisch. Iedere dag luistert hij nog naar de Russische radio, en elke dag wordt uitvoerig gediscussieerd over de vraag of en hoe de worsten in de winkels te krijgen zijn. “En de worst als symbool van de economische welvaart is GOD geworden en god is de WORST geworden,” schrijft hij in zijn thesen bij zijn nieuwe Russische iconen.

Sacha Koulitchov, Loerakker galerie, Keizersgracht 380, Amsterdam. Prijzen ƒ 150,- tot ƒ 7000,- Juli en augustus, op afspraak (020-6221732).

Froukje Potma

In de zijgevel van de Hema aan de Nieuwendijk in Amsterdam, in de Nicolaassteeg, organiseert Albert Blitz al jaren tentoonstellingen. Kunstenaars mogen daar naar eigen goeddunken de etalages vullen. Dat varieert van etalages vol proppen tot romantische kijkkasten over de dromen en herinneringen van kunstenaars. Op dit moment is er een tentoonstelling die verwijst naar wat er zich achter de etalagemuur afspeelt.

Kunstenares Froukje Potma sprak met een aantal leden van het Hema-personeel, en vroeg Marjon Velsink die te fotograferen. Dat heeft geresulteerd in mooie, onnadrukkelijke foto's van enkele Hema-medewerkers, en korte toelichtende interviewfragmentjes, zoals dit: “Ik ben geen type om de hele dag in huis te hangen. Ik sta liever lekker tussen de mensen in de Hema dan dat ik met een breiwerkje achter de planten zit. Trouwens de schoorsteen moet wel roken natuurlijk. En ik heb een vriend met een dure auto.”

Of het kunst of human interest-journalistiek is, doet er eigenlijk niet toe als je leest: “Laatst kwam er iemand terug met een taart die gevallen was. Het was een doos vol prut. Daar praten wij nou over in de pauze.”

Froukje Potma en Marjon Velsink, Hema Kijkkasten, Nicolaassteeg, Amsterdam. T/m 5 juli. Dag en nacht.

Reuten galerie

Het klinkt wat te klein: Marie Antoinette Reuten is in haar huiskamer een galerie begonnen. Haar huiskamer is namelijk een groot, licht klaslokaal; ze woont op de bovenste verdieping van een voormalige katholieke school in Amsterdam, "St. Antonius School en St. Willibrordus Patronaat', zoals op het tegeltableau op de gevel nog te lezen staat.

Eigenlijk is de hele bovenverdieping van de school, dus praktisch haar hele huis, galerie. Behalve het klaslokaal zijn ook de andere ruimtes voor de galeriebezoeker toegankelijk, zoals de stockruimte, waar kunst ligt opgeslagen, en waar je onbekommerd mag kijken en bladeren.

“Die openheid vind ik belangrijk. Mensen willen in de stockruimte graag kijken, merkte ik bij Van Krimpen”, zegt Marie Antoinette Reuten-Scholte.

Toen Wim van Krimpen interim-directeur van de KunstHAL in Rotterdam werd, wilde hij zijn galerie aan de Prinsengracht in Amsterdam openhouden en vroeg haar om die te beheren. Een deel van haar werkzaamheden als docente eigentijdse kunst aan de kunstacademie van Rotterdam gaf ze er voor op.

“Maar Wim werd verliefd op Rotterdam, en wilde toen ook zijn galerie daar hebben.”

Die heeft hij inmiddels (samen met Art & Project, vlak bij het museum Boymans), en Marie Antoinette Reuten zat ineens weer zonder galerie, hooguit een jaar nadat ze met dat werk begonnen was. "Mooie tentoonstellingen maken' vindt ze zo leuk, zegt ze, dat ze begin dit jaar besloot voor zichzelf een galerie voor hedendaagse kunst te beginnen. In haar eigen huiskamer. Inmiddels bracht ze vier kunstenaars in Reuten galerie: prachtige speeltafel-sculpturen van Hans W. Hoog, schilderijen en tekeningen van Jos van Merendonk en schilderijen op bloemenfoto's van Jacqueline Böse. Momenteel hangen er grote abstracte doeken en daaraan gerelateerde pentekeningen van Steven Aalders. Hij weet van uitgekauwd abstract vormenonderzoek levendige schilderijen te maken, die iets lichts en poëtisch hebben.

De komende maand brengt Marie Antoinette Reuten een overzicht van werk van de kunstenaars die ze sinds haar begin in januari dit jaar exposeerde, en nieuw werk van de abstracte schilder Johan Kuipers.

Steven Aalders. Reuten galerie, Fokke Simonszstraat 49, Amsterdam. Prijzen: ƒ 940,- tot ƒ 6000,- T/m 28 juli, do t/m za 14-18u.