Israelische choreograaf imponeert opnieuw met "Kyr'; Naharins overlevingsdrang

Holland Festival. Gezelschap: Batsheva Dance Company. Produktie: Kyr; choreografie: Ohad Naharin; muziek: The Tractor's Revenge & Ohad Naharin, live uitgevoerd; decor: Ayelet Harpaz; licht: Bambi. Gezien: 25/6 Stadsschouwburg, Amsterdam. Tweede programma bestaande uit het avondvullende Mabul. Aldaar te zien: 26/6.

In februari bracht het Nederlands Dans Theater een korte versie van Ohad Naharins avondvullende werk Kyr, twee jaar geleden gemaakt voor de Batsheva Dance Company waarover deze danser / choreograaf sinds 1990 de artistieke leiding voert. Het werk imponeerde door de indringende, dramatisch-geladen sfeer, het ongepolijste, animale en zeer dynamische bewegingsmateriaal en de verstilde poëtische onderdelen. De verwachtingen waren dan ook hoog gespannen toen bekend werd dat Naharins eigen gezelschap met een totaal ballet in het Holland Festival zou optreden.

Die zijn gisteravond alleszins ingelost. Opnieuw word je als toeschouwer gegrepen door de dwingende expressiviteit van Naharins bewegingsstijl. Zijn dansers brengen er zoveel danstechnisch en artistieke kwaliteiten in aan, en zijn stuk voor stuk zulke markante, zelfbewuste persoonlijkheden, dat de dreiging, de saamhorigheid en de overlevingsdrang waar het in Kyr om gaat, onontkoombaar helder worden.

Kyr is het Hebreeuwse woord voor binnen- of steunmuur. Naharins creatie kan gezien worden als een statement over de situatie waarin de bevolking van Israel verkeert. Een leven waarin vijandelijke bedreiging nog steeds een constante factor is, waarin weerbaarheid, kracht en doorzettingsvermogen een levensvoorwaarde zijn, terwijl tegelijkertijd de zachte kanten in de mens niet verloren mogen gaan. Daar is een innerlijke steunmuur voor nodig. De heftige, chaotisch aandoende bewegingsexplosie met de wilde sprongen waarin ledematen alle kanten uitvliegen, de schokkende lijven, de schuddende hoofden en de bijna dwangmatige handelingen suggereren een bedrieglijke ontreddering. Bedrieglijk, want steeds weer zijn er binnen die woeste frases momenten van uiterste gecontroleerdheid. Een perfect getroffen balans, een precies getrokken lijn in de ruimte en exact neergezet accent.

De sobere, ingetogen soli en duetten die het geweld doorbreken krijgen door hun subtiliteit een extra indringende en ontroerende zeggingskracht. De door de groep Tractor's Revenge & Naharin gecomponeerde rock-muziek, hier live uitgevoerd, sluit prachtig aan bij de choreografische opzet. Soms agressief en oorverdovend hard, soms schrijnend melodieus en mysterieus als een even oud klaaglied. Jammer dat Kyr slechts één maal te zien was, hoewel het tweede programma dat het Israelische gezelschap vanavond brengt - Naharins avondvullende Mabul dat op 7 juni jongstleden in première ging - natuurlijk extra nieuwgierig maakt. Daarmee wordt tevens het bijzonder geslaagde dansaandeel in het Holland Festival afgesloten, al is er zaterdagavond in het festival-café om ongeveer 23 uur nog een gesprek met Hans van Manen en zijn ontwerpers Keso Dekker, Jean-Paul Vroom en Jan van der Wal.