Rusland en Georgiëeens over Ossetië

MOSKOU, 25 JUNI. President Boris Jeltsin van Rusland en de Georgische leider Edoeard Sjevardnadze zijn het eens geworden over een voorlopige oplossing voor de burgeroorlog in Zuid-Ossetië. Jeltsin en Sjevardnadze hebben gisteren in de badplaats Sotsji aan de Zwarte Zee een akkoord getekend waarin een staakt-het-vuren wordt aangekondigd dat zondag moet ingaan. Een gemengde militaire eenheid moet de grens tussen Georgië en Zuid-Ossetië beschermen tegen gewapende troepen en sluipschutters van beide zijden.

Bij de besprekingen tussen Jeltsin en Sjevardnadze waren ook de "presidenten' Arsalbek Galazov en Thorez Koeloembekov van Noord- en Zuid-Ossetië aanwezig. Beiden streven naar hereniging van de Osseten die vervolgens een autonome provincie binnen Rusland zouden willen vormen.

Jeltsin en Sjevardnadze toonden zich na afloop tevreden over het resultaat. “Er zal geen bloed meer vloeien”, aldus Jeltsin. Volgens Sjevardnadze heeft de Russische president zich “constructief en verstandig” opgesteld. Eind deze maand zullen beide landen diplomatieke betrekkingen aanknopen.

Voor Sjevardnadze is het akkoord met Jeltsin vooral een binnenlands succesje. Zijn positie als voorzitter van de Staatsraad, die het land formeel bestuurt sinds de vorig jaar gekozen president Zviad Gamsachoerdia door een coalitie van paramilitaire organisaties en oppositionele politieke partijen werd verdreven, is nog steeds wankel. Vlak voordat Sjevardnadze gistermorgen naar Sotsji zou vertrekken wisten aanhangers van Gamsachoerdia zich gewapenderhand meester te maken van het omroepkwartier in de Georgische hoofdstad Tbilisi. In de loop van gistermorgen werden ze verdreven door eenheden van de Nationale Garde, waarbij doden vielen.

Pag 5: Jeltsin naar Istanbul

Volgens het Georgische ministerie van binnenlandse zaken sneuvelden twee mensen. Aanvankelijk werd een getal genoemd van veertig doden.

De "Nationale Garde' staat onder bevel van Tengis Kitovani, een oude bondgenoot van Gamsachoerdia, die nu in de Tsjetsjeense hoofdstad Groznij verblijft. Kitovani is de man die de afgelopen maand de strijd rondom de Zuid-ossetische hoofdstad Tschinvali heeft opgevoerd. Volgens hem moet nú de “vijand worden uitgeroeid”. Kitovani, die tevens vice-premier is, heeft zich daarbij tot nu toe niets gelegen laten liggen aan de wens van Sjevardnadze om het conflict met de Osseten langs “diplomatieke weg” op te lossen. Samen met de paramilitaire "Ruiterij' van de voormalige dramaturg Dzjaba Joseliani is zijn "Nationale Garde' mede verantwoordelijk voor de golf van geweld die de laatste maanden over Georgië is heengespoeld. Beide militaire eenheden zijn niet in staat gebleken de talloze kleine gewapende groepjes, die het land terroriseren, te ontmantelen.

Direct na het onderhoud met Sjevardnadze is president Jeltsin gisteravond doorgevlogen naar Istanbul. Onder auspiciën van Turkije worden daar, in de marge van de Zwarte-Zeeconferentie, besprekingen gehouden over de twee andere brandhaarden in de voormalige Sovjet-Unie: Nagorny Karabach en Moldavië. Nog voordat de verschillende leiders elkaar hadden ontmoet zette de nieuwe Azerbajdzjaanse president, Abulfaz Elçibey, de gesprekken al onder druk door te verklaren dat hij niet bereid is zijn Armeense collega Levon Ter-Petrosjan onmiddellijk te ontmoetem. “Een ontmoeting tussen ons mag geen show worden”, aldus Elçibey. Petrosjan had eerder deze week water bij de wijn gedaan door expliciet te verklaren dat Armenië niet streeft naar hereniging met Nagorny Karabach. De Armeense president keerde zich daarmee tegen de leiders van deze christelijke enclave die zo'n staatkundige eenheid wel najagen.

President Igor Smirnov van de Dnjestr-republiek, het gebied op de linkeroever van de gelijknamige rivier die Moldavië sinds een paar maanden feitelijk heeft verdeeld in twee vijandige staten, heeft aan de vooravond van de besprekingen in Istanbul eveneens olie op het vuur gegooid. Volgens Smirnov, die zelf niet aanwezig mag zijn in Istanboel, is de Dnjestr-republiek niet bereid zich via een federatieve status alsnog binnen het Moldavische staatsverband te voegen. De Oekraïense president, Leonid Kravtsjoek, pleitte daarvoor begin deze week. Tot voor kort was een federatieve oplossing ook het idee dat Smirnov officieel aanhing, een oplossing die door de Moldaviërs altijd categorisch van de hand is gewezen. Maar nu de oorlog in Moldavië escaleert, heeft Smirnov gekozen voor een verdergaande confrontatie. Hij wordt daarin gesteund door een brede groep van Russische nationalisten, die in Moskou steeds meer invloed begint te krijgen.