Isolement van Servië is geen oplossing

Minister Van den Broek van buitenlandse zaken laat zich de laatste tijd minder evenwichtig dan voorheen uit over het Joegoslavische gebied, en hij begint overhaaste conclusies te trekken. Tot voor kort deed hij dat niet. Maar het lijkt erop dat hij een afkeer heeft gekregen van de regio nadat hij zich realiseerde dat alle ambities en energie die hij aanvankelijk heeft geïnvesteerd in pogingen om de Joegoslavische staat en de vrede te handhaven, nutteloos zijn gebleken.

Ik begrijp hem: ook ik heb een afkeer van de kwestie. Bovendien staat hij onder sterke druk van de publieke opinie thuis en in Europa, en die van de meeste van zijn Kamerleden, terwijl nog steeds gruweldaden worden gepleegd in de voormalige Joegoslavische staat.

In een interview met Trouw (12 juni) zei Van den Broek, doelend op Servië, dat “een volstrekt isolement de enige vreedzame oplossing” is voor de Joegoslavische crisis. Als hij dit werkelijk heeft gezegd, moet ik beklemtonen dat dit een grote vergissing is.

Het isoleren van Servië is geen oplossing. De onmenselijke VN-boycot van Servië en Montenegro zal niet leiden tot het verwachte resultaat, maar alleen de Serviërs bestraffen voor hun loyaliteit aan Slobodan Milosevic, met lege planken, een magere dertig liter benzine per maand, een tekort aan medicijnen en - met sterven.

Zou Van den Broek werkelijk denken, na alles wat hij daar heeft gezien, na alles wat zijn waarnemers en zijn ambassadeurs hebben waargenomen, dat de oorlog in Bosnië-Herzegovina alleen door de Serviërs wordt gevoerd en dat de oorlog zal eindigen als er nog meer Servische baby's sterven na de elf die vorige week bezweken aan een tekort aan zuurstof?

Het isolement van Servië zal hooguit het vertrek van Slobodan Milosevic versnellen. Hij zal snel "vallen', de meeste Serviërs hebben genoeg van zijn primitieve nationalisme en zijn onstuimige beslissingen. Maar de problemen zullen blijven bestaan. De oorzaken van de oorlog ook.

Wie ook de opvolger van Milosevic zal zijn, hij zal worden geconfronteerd met het extreme nationalisme van president Franjo Tudjman en zijn neofascistische partij, met het neurasthenisch moslim-fundamentalisme van mensen uit de omgeving van de Bosnische president Alija Isetbegovic. En zelfs als hij de gestoorde psychiater Radovan Karadzic, de Bosnisch Servische nationalistische leider en soortgelijke Servische nationalistische leiders in Kroatië aan de kant zet, zal hij ermee worden geconfronteerd.

December 1991 stemde Van den Broek voor ontbinding van Joegoslavië langs de bestaande grenzen van de voormalige Joegoslavische republieken. Door dat te doen heeft hij een ten minste tien eeuwen oud probleem aangeboord. Als voorzitter van de bijeenkomst van EG-ministers nam hij verantwoordelijkheid voor een aantal daarop volgende gebeurtenissen, waaronder de oorlog in Bosnië-Herzegovina.

Wie zijn hand heeft opgestoken voor ontbinding van Joeogslavië, gebaseerd op nationale criteria, en wie dacht dat bestaande, hoofdzakelijk administratieve grenzen tussen landen konden worden gehandhaafd, dat Bosnië kon worden gespaard en de vrede kon worden gehandhaafd - die leeft in een wereld van illusies. De aantrekkingskracht van Kroatië was te sterk voor Bosnische Kroaten en de aantrekkingskracht van Servië was te sterk voor Bosnische Serviërs.

In het oog van de wereld zijn de Serviërs nu de agressor en de Kroaten het slachtoffer. En dat ondanks het feit dat dertigduizend tot op de tanden gewapende Kroatische soldaten Herzegovina op dit ogenblik vernietigen. De jongste gevechten in Sarajevo zijn door moslims veroorzaakt. Het jongste bloedbad in Sarajevo - geloven zelfs de VN-waarnemers die zich daar bevinden - zou door moslim-extremisten kunnen zijn georganiseerd. Beide partijen, Kroaten en moslims, oefenen op dit ogenblik grote druk uit op de Serviërs en vallen Servische posities aan in Bosnië en Kroatië.

Tegelijkertijd heeft Franjo Tudjman, zoals bekend, in Zagreb en Kroatië de mensen- en burgerrechten geschonden van degenen (zelfs Kroaten) die zijn regering kritiseren. Deze en andere feiten liggen helaas buiten het gezichtsveld van Van den Broek en zijn collega's. Zij hebben de Serviërs bestempeld als de slechteriken in de chaos in de Balkan en de vuile oorlog. Er is een stereotype bedacht waaraan niemand iets kan veranderen.

Vorige week vroeg een invloedrijk Nederlands parlementslid mij: “Herinnert u zich wat stond geschreven in de resolutie van de VN-veiligheidsraad? Moeten we de telefoonverbindingen met Servië verbreken? Wij hebben er vanmorgen over gesproken”. Wat ze tot nu toe hebben gedaan, was kennelijk nog niet genoeg. Ze hebben Servische wetenschappers verboden hun artikelen in buitenlandse wetenschappelijke tijdschriften te publiceren en Servische sportlieden om mee te doen aan internationale wedstrijden. Nu willen ze de telefoonverbindingen verbreken!

Servië is onderhevig aan belangrijke politieke veranderingen. Ik smeek u, wees redelijk. Help de Serviërs de democratie te vinden en vrede te sluiten met hun buren. Als u doorgaat met brandende toespraken over verdere gettovorming in Servië, of zelfs over militaire inmenging, kan alles alleen maar slechter worden - zowel voor de Serviërs als voor hun buren. En natuurlijk ook voor de vrede in Europa.