Overleven met minder post, meer concurrentie; PTT Post kan kosten niet langer laten stijgen

DEN HAAG, 24 JUNI. Minder brieven en meer postbedrijven om ze te bezorgen. Dat is het toekomstperspectief voor PTT Post. Om in die wereld met meer concurrentie en minder aanbod te overleven, heeft Post gisteren de tweede grote reorganisatie in twee jaar aangekondigd. In 1990 werden de postkantoren onder handen genomen, gisteren werd het toekomstplan voor de sorteerafdelingen van het bedrijf ontvouwd.

In zes jaar tijd zal het bestaande landelijke sorteersysteem worden vervangen door nieuwe sorteercentra waar de sorteerder zoveel mogelijk zal worden vervangen door machines die sneller kunnen sorteren, post van verschillende formaten verwerken en handgeschreven postcodes ontcijferen. Nu wordt ongeveer 25 procent van alle brieven al door machines gesorteerd. In de toekomst zal nog slechts 2 procent door mensenhanden de goede loop vinden.

“Het volume zal in de komende jaren stagneren en dan kunnen we het ons eenvoudig niet veroorloven om de kosten verder te laten stijgen”, zegt directeur A. Scheepbouwer van PTT Post. Nu groeit het volume nog met 2 procent per jaar. In de komende jaren zal de groei naar verwachting tussen 0 en 2 procent liggen. Daarna zal de hoeveelheid te bezorgen materiaal welicht afnemen.

De traditionele brief ondervindt in toenemende mate concurrentie van het elektronische berichtenverkeer. Vooral het bedrijfsleven maakt steeds meer gebruik van fax, telefoon en dataverkeer, waar vroeger enveloppen heen en weer gingen. Scheepbouwer kan niet zeggen hoeveel postverkeer op die manier weglekt naar zijn collega's van PTT Telecom, maar het is aanzienlijk en zal alleen nog maar toenemen.

“Als we er niet voor zorgen dat de kosten beperkt blijven, moeten vroeg of laat de tarieven omhoog en zullen we zelf de vicieuze cirkel voeden,” zegt Scheepbouwer. Duurdere post maakt telecommunicatie alleen maar aantrekkelijker.

Behalve het toenemende belang van telecommunicatie zal ook nieuwe internationale wetgeving het bedrijf in een andere situatie brengen. Internationaal brievenverkeer is nu nog het exclusieve domein van de nationale PTT's. Waarschijnlijk rond 1995 zal de Europese Gemeenschap de internationale bezorging van brieven vrijgeven. Internationale koeriersbedrijven en buitenlandse PTT's mogen dan Nederlandse post met internationale bestemmingen onder handen nemen. Meer partijen zullen dan strijden om een afnemende stroom Nederlandse brieven. De nieuwe sorteer-infrastructuur van PTT Post moet het bedrijf op de thuismarkt zó efficiënt maken dat buitenlandse concurrentie zoveel mogelijk zal worden afgeschrikt. Nu worden Nederlandse brieven met bestemming buitenland aan de grens overgedragen aan de PTT van het ontvangende land.

De liberalisering van het internationale brievenverkeer zal van PTT Post ook in toenemende mate een internationaal opererend bedrijf kunnen maken. De nationale postbode voorziet een toekomst voor zichzelf als regisseur van omvangrijke internationale brievenstromen.

“We willen zoveel mogelijk de regie in handen krijgen,” zegt Scheepbouwer. PTT Post zal dan de verantwoordelijkheid voor de bezorging tegen een vastgestelde prijs en binnen een afgesproken termijn op zich nemen. Vervolgens wil het bedrijf de eigen infrastructuur benutten en zonodig diensten van derden inhuren om de post daadwerkelijk te bezorgen. “Niemand zal zich druk maken om die ene brief die van platteland naar platteland gaat. De strijd zal zich richten op grote, regelmatige stromen tussen bevolkingscentra”, aldus Scheepbouwer. Een brief van Amsterdam naar Parijs zal dan goedkoper worden dan een brief van Amsterdam naar een gehucht in de Dordogne.

Nationaal zullen de tarieven overigens zeker tot de eeuwwisseling gelijk blijven, ongeacht het traject. Zowel de EG als de Tweede Kamer voelen niets voor gedifferentieerde tarieven. Onlogisch, vindt Scheepbouwer, want nu subsidiëren brieven van Amsterdam naar Rotterdam de brieven van het Limburgse Gronsveld naar het Friese Heeg.

Post bereidt zich al geruime tijd voor op haar nieuwe taak als internationaal brievenmakelaar voor de Europese markt. Nu al behaalt het bedrijf een omzet van 600 miljoen gulden per jaar met de bezorging van post afkomstig uit de Verenigde Staten, Canada en het Verre Oosten met bestemming Europa. Het is niet duidelijk hoe groot het marktaandeel van Post daarmee is. Maar het is twee keer meer dan voor een land als Nederland normaal is, zegt Scheepbouwer. Een van de belangrijke internationale klanten van Post is bij voorbeeld de grote Amerikaanse uitgeverij Time Warner.

Om de internationale slagvaardigheid verder te vergroten, heeft Post al een Europees truck-netwerk in bedrijf en een overslagcentra op de Antillen (voor de Zuid-Amerikaanse markt). Scheepbouwer wil nu ook een centrum in Praag vestigen, voor de ontluikende Oosteuropese markt.

De investeringen zullen voorlopig worden gefinancierd uit de kasstroom van PTT Post zelf, aldus Scheepbouwer. Het afgelopen jaar maakte de onderneming een winst van 350 miljoen gulden. “Dat zal nog wel even zo blijven”.