Oorlog op de markt voor pc's zal heel wat slachtoffers eisen; Grote en kleine bedrijven introduceren in hoog tempo nieuwe modellen scherp geprijsde computers

NEW YORK, 24 JUNI. “We gaan een prijzenoorlog tegemoet die zeker tot Kerst zal duren. Iedereen zal eronder lijden”, aldus Richard A. Shaffer van het toonaangevende weekblad Computer Letter.

De markt voor goedkope personal computers en notebooks is opnieuw in beweging gekomen nu grote en kleine bedrijven achter elkaar nieuwe modellen en series scherp geprijsde computers introduceren.

Dell Computers kondigde twee weken geleden een notebook aan dat lichter en beter is dan de reeds bestaande, nog geen twee kilo zwaar is en iets meer dan tweeduizend dollar kost. Met een nieuwe serie computers, “agressief geprijsd”, probeert Compaq de slag die het bedrijf vorig jaar werd toegebracht door goedkoper producerende concurrenten te boven te komen. Het zijn maar twee van de meest recente voorbeelden. Ongetwijfeld zullen concurrerende fabrikanten met een antwoord komen.

Sinds gisteren is daar een voorproefje van te zien op de PC Expo in het Javits Convention Center aan de 34ste straat in New York. Op deze driedaagse beurs, die dit jaar voor de tiende keer wordt gehouden, bekijken fabrikanten, handelaren en consumenten met argusogen de nieuwe personal computers en notebooks.

De strijd die nu wederom in volle hevigheid is losgebrand zal opnieuw, net als vorig jaar en eerder dit jaar, leiden tot lagere winstmarges en wellicht zelfs faillissementen. Shaffer: “De groten zullen het wel overleven, maar al die kleine bedrijfjes waar we de naam niet van onthouden zullen verdwijnen, want het publiek vergeet hun namen ook.” Die kleintjes zijn onder meer Austin, Everex, Northgate, Packard-Bell en Zeos. Gretig sprongen deze IBM-clonen in op de trend van goedkopere en snellere personal computers. De consument is kritischer en prijsbewuster geworden en eist meer service. Door schijven over te slaan en computers per postorder te verkopen en een service-netwerk op te zetten konden onder meer Dell Computers en AST Research in het gat springen dat groten als IBM, Compaq en Apple hadden laten vallen. De kloonproducenten hebben de afgelopen twee jaar marktaandelen van die groten afgesnoept. In februari woedde er een prijzenoorlog waarbij kortingen met tientallen procenten werden geboden. Compaq, IBM en Apple waren nog druk aan het reorganiseren en tegelijkertijd gedwongen mee te doen.

Prijzenoorlogen gaan altijd ten koste van de winst. Eerder dit jaar hadden de beursgenoteerde computerfondsen al te lijden en ook nu reageerde Wall Street onmiddellijk. Vorige week verloren Compaq, Apple, Dell en AST Research respectievelijk 13, 18, 33 en 17 procent van hun koers. Dell Computers moest donderdag na een voorzichtige aankondiging dat de winsten mogelijk wat minder zouden zijn bijna 25 procent inleveren.

De hardware-markt van computers valt uiteen in IBM-klonen en Apple-computers. IBM besloot onlangs overigens om eigen klonen te laten maken. De strijd wordt vooral gestreden op het gebied van de IBM-compatibles, Apple-klonen bestaan nog niet. De IBM-compatibles hebben Intel-chips en voor hun software is de keuze traditioneel die tussen Microsoft DOS en Windows, eveneens ontwikkeld door Microsoft. Apple werkt met Macintosh en neemt een eigen deel van de markt in. “Natuurlijk zal Apple ook mee moeten doen om geen klanten te verliezen aan de IBM-compatibles”, zegt Shaffer, “maar ze staan relatief sterk met de Macintosh.” Effectenfirma Salomon Brothers ziet op de lange termijn, 6 tot 12 maanden, Apple als het meest stabiele bedrijf om in te investeren. “Als het vuile werk gedaan is zal Apple zich weer kunnen richten op zijn produkt”, aldus Lucianne Painter van Salomon Brothers.

Zowel de marktleiders IBM en Compaq als de runners up Dell en AST Research, bewegen zich op de compatibles-markt. Niemand kan echt voorspellen waar het met die markt voor personal computers heengaat, maar dat het nog steeds een groeimarkt is, staat vast. In de VS heeft een op de vijf personen een computer thuis en een op de vier heeft er mee te maken op zijn werk.

Een andere factor is dat de omlooptijd van pc's steeds korter wordt. Technische ontwikkelingen maken dat een pc binnen zes maanden verouderd is, terwijl dat enkele jaren geleden nog 18 maanden was. De prijsdalingen van vooral dit jaar werken ook in de hand dat computers sneller zullen en kunnen worden vervangen door nieuwe modellen. Dat is precies waar Compaq op zit te wachten.

De wederopstanding van Compaq is niet zonder kleerscheuren verlopen. Oprichter Rod Canion moest het veld ruimen voor de Duitser Eckhard Pfeiffer, die eerder de Europese tak van Compaq leidde. Compaq moest in het derde kwartaal van vorig jaar voor het eerst verlies incasseren en had over 1991 te kampen met een winst die 71 procent lager lag dan het jaar ervoor. Het heeft zich in de eerste helft van dit jaar nog niet hersteld. Shaffer: “Compaq raakte zijn marktleiderspositie kwijt en de prijzen waren te hoog. De prijzen zijn gedaald, nu moet het publiek ervan overtuigd worden dat Compaq weer meetelt.”

De nieuwe Compaq-modellen zijn een nieuwe, spotgoedkope notebook personal computerserie Contura en desktopcomputers onder de naam Prolinea die minder dan 900 dollar kosten. Het al bestaande LTE notebook kan nu worden geleverd met kleurenscherm voor 1.600 dollar. Vaak liggen de prijzen in de winkel tot 25 procent onder de fabrieksprijs.

Waar nieuwe hardware de markt verovert, is ook nieuwe software nodig. Volgens het rapport van Salomon Brothers zal op de lange termijn het bedrijf dat totaalpakketten biedt als sterkste tevoorschijn komen, vandaar dat Apple als beste uit de bus komt. Een beleggingsadvies van Merrill Lynch kwam vorige week echter tot de conclusie dat IBM nog altijd de beste belegging is.

Eveneens vorige week is een nieuw, verbeterd Unix-programma (System V Release 4.2) van AT&T-dochter Unix Systems Laboratories uitgekomen dat het beste van de concurrerende software van IBM (OS/2) en Microsoft (Windows) in zich verenigt. Het is ook de eerste keer dat een Unix-programma gemakkelijk afzonderlijk verkrijgbaar is en een van de verbeteringen houdt in dat het veel simpeler is in gebruik dan het bestaande Unix-programma. Tot nu toe is er weinig reactie op de introductie en uit een onderzoek onder software-gebruikers blijkt nog weinig enthousiasme voor Unix.

Het enkele maanden geleden geïntroduceerde OS/2-progrmma van IBM krijgt een betere response. Het moet de opvolger worden van de succesvolle DOS-software. IBM probeert daarmee weer terrein te winnen op directe concurrent Microsoft, maker van Windows. Microsoft heeft uiteraard alweer een reactie aangekondigd in de vorm van zijn Windows New Technology-programma. “OS/2 is een technologisch uitstekend produkt en ik moet nog zien dat Windows NT dat verbetert” zegt Richard Shaffer.

Goedkopere en snellere superchips, betere en lager geprijsde computers en nieuwe programma's. Shaffer: “Je kunt het vergelijken met de concurrentie tussen de luchtvaartmaatschappijen: steeds lagere prijzen waarmee men de concurrentie probeert te breken.”

Dell Computers boekte vorig jaar een winst van 51 miljoen dollar, een stijging van maar liefst 87 procent in vergelijking met 1990. Het bedrijf ligt niet wakker van de opkrabbelende giganten. Woordvoerder Michelle Moore: “Het is duidelijk dat lage prijzen en goede computers belangrijk zijn. Wij hebben altijd succesvol kunnen concurreren door te vernieuwen en andere computermakers voor te blijven en dat zullen we blijven doen.”