Nabestaandenwet nog inzet van conflict

DEN HAAG, 24 JUNI. De uitkeringen van weduwen en weduwnaars zijn inzet van een conflict tussen staatssecretaris Ter Veld (sociale zaken) en de PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Een conflict dat gisteravond leidde tot het gebruik van zwaar politiek geschut.

De PvdA-fractie heeft met Groen Links een voorstel bedacht om - globaal gezegd - de toekomstige uitkeringen van "arme weduwen' te verbeteren ten koste van "rijke weduwnaars'. Het slechtste dat de PvdA nu kan overkomen, is dat haar voorstel wordt aanvaard. De sleutel daarvoor is in handen gekomen van de VVD: zij kan de coalitie in problemen brengen door de PvdA-fractie te steunen. Dat leek gisteravond overigens niet waarschijnlijk.

Ter Veld “ontraadde” het voorstel van PvdA/Groen Links en kondigde aan zich op haar positie “te beraden” als het zou worden aangenomen. Het is de tweede keer in korte tijd, na de 1 mei-perikelen rond de WAO en de PvdA, dat de staatssecretaris en de geestverwante fractie in de Tweede Kamer op het terrein van de sociale zekerheid botsen.

Dat is niet het enige probleem. Als het plan van PvdA en Groen Links met behulp van de VVD een Kamermeerderheid krijgt, zal het CDA waarschijnlijk tegen het wetsvoorstel stemmen dat de uitkeringen voor weduwen en weduwnaars regelt. Dat advies zal Kamerlid Doelman-Pel althans aan haar fractie geven. Omdat de VVD nog zoveel bedenkingen tegen het wetsvoorstel heeft, zal deze fractie in dat geval het CDA steunen en sneuvelt de nieuwe Algemene nabestaandenwet die de huidige Algemene Weduwen- en Wezenwet (AWW) moet vervangen.

Dat zal de coalitieverhoudingen niet ten goede komen, want in dit wetsvoorstel, dat van de PvdA-fractie het predikaat “op zichzelf goed” heeft gekregen, hebben de regeringsfracties veel gezamenlijke energie gestoken. Het Kamerlid Kalsbeek-Jasperse (PvdA) zag vorige week al aankomen in welke netelige positie zij met haar fractie dreigde te komen. In het debat toen stelde ze bijna opgelucht vast dat de VVD haar voorstel niet zou steunen, dat er geen Kamermeerderheid voor te vinden was en dat het tijdverspilling zou zijn het formeel nog in te dienen. “Wacht”, sprak Kamerlid Brouwer van Groen Links toen, “dan doen wij dat”. “Bovendien”, liet VVD'er Linschoten blijken, “is daar met ons best over te praten.”

Sindsdien zijn er gesprekken geweest tussen PvdA, VVD en Groen Links. Maar de handtekening van de VVD-fractie staat niet onder het voorstel dat Groen Links en PvdA nu hebben ontwikkeld. Linschoten stelde gisteravond vast dat de andere partijen niet aan zijn verlangens tegemoet wensten te komen. Bijvoorbeeld door ook de uitkeringen van weduwen of weduwnaars met kinderen ouder dan 12 jaar aan te pakken. Of om in het wetsvoorstel duidelijk aan te geven dat uitkeringen voor nabestaanden als overheidstaak over een aantal jaren verdwenen zullen zijn - hoewel geen fractie eraan twijfelt dat het die kant opgaat. Wat resteerde was de korting op de uitkering van de 'rijke weduwnaars' en dat is de VVD te veel “een buitengewoon forse nivelleringsoperatie”, zei Linschoten. Maar hij houdt de spanning er in. Tot de stemmingen over de voorstellen, vandaag en morgen in de Kamer, is er nog met de VVD te onderhandelen. Het vermoeden bestaat dat de PvdA-fractie op deze invitatie niet gretig zal reageren.