Feministes zijn het eens: oorlog tegen vrouwen gaat door

AMSTERDAM, 24 JUNI. “Mannen hebben eigenlijk geen functie. Ze baren immers geen kinderen. Je kunt ze net zo goed opbergen, dan zouden we een veel vriendelijker wereld hebben. Maar zo'n drieduizend jaar geleden, toen we nog bessen en noten aten, hebben mannen een verbond gesloten tegen vouwen en hun de oorlog verklaard.” Aldus Marilyn French, een van de vertegenwoordigsters van een radicale feministische stroming in de Verenigde Staten, gisteren in het Amsterdamse Paradiso.

Aan de vooravond van de vijfde internationale feministische boekenbeurs, die vandaag werd geopend in de Beurs van Berlage, ging de schrijfster van het onlangs verschenen boek The war against women in debat met haar Engelse collega Fay Weldon. Weldon was uitgenodigd omdat zij, zoals het programma meldt: “in tegenstelling tot French de relaties tussen de sexen altijd met ironie en satire benadert”.

Maar van een tegenstelling tussen beide feministes bleek weinig. Weldon prees het boek van French en ging zelfs een stapje verder. “De wereldoorlog tegen vrouwen duurt voort. En het is erger dan andere oorlogen: de strijd die mannen voeren is een oorlog die niet gewonnen kan worden omdat ze ligt besloten in de natuur van mannen.”

Dat laatste was het enige punt waarop de feministes van mening verschilden: ligt het in de natuur van mannen om vrouwen te onderdrukken of is het een teken van "beschaving'. Volgens Weldon zijn mannen zo bang voor de vrouwelijke mogelijkheid om kinderen voort te brengen dat ze niet anders kunnen dan onderdrukken. French daarentegen gelooft dat mannen de rol van onderdrukker zelf op zich hebben genomen. “Het is niet de natuur die vrouwen slaat en verkracht. Mannen zijn daarvoor verantwoordelijk. Het is tijd dat zij erkennen wat ze ons drieduizend jaar lang hebben aangedaan.”

Het vierhonderd koppige publiek, voornamelijk vrouwen maar ook een enkele man (“Ik wilde die schrijfsters wel eens zien, waar mijn vrouw zoveel boeken van leest”) bleek minder eensgezind dan de feministes onderling. Verontwaardigd wierp een vrouw French toe: “Toen ik uw boek The war against women had gelezen, kreeg ik het gevoel dat ik een slachtoffer zou moeten zijn. Maar zo voel ik me helemaal niet.” Waarop de schrijfster antwoordde: “Vrouwen zijn in feite even afschuwelijk als mannen. Als ze in hun positie zouden zijn zouden ze ook onderdrukken, maar ze hebben de macht niet.”

Een vrouw uit de Filippijnen vroeg zich af wat de strijd tussen de sexen in de rijke Westerse wereld er toe doet, als je kijkt naar wat er in haar land gebeurt. “Jaarlijks "exporteren' wij duizenden vrouwen en wat doen jullie feministes daar aan?” Schuldbewust antwoordde French: “Ik als blanke ben verantwoordelijk voor onderdrukking in de Derde Wereld. Er moet een einde komen aan alle onderdrukking, niet alleen aan die van de vrouw door de man.”

Schrijfster Tessa de Loo had zich na lezing van het boek van French afgevraagd of er nog hoop was voor de man. “Je wilt weten of mannen en vrouwen ondanks de oorlog kunnen samenleven?”, vroeg French. “Ach, niets kan ons scheiden.”

Enigszins teleurgesteld verlieten de toehoorders na twee uur debat de zaal. “Ik had meer vuurwerk verwacht”, stelde een jonge vrouw. “Vooral van Marilyn French.” T. van Andrichem, een man van een jaar of dertig die gekomen was omdat hij “die belangrijke feministes wel eens wilde zien”, viel haar bij: “De discussie was te langdradig. Er werd teveel gepraat over hoe de oorlog die wij voeren tot stand is gekomen. Of we nu wel of geen bessen aten, dat interesseert me niet. Kennelijk is die oorlog er en dan wil ik weten "wat moeten we daar nu mee?'.”

Foto: De feministische schrijfsters Fay Weldon (links) en Marilyn French (rechts) tijdens hun debat in het Amsterdamse Paradiso. In het midden discussieleider Marja Brouwers. (Foto NRC Handelsblad / Chris de Jongh)