ELK VOLK ZIJN EIGEN LAND; De Verenigde Staten van Europa; Een Eurotopia volgens Freddy Heineken

Europa zoals Europa bedoeld is, met elk volk zijn eigen land. Dat is de visie die biermagnaat A.H. Heineken met behulp van twee historici heeft vastgelegd in een kaart die hij deze week in duizendvoud heeft verspreid. Het werelddeel zou moeten bestaan uit 75 landen, met elk niet meer dan tien miljoen inwoners.

Heineken, president-commissaris en grootaandeelhouder van de gelijknamige bierbrouwerij, haalt in de Engelstalige brochure de "beroemde' Britse historicus Cyril Northcote Parkinson aan die in de jaren zeventig kritische kanttekeningen plaatste bij de Europese eenwording. Volgens Parkinson zijn grote staten onbestuurbaar, slecht voor de culturele verscheidenheid en een bron van conflicten. Het debat over het Verdrag van Maastricht en de strijd in Joegoslavië zijn volgens Heineken reden om de ideeën van Parkinson nog eens onder de aandacht te brengen. Volgens de bierbrouwer leidt het huidige proces naar eenwording binnen de Europese Gemeenschap naar dominantie van een aantal grote landen over de kleinere.

Om dit gevaar te keren heeft Heineken nieuwe grenzen over de kaart van Europa getrokken, waardoor er helemaal geen grote landen meer over zijn. Elk volk of volkje mag zijn eigen grenzen oprichten. Zo hebben de Duitsers in Beieren en die in Sleeswijk-Holstein volgens Heineken toch al weinig gemeen: zij krijgen elk een eigen staat. Hetzelfde geldt voor de Fransen in Parijs en die in de provincie(s). Behalve dat er landen worden gesplitst, worden er ook verenigd: Slovenië met delen van Oostenrijk, de republiek van Skopje met Grieks-Macedonië, Vlaanderen met Limburg. Wel moet in Heinekens Europa worden gevreesd voor een toename van het internationale woon-werkverkeer: Nederland wordt in drieën gesplitst.

In zijn brochure schrijft Heineken dat hij begrijpt dat zijn idee aanvankelijk verbazing en cynisme zal opwekken. Maar zijn indeling van Europa is volgens hem niet willekeuriger dan de bestaande. Hij wijst erop dat bijvoorbeeld Duitsland en Italië in de vorige eeuw nog geen staatkundige eenheden waren. Veel van de bestaande grenzen zijn volgens hem kunstmatig.

Heineken heeft bij zijn nieuwe indeling rekening gehouden met hergebruik van bestaande administratieve instellingen in deelstaten of provincies. Er blijven dan toch nog wel problemen over om op te lossen, zo erkent de auteur, bijvoorbeeld het lot van de bestaande vorstenhuizen. Misschien kunnen zij zich aan het hoofd stellen van enkele van de nieuwe staten, suggereert hij.

Heinekens "Amsterdamse Stichting voor de Historische Wetenschap', die ook een grote geldprijs voor historisch onderzoek uitlooft, heeft de Eurotopia-brochure verspreid onder politici, wetenschappers, ambassades en persoonlijke kennissen. Vanmorgen was het moeilijk iemand van de geadresseerden bereid te vinden tot het geven van een reactie. Ze hadden nog geen tijd gehad om het plan te bestuderen of, zoals een prominent historicus zei, wilden “niet in discussie treden met de heer Heineken die ik wel grappig vind”. Het ministerie van buitenlandse zaken zei “nooit op open brieven te reageren”.

Heineken zelf is ook niet beschikbaar voor commentaar. Bij de Amsterdamse Stichting voor de Historische Wetenschap nam gisteren een secretaresse de telefoon op. “Nee, de heer Heineken heeft over dit plan geen contact met politici gehad. Hij is ook niet van plan zich hiermee in dat circuit te bewegen. Hij hoopt wel dat er in Europa een discussie over deze plannen wordt aangezwengeld.”

Niet bekend