Champagne en gezang bij de Arbeidspartij

TEL AVIV, 24 JUNI. De vreugde in het hoofdkwartier van de Arbeidspartij in het Dan-hotel in Tel Aviv kende gisteravond geen grenzen toen de televisie een denderde socialistische zege op Likud aankondigde.

Vijftien jaar heeft de partij onder vaak moeilijke omstandigheden op zo'n verbluffende revanche op Likud gewacht. Toen dat moment kwam, gingen de champagne-flessen open, werd er uitbundig met Israelische vlaggen gezwaaid, werd er gedanst en gezongen. “Rabin koning van Israel”, denderde het in de propvolle zaal.

Op dat moment zaten als door de bliksem getroffen Likud-politici onbeweeglijk aan hun stoelen genageld in het Likud-hoofdkwartier in Tel Aviv. Likud-functionarrisen hielden rekening met een tegenslag, maar niemand in de Likud-rangen had op zo'n schrijnende nederlaag gerekend. Voor de Likud-politici leek het wel alsof hun wereld ineenstortte. “Een droom van tweeduizend jaar (terugkeer naar Judea en Samaria) gaat naar de knoppen”, zei de Likud-parlementarier Rubi Rivlin. “Een ramp voor Erets-Israel”, zei Elikim Haetsni van de volledig verslagen ultra-nationalistische Tehiya-partij. Dat is ook het overwegende gevoel bij de joodse kolonisten in bezet gebied die zich nu afvragen wanneer de Palestijnse bestuursautonomie er komt en of zij dan in hun nederzettingen kunnen blijven.

Over middernacht verscheen een moeizaam glimlachende Shamir voor zijn partijgenoten. In een zeer emotionele toesprak, die op een afscheidsrede leek, prees hij al datgene dat Likud sedert 1977 voor Israel en het volk van Israel had gedaan. Hij waarschuwde voor de enorm grote gevaren die "Erets-Israel' van links bedreigen en riep op tot eenheid om deze uitdaging af te wenden. “Links brengt ons voortbestaan hier in gevaar”, riep hij. “Jullie vreugde is te vroeg”, riep Shamir tot de socialisten. “Likud gaat niet ten onder. Likud leeft en bestaat.” Terwijl hij dit zei keken de Likud-ministers droevig maar ook verbijsterd naar dit excentrieke optreden van hun gevallen leider.

Gisteravond riep de jongere generatie in Likud de ouderen op na deze nederlaag op te stappen en de weg naar het leiderschap vrij te maken. Minister Ariel Sharon wees deze eis onmiddellijk van de hand en liet duidelijk uitkomen zo snel mogelijk het leiderschap van Shamir te willen overnemen. Aangezien minister David Levy dezelfde ambitie heeft, staat de zwaar aangeslagen Likud-partij in de oppositie een hevige machtsstrijd te wachten.

In schrille tegenstelling tot de moedeloze stemming bij Likud vierde de Meretz-partij van Shulamit Aloni groot feest. Met 12 zetels in de Knesset en verzekerd van een belangrijke plaats in de regering Rabin sprak ze van een “nieuw tijdperk” en voorspelde zij verzoening met de vijand.

De Israelische Arabieren waren tot gisteren kwaad dat hun leiders er niet in waren geslaagd met een gezamelijke lijst de verkiezingen in te gaan. Als gevolg daarvan is hun hoop niet in vervulling gegaan op de wip van de Israelische politiek te komen. Waarnemers zijn er zeker van dat het de laatste maal is dat de Arabische stem zo is versnipperd en voorspellen een Arabische eenheidslijst in 1996. De Arabieren hopen overigens dat Rabin een Arabische minister in zijn regering zal opnemen.

Aanhangers van de Palestijnse bevrijdings organisatie (PLO) op de bezette Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook bejubelden de verkieizingsresultaten gisteren als “overwinning voor de vrede”. PLaatselijke leiders hadden vantevoren laten doorschemeren te hopen op een overwinning van de Arbeidspartij, maar dat voor de zekerheid niet officieel uitgesproken. Maar nu zei bij voorbeeld Freih Abu Madeen, advocaat uit Gaza en lid van de onderhandelingsdelegatie in het vredesproces, “een nieuwe impuls voor vrede na deze grote overwinning te verwachten”.

Moslim-fundamentalisten waarschuwden echter dat de politiek van de Arbeidspartij niet kristalhelder is. “Het is duidelijk dat Likud nooit in vrede was geïnteresseerd, maar het is moeilijk de toekomstige politiek van de Arbeidspartij te voorspellen voor een regering is gevormd”, zei dr Mahmoud Zahhar, een fundamentalistische voorman in de Gazastrook.

Tijdens de verkiezingen heeft 77,5 procent van de kiezers gestemd. Dat wijkt niet veel af van het percentage in voorafgaande verkiezingen.