ANC trekt zich terug uit overleg nieuwe grondwet

JOHANNESBURG, 24 JUNI. Het Afrikaans Nationaal Congres en acht andere politieke partijen hebben zich gisteren teruggetrokken uit de onderhandelingen over een nieuwe Zuidafrikaanse grondwet (Codesa).

Zij hebben gezegd alleen te willen terugkeren indien de regering een aantal eisen inwilligt die een einde moeten maken aan het voortgaande geweld in Zuid-Afrika. Het kabinet van president De Klerk vergadert vandaag in Pretoria over de groeiende politieke crisis.

Op een persconferentie las de secretaris-generaal van het ANC, Cyril Ramaphosa, een lijst van eisen voor die, naar hij zei, een “niet overdreven reactie” zijn op de recente gewelddadigheden in het zwarte woonoord Boipatong. Daarbij vielen vorige week en het afgelopen weekeinde tientallen doden. Het ANC beschuldigt de regering ervan directe verantwoordelijkheid te dragen voor de gebeurtenissen in Boipatong.

Het ANC en zijn medestanders eisen onder meer het instellen van een democratisch gekozen grondwetgevende vergadering, die een nieuwe grondwet moet aannemen en een interimregering van nationale eenheid moet aanwijzen.

Om een einde te maken aan het geweld moet de regering volgens Ramaphosa een einde maken aan “alle geheime operaties, waaronder de activiteiten van doodseskaders”; leden van speciale eenheden, “waaronder die welke uit buitenlanders bestaan”, moeten “ontwapend” worden en “soldaten die betrokken zijn bij geweldddaden dienen geschorst en vervolgd te worden”.

Een andere - al vaker gestelde - eis is de ontmanteling van de talrijke arbeiderspensions. De zulu's die verantwoordelijk worden gehouden voor de eerste slachtparij in Boitapong, zouden uit zo'n pension afkomstig zijn.

Het ANC riep 29 juni uit als dag van nationale rouw voor de doden van Boipatong. De begrafenis van de slachtoffers zal naar alle waarschijnlijkheid uitlopen op een massale protestbijeenkomst.

Het uitvoerend comité van het ANC, dat de hele dag nodig had om tot zijn beslissing te komen, moet trachten een middenweg te vinden tussen groeiende druk van militante zijde en de koppigheid van de regering om in de onderhandelingen terrein prijs te geven. Ramaphosa benadrukte de noodzaak van voortgaande onderhandelingen over een democratisch Zuid-Afrika. Volgens Ramaphosa kunnen de onderhandelingen weer “in het juiste spoor” komen “als de regering passende stappen neemt om deze onderwerpen aan te pakken”. Waarnemers leiden hieruit af dat de regering niet aan alle eisen hoeft te voldoen, wil het ANC terugkeren naar de onderhandelingstafel.

ANC-woordvoerder Gill Marcus zei gisteren echter dat Codesa niet langer het juiste forum voor onderhandelingen is, en dat “alternatieven moeten worden bezien”.

ANC-leider Nelson Mandela wil de deelname van Zuid-Afrika aan internationale sportevenementen aan de orde stellen tijdens de komende vergadering van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid in Senegal. Daarbij zou ook deelname van Zuid-Afrika aan de Olympische spelen in Barcelona ter discussie staan, zei Mandela.

Het ANC-hoofd sportzaken, Steve Tshwete, heeft woensdag verklaard Zuidafrikaanse sportorganisaties te zullen vragen zich terug te trekken uit alle internationale sportevenementen, waaronder de Olympische spelen. “We zullen de organisaties vragen opnieuw een moratorium in te stellen totdat de politieke situatie is genormaliseerd.”

Foto: Een zwarte transportarbeider leidt protestgezangen tijdens een ANC-bijeenkomst in Johannesburg