Staatshervorming in België moet worden "gekocht' met ecotax

BRUSSEL, 23 JUNI. Het voortbestaan van het rooms-rode kabinet Dehaene en de voltooiing van de staatshervorming in België is sinds gisteren in handen van de Groenen en de sterk vlaamsgezinde volksunie. De Waalse en Vlaamse liberale partijen en de partij van franstalige Brusselaars werden gisteren uit de zogeheten "dialoog der gemeenschappen' gezet, onder meer omdat ze niet wensten te onderhandelen over de invoering van een ecotax.

Daarmee lijkt de kans op slagen van de staatshervorming en het daarmee verbonden overleven van het kabinet Dehaene afgenomen. Aan de bereidheid van de Volksunie om aan de dialoog mee te blijven doen wordt in België sterk getwijfeld. Deze partij moet het deels van hetzelfde electoraat hebben als de liberalen, die nu in de media hun beklag doen over politici die "zaakjes' doen, dan wel zich als "buikdanseressen' gedragen. Precies het sentiment dat ook de Belgische kiezer eind vorig jaar leek te motiveren bij de massale afwijzing van de gevestigde politieke partijen.

Zonder de liberalen en de franstalige Brusselaars is de benodigde tweederde meerderheid overigens nog steeds mogelijk. De Vlaamse Groenen (Agalev) en het Waalse Ecolo worden in het Belgische politieke milieu echter niet gezien als erg betrouwbare "regerings'-partners. Vast staat wel dat aan de politieke prijs voor steun van de oppositionele Groenen aan de staatshervorming, de ecotax, nu moeilijk meer getornd kan worden.

De "dialoog' beoogt nog voor de zomer met hulp van de oppositie een tweederde meerderheid te vinden voor een wijziging van de grondwet waarmee België definitief een federale staat kan worden. Tot gisteren namen de tien belangrijkste politieke partijen van het land eraan deel, evenals vertegenwoordigers van het Waalse en Vlaamse gewest. Het kabinet Dehaene werd begin dit jaar bij wijze van noodoplossing gevormd, toen bleek dat tijdens de formatie die tweederde meerderheid niet worden gevonden. Het gaat onder meer om thema's als de directe verkiezing van de Waalse en Vlaamse parlementen, nieuwe financieringsregels en bevoegdheden voor de regio's. De "dialoog' die daarna op gang kwam is te beschouwen als een voortzetting van de formatie-onderhandelingen. Socialisten en christen-democraten besloten wel alvast een kabinet met een beperkt saneringsprogramma en een gewone meerderheid van start te laten gaan. Daarmee werd bereikt dat de besluitvorming over het budget politiek werd losgekoppeld van de staatshervorming.

Het vertrek van de liberalen en de franstalige Brusselaars uit de dialoog valt samen met de vaststelling van het definitieve onderhandelings-"kader'. Naar verwachting zijn de gesprekken nu binnen twee weken afgerond en zouden nog voor het parlementaire reces in de Kamer besluiten moeten zijn genomen. Het kabinet Dehaene moet volgende maand overigens ook een besluit nemen over de begroting voor volgend jaar. Daarvan staat nu al vast dat Dehaene zeer fors zal gaan bezuinigen, hetgeen vermoedelijk tegen de zin van de Groenen zal zijn. Juli en augustus worden zo beslissende maanden in de Belgische politiek.