ANC beslist over terugtrekking uit grondwetsoverleg

JOHANNESBURG, 23 JUNI. Het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) beslist vandaag of het zich zal terugtrekken uit de onderhandelingen over een nieuwe Zuidafrikaanse grondwet (Codesa), uit protest tegen de recente golf van geweld in het zwarte woonoord Boipatong.

Veel ANC-aanhangers eisen terugtrekking uit de Codesa, maar de meeste waarnemers geloven dat het ANC zich zal beperken tot het stellen van scherpe voorwaarden voor verdere deelname, waaronder de eis tot een gedeeld bevel over de ordetroepen.

Een voorbereidende Codesa-bespreking werd gisteren afgelast, nadat het ANC twee dagen de tijd had gevraagd om zich te beraden. Het betreffende Codesa-comité moet een oplossing zien te vinden voor de impasse waarin de grondwetsonderhandelingen zich sinds een maand bevinden. De partijen kunnen geen overeenstemming bereiken over de procedures waarmee een gekozen grondwetgevende vergadering een ontwerptekst zou moeten goedkeuren.

De crisis waarin de Codesa zich bevindt heeft zich verdiept, nadat ANC-leider Nelson Mandela zondag een voorlopig einde had gemaakt aan de bilaterale onderhandelingen tussen zijn organisatie en de regering van president F.W. de Klerk. Mandela beschuldigde de regering ervan direct betrokken te zijn bij de moorden in het zwarte woonoord Boipatong, waar vorige week 51 mensen om het leven kwamen. Volgens bewoners van de wijk werd de slachtpartij uitgevoerd door leden van Chief Buthelezi's Inkatha Vrijheidspartij, die met politievoertuigen naar Boipatong waren gebracht. Zaterdag werden opnieuw drie bewoners van Boipatong gedood, toen de politie het vuur opende op een menigte, die protesteerde tegen het bezoek van president De Klerk aan de wijk.

Mandela heeft eveneens gevraagd om de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties te mogen toespreken over het voortgaande geweld in Zuid-Afrika. President De Klerk, die dit weekeinde was afgereisd voor een bezoek aan Spanje, heeft zijn reis inmiddels afgebroken.

De Anglicaanse aartsbisschop van Kaapstad, Desmond Tutu, heeft in een herdenkingsdienst voor de slachtoffers van Boipatong gisteren gezegd dat Zuid-Afrika zou moeten worden uitgesloten van de komende Olympische spelen in Barcelona, tenzij een internationale waarnemerscommissie in Zuid-Afrika wordt toegelaten. Tevens eiste Tutu dat het bevel over de ordediensten niet langer uitsluitend door de regering wordt uitgeoefend.

Volgens Tutu dient de terugkeer van Zuid-Afrika naar de Olympische spelen - waarvan dat land lange tijd is uitgesloten geweest - een “nationaal feest” te zijn en mag niet gebeuren tijdens de huidige “periode van rouw” en “politieke crisis”.

“De blanken die zichzelf willen vrijwaren van het lijden en de ellende van deze slachtpartij moeten beseffen dat ze niet zowel Boipatong als Barcelona kunnen hebben”, aldus Tutu.