Rabin zet alles op alles om kiezers aan zich te binden

TEL AVIV, 22 JUNI. In een laatste dramatische poging om Likud morgen bij de algemene verkiezingen te verslaan doorkruist Arbeidspartijleider Yitzhak Rabin Israel per vliegtuig en helikopter om kiezers aan zich te binden. Vechtend voor zijn laatste kans maakt de 70-jarige Rabin een onvermoeibare indruk. Het lijkt wel of Rabin deze verkiezingscampagne over zijn vrees voor de massa is gestapt. Deze wat gesloten man slaagt er nu in persoonlijk contact met de kiezers te leggen en hij trekt in vrijwel alle plaatsen in Israel vollere pleinen en zalen dan de in het defensief gedrukte 76-jarige Likud-leider Yitzhak Shamir.

Indien de opiniepeilingen het bij het juiste einde hebben boekt de Arbeidspartij morgen een duidelijke zege op Likud. Maar de linkse en rechtse blokken in de Israelische politiek blijven elkaar min of meer in evenwicht houden. Volgens de meeste commentatoren staat Israel dan ook opnieuw een regering van nationale eenheid tussen de Arbeidspartij en Likud te wachten. Uitsluitend een denderende zege van de Arbeidspartij op Likud van het kaliber die Likud in 1977 op de socialisten boekte, kan Rabin tot premier maken van een links georiënteerde regering die duidelijke ideeën heeft omtrent de Palestijnse bestuursautonomie.

Terwijl de Arbeidspartij en Likud tijdens deze verkiezingscampagne in de diepte aan de toekomst van de bezette gebieden en het vredesproces zijn voorbij gegaan, blijkt dat de uit dienst getreden militaire elite daar wel duidelijke ideeën over op na te houden. Zeventig procent van de reserve-officieren vanaf de rang van kolonel is van mening dat Israel zonder zijn veiligheid in gevaar te brengen de grootste delen van de sedert 1967 bezette gebieden, inclusief delen van de hoogvlakte van Golan, kan opgeven.

Deze verrassende opiniepeiling, die in Israel veel opzien heeft gebaard, werd zondag door de Raad voor Vrede en Veiligheid gepubliceerd. Onder de ondervraagden bevinden zich ex-topfiguren uit de Mossad en de Shin-Bet, de binnenlandse veiligheidsdienst.

Negentig procent van de ondervraagde reserve-officieren is zelfs bereid met de PLO te onderhandelen mits deze overkoepelende Palestijnse organisatie afziet van het "recht op terugkeer', de intifadah beëidigt en Israel erkent. 51 procent van deze hoge reserve-officieren is na tien jaar Palestijnse bestuursautonomie vóór de stichting van een Palestijnse staat in de grootste delen van de Westelijke Jordaanoever. Geen der ondervraagden sprak zich uit voor annexatie van de Gazastrook.

Hoewel de media er veel aandacht aan hebben besteed heeft ook deze opiniepeiling de verkiezingscampagne niet tot leven kunnen brengen. Voordat premier Shamir vervroegde algemene verkiezingen uitschreef bestond de indruk dat Israel wegens de tijdens het vredesproces opgeroepen problematiek voor de roerigste verkiezingen in zijn geschiedenis zou komen te staan. Shamir onderstreepte gisteravond in de laatste tv-verkiezingsspot wel het belang van deze verkiezingen voor Israels toekomst, maar het volk is er toch niet warm voor gelopen. Of de opvallende apathie waarmee de Israeliërs de verkiezingscampagne over zich heen laten gaan ook in een lage opkomst van de bijna 3,5 miljoen kiesgrechtigden, onder wie ruim een half miljoen nieuwe kiezers, zal leiden is geenszins zeker. Op dat punt zouden de Israeliërs de politici wel eens kunnen verrassen.

In een hoofdartikel vraagt het blad Ma'ariv zich vandaag af hoe het in hemelsnaam mogelijk is dat misschien wel het politiek meest bewuste volk ter wereld nu zo'n grote mate van onverschilligheid toont. Volgens Ma'ariv zijn de kiezers tot de conclusie gekomen dat geen enkele partij de situatie kan veranderen, dat er geen wezenlijk verschil is tussen de Arbeidspartij en Likud en er toch een regering van nationale eenheid komt.

Misschien zou de verkiezingscampagne op het laatste moment nog zijn gaan flikkeren indien de vooraanstaande leden van de Palestijnse delegatie uit bezet gebied en Oost-Jeruzalem die vorige week PLO-leider Yasser Arafat in Amman omarmden gisteren of vandaag naar huis zouden zijn teruggekeerd. Aanvankelijk verklaarde minister van politie Ronni Milo dat Faisal Husseini en dr Hanan Ashrawi onmiddellijk wegens overtreding van de wet op contacten met de PLO zouden worden gearresteerd. Hoewel ook de VS zich kritisch over het gedrag van deze Palestijnen in Amman uitlieten nam Shamir later afstand van de verklaring van Milo. Shamir zei tijdens de wekelijkse kabinetszitting dat er met dit Palestijnse gedrag bij de hervatting van het vredesproces rekening zal worden gehouden, zonder te verduidelijken waarop hij doelde. Bij terugkeer uit Jordanië zal de juridisch adviseur van de regering beslissen of de politie opdracht zal krijgen de leden van de Palestijnse delegatie te ondervragen. Van arrestatie is in ieder geval geen sprake meer.

Foto: Een ultra-orthodoxe jood wandelt in Jeruzalem langs een affiche van de verenigde Tora-partij van rabbijn Yitzhak Peretz. De kans zit erin dat de verkiezingen van morgen zullen leiden tot een regering van nationale eenheid van Likud en Arbeidspartij, waardoor de religieuze partijen hun huidige invloed zouden verliezen. (Foto AP)