Jonge acteurs tonen engagement in de Nes

Internationaal Theaterschool Festival, nog t/m 28/6 in de Nes, Amsterdam. ß8An Autumn Boredom van Nekrasoc. Door The Russian Academy of Theatrical Arts, Moskou. Gezien: 15/6 Frascati, Amsterdam. ß8ß8Space. Door de Mime Opleiding, Amsterdam. Gezien: 16/6 De Brakke Grond, Amsterdam. ß8De mensenhater van Molière. Door: De Parttime Opleiding Docent Drama, Amsterdam. Gezien: 17/6 De Engelenbak, Amsterdam. ß8Die Palästinenserin van Joshua Sobel. Door: De Hochschule für Schauspielkunst "Ernst Busch', Berlijn. Gezien: 19/6 Frascati, Amsterdam.

Dat de verstaanbaarheid van een taal soms een ondergeschikte rol speelt bij de receptie van toneel bleek de afgelopen week op het Internationaal Theaterschool Festival in Amsterdam, waaraan acht Europese landen deelnemen. Vier Moskouse toneelschoolleerlingen brachten de woordenrijke eenakter An Autumn Boredom in het Russisch, maar hinderlijk was dat niet, ook al herkende je als Nederlander slechts een woord als "doerak'. Dat slaat op de held van dit negentiende-eeuwse stuk, waarin Nikolai Nekrasov op vermakelijke wijze de vloer aanveegt met de parasitaire levenswijze van de hogere kringen op het Russische platteland. Een grootgrondbezitter haalt spelletjes met zijn bedienden uit maar niets kan zijn immense verveling verdrijven. Of het stuk actueel is? Toestanden als verveling en stuurloosheid, zo werd in de opvoering gesuggereerd, komen nu op veel grotere schaal voor dan vroeger. De jonge kleinkunstenaars uit het ineengestorte Sovjet-imperium konden zich heel goed in die gevoelens verplaatsen.

Niet alleen bij de Russen vervaagde de grens tussen toneel en mime, dat gebeurde ook bij de voorstelling die studenten van de Amsterdamse Mime Opleiding verzorgden. Hun samenwerking met tekstschrijver Rob de Graaf onderstreept dat mime voor hen geen "toneel zonder woorden' is. Onder leiding van regisseur Dick Hauser ontstond een wonderlijke mix van poëzie en kitsch. Vijf sterren geven hun serene leven in het heelal op om als een soort heilsoldaten liefde op aarde te komen brengen. Daar ondervinden zij echter dat liefde, de meer lichamelijke variant althans, de mensen niet nader tot elkaar brengt, maar hen juist uiteendrijft. Mede door de huilerige popmuziek, waarop lange tijd geplaybackt werd, sloeg de balans soms wel wat naar de melige kant door. Veel werd evenwel goedgemaakt door het beweeglijke samenspel van lichamen, licht en ruimte.

De cursisten aan de Amsterdamse Parttime Opleiding Docent Drama moeten later les geven aan amateurs en komen zelf ook veelal uit het amateurcircuit. Amateuristisch kun je hun voorstelling echter niet noemen, al straalde de voordracht niet altijd evenveel overtuiging uit. Voor Molières karakterkomedie De mensenhater kozen zij de frisse, onberijmde vertaling van Gerrit Komrij, die goed bij de actualiserende benadering past. De zeventiende-eeuwse Parijse salon van Celimène was omgetoverd in een moderne (Amsterdamse?) galerie: daar beende de eerlijkheidsfanaticus Alceste briesend in rond, gestoken in een leren jasje: het prototype van de compromisloze kunstenaar.

Een goed evenwicht tussen tekst en presentatie vond een groep Berlijnse theaterschoolleerlingen bij haar interpretatie van Joshua Sobels drama Die Palästinenserin. Het uit 1985 daterende stuk speelt zich in Londen en Jeruzalem af, maar enige parallellen met de toestand in het "herenigde' Berlijn vielen in het oog. Sobel wil ons laten zien dat vrede onmogelijk is in een maatschappij die een onderscheid tussen eerste- en tweederangsburgers maakt. Als de eerste- zich nu eens in de positie van de tweederangsburger zou verplaatsen, dan zou er misschien iets ten goede veranderen. Virtuoos met gedaanteverwisselingen en spiegelbeelden jonglerend hoopt de "atheïstische jood' Sobel iets van de identiteitsproblematiek in het gespleten Israel zichtbaar te maken.

Al deze aankomende acteurs vertaalden de inhoud van het door hen gespeelde stuk steevast naar de situatie in hun eigen milieu, hun eigen land. Dat maakte het er voor toeschouwers met een andere nationaliteit alleen maar begrijpelijker op, want engagement is een universele taal.

Foto: Studenten van de mimeopleiding Space (l) en de Berlijnse toneelschool Ernst Busch spelen op het Internationaal Theaterschool Festival (foto's J. van Bennekom en M. Steinfeldt)