Anil Ramdas: de intellectuele, ernstig docerende gast

Er was gisteravond, in de vierde Zomergasten van dit seizoen, al bijna twee uur voorbij, toen Peter van Ingen opperde dat het misschien tijd werd voor... “Een luchtig moment,” begreep Anil Ramdas. Drie minuten Prince was daarvan het kortstondige gevolg - onmiddellijk daarna overheerste weer de ernst, die deze aflevering misschien wel tot de meest geconcentreerde van de hele serie maakte. Prince was, aldus Van Ingen, “een plaspauze”. Vervolgens was de boog weer net zo gespannen als daarvóór.

De uit Suriname afkomstige onderzoeker/publicist toonde zich een man met een dwingende betoogtrant, die zelden ruimte liet voor twijfel of zelfspot. Integendeel: hij liet weten “misschien wel een naïef geloof in intellectuelen” te hebben en rekende ook zichzelf, zonder met de ogen te knipperen, tot die elite. Het vergt moed om zulks in deze van ironie doordrenkte tijden nog uit te spreken. Ik kan me van de laatste jaren niemand anders herinneren die zichzelf intellectueel durfde noemen. Ramdas had er geen moeite mee en speelde zijn rol naar behoren: alles bracht hij met alles in verband, soms in sweeping statements, af en toe in behartenswaardige observaties.

Het zou, kondigde Van Ingen aan, vanavond niet over etnische minderheden gaan. In werkelijkheid ging het drie uur lang over niets anders dan de verhoudingen tussen mensen uit totaal verschillende culturen. Kennelijk wenste Anil Ramdas het onderwerp geen moment te laten rusten. Vaak schuilt de aantrekkelijkheid van Zomergasten in de botsing van genres en de grabbelton van fragmenten, die van de gast een veelzijdig zelfportret opleveren. Maar door zijn eenzijdige keuze bleef Ramdas een Man met een Thema, een migrant die de functie van migrant wil blijven vervullen, in plaats van iemand te worden die zich op zijn tijd óók wel eens onbekommerd wil laten amuseren.

Van Ingen besloot hem daarin te volgen, met als gevolg dat de heren op zeker moment tamelijk wijsneuzig de toestand in de wereld zaten te bespreken. Uitgesproken potsierlijk werd het zelfs even, toen de interviewer erop wees dat zijn gast een glas wijn èn een glas spa op tafel had staan en opperde: “Is dat jouw tweeslachtigheid als hindoe?” Ramdas gaf het enige juiste antwoord: “Flauwekul!” Verder deed Van Ingen deze keer weinig pogingen de psyche van zijn gast binnen te dringen. Het resultaat was een docerende gast met een aandachtige leerling, een college van drie uur dat - wie weet - een nieuwe bekende Nederlander heeft opgeleverd.