Vader Kamsky verbouwt toiletten

Verbluffend, het overwicht van Rusland op de Olympiade in Manilla. Karpov doet niet mee.

Salov, Joesoepov en Poloegajevski zijn geëmigreerd. Ivantsjoek speelt voor de Oekraïne, Sjirov voor Letland, Gelfand is helemaal niet aanwezig omdat de spelers van Wit-Rusland hun vliegtuigkaartjes niet konden of wilden betalen. Van de top tien van de wereld speelt alleen Kasparov voor het Russische team. Toch lijkt Rusland de Olympiade deze keer nog makkelijker te winnen dan vroeger de Sovjet-Unie. Het schakersreservoire is kennelijk onuitputtelijk. Vijf ronden voor het eind stond Litouwen op de gedeelde tweede plaats. Een land met nog geen vier miljoen inwoners. Twee spelers van het team ken ik, Rozentalis en Gavrikov. Van het derde bord, Malisauskas, had ik nog nooit gehoord en van de anderen ook niet. Onbekend en ijzersterk, zo zijn er honderden in die streken.

Het team van Bosnië-Herzegovina is teruggevallen. Het kon niet uitblijven. Ze spelen met vier man, Nikolic en Kozul zijn nog steeds niet aangekomen. Niet alleen dat het erg vermoeiend is, erger nog is het dat hun tegenstanders zich makkelijk kunnen voorbereiden op een team dat noodgedwongen iedere dag in dezelfde opstelling aantreedt.

Vader Rustam, zo hoor ik, heeft voor het eerst toegeslagen. Hij is de onafscheidelijke begeleider van zijn zoon Gata Kamsky. Altijd een dreigende aanwezigheid. Tegenstanders van Gata, vrienden van die tegenstanders, journalisten zelfs, ze worden nauwlettend in de gaten gehouden en als in het verziekte brein van Rustam ook maar de geringste gedachte aan ongeoorloofde informatie-uitwisseling binnensluipt, laat deze voormalige bokskampioen de verdachten weten dat ze op een flink pak slaag kunnen rekenen. Tot nu toe had hij zich aan het devies van Nimzowitsch gehouden, dat de dreiging sterker is dan de uitvoering. Maar nu kwam het er toch eindelijk van. Een onenigheid tussen Yermolinsky, die voor de Verenigde Staten speelt, en Vismanavin, lid van het Russische team, werd door Rustam hardhandig beslist. De toiletten, waar het treffen plaatsvond, werden geheel verbouwd, zoals dat in het moderne patsertaaltje schijnt te heten. Over het lot van Vizmanavin is mij niets bekend.

Ik denk dat het na de wedstrijd tussen de Verenigde Staten en Rusland gebeurd moet zijn, want de manier waarop Gata daar door Kasparov werd opgeknapt, kan Rustam tot razernij hebben gebracht. Het was een partij waar met grote spanning naar werd uitgezien. Gata Kamsky beschuldigde Kasparov er vorig jaar van dat die hem probeerde te vergiftigen. Erger nog, Kamsky won dit jaar in Dortmund een spectaculaire partij van Kasparov. De wereldkampioen moet hebben gepopeld om wraak te nemen. Kamsky zal zich vast hebben voorgenomen om de gehate gifmenger een tweede nederlaag toe te brengen. Maar het was of de anders altijd zo rustige en koele Kamsky deze keer niet tegen de spanning was opgewassen. Al in de opening gaf hij Kasparov alles wat die kon wensen. Het middenspel was als een voetbalwedstrijd met slechts één doel en het eind was een bloedige executie.

Wit Kamsky-zwart Kasparov

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5. f2-f3 In Dortmund vochten ze een theoretisch duel uit in een ver uitgeanalyseerde variant die na 5. Pf3 0-0 6. Le2 e5 7. 0-0 Pc6 8. d5 Pe7 ontstaat. 5...0-0 6. Lc1-e3 e7-e5 7. d4-d5 c7-c6 8. Dd1-d2 c6xd5 9. c4xd5 a7-a6 10. Lf1-d3 Pf6-h5 11. g2-g4 Een slechte zet. Het is de droom van iedere rechtgeaarde Konings-Indisch-speler, dat wit hem op deze manier tot een pionoffer zal dwingen. Normaal en goed is 11. Pge2 11...Ph5-f4 12. Ld3-c2 Na 12. Lxf4 exf4 13. Dxf4 heeft zwart door de prachtige open diagonaal van Lg7 alles wat hij wil. 12...b7-b5 13. Dd2-f2 Hij wil niet meteen 13. Pge2 doen wegens 13...Pg2+. 13...Pb8-d7 14. Pg1-e2 b5-b4 15. Pc3-a4 a6-a5 16. Pe2xf4 e5xf4 17. Le3xf4 Op uiterst omslachtige manier heeft wit een pion gewonnen waar Kasparov met vreugde afstand van zal hebben gedaan. Zwart staat prachtig. 17...Pd7-e5 18. 0-0-0 Nergens is hij veilig, maar hier helemaal niet. 18...Pe5-c4 19. Lf4-e3 Miserabele noodmaatregel; als wit deze loper op moet geven heeft zwarts Lg7 vrij prijsschieten. 19...Pc4xe3 20. Df2xe3 Ta8-b8 Tot overmaat van ramp komt wits Pa4 in moeilijkheden. Als hij gedwongen zou zijn om die te dekken met b2-b3, zou hij weerloos zijn tegen de aanval over de diagonaal a1-h8. 21. Lc2-b3 Lc8-d7 22. Kc1-b1 Dd8-e8 23. Pa4-b6 Ld7-b5 24. Td1-d2 a5-a4 25. Lb3-d1 Tb8-b7 26. e4-e5 Sluit de diagonaal, maar dat kan slechts tijdelijk uitkomst bieden. Na andere zetten van wit zou zwarts volgende actie met nog meer kracht komen. 26...b4-b3 27. a2xb3 a4xb3 28. Ld1xb3 De8-b8 29. Pb6-c4 Lb5xc4 30. Lb3xc4 Lg7xe5 31. De3-e2

Zie diagram 1

31...Db8-a7 Begin van de beslissende slotaanval, waar wit geheel machteloos tegen is. 32. Th1-c1 Tf8-a8 33. b2-b3 Le5-f4 34. Kb1-c2 Tb7-e7 35. De2-d3 Da7-c5 36. Tc1-b1 Te7-e3 37. Dd3-d4 Ta8-a2+ 38. Kc2-d1 Te3xf3 39. Dd4xf4 Het werd tijd om op te geven, maar als hij dat te vroeg doet, krijgt hij er van zijn vader van langs. 39...Tf3xf4 40. Td2xa2 Dc5-g1+ 41. Kd1-c2 Dg1xh2+ Wit gaf op.

Wit Kasparov-zwart Ivantsjoek

1. Pg1-f3 c7-c5 2. c2-c4 Pb8-c6 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. g2-g3 d7-d6 5. Lf1-g2 g7-g6 6. d2-d4 c5xd4 7. Pf3xd4 Lc8-d7 8. e2-e4? Lf8-g7? De vraagtekens zijn overgenomen van het notatiebiljet van Ivantsjoek (U ziet dat mijn spionnen overal zijn). Waarschijnlijk bedoelt hij dat hij met 8...Pxd4 wits dame naar een ongelukkig veld had moeten dwingen. 9. Pd4xc6 Ld7xc6 10. Lc1-e3 0-0 11. 0-0 a7-a5 12. Ta1-c1 a5-a4 13. Dd1-e2 Dd8-a5?! 14. Tf1-d1 Tf8-c8 15. c4-c5! Copyright van vraagtekens en uitroeptekens nog steeds Ivantsjoek. Na 15...dxc5 16. e5 zou wit sterke aanval krijgen. 15...Pf6-e8 16. c5xd6 Pe8xd6 17. Pc3-d5 Lc6xd5 18. Td1xd5 Tc8xc1+ 19. Le3xc1 Da5-c7 20. Lc1-f4 Dc7-c4 21. De2xc4 Pd6xc4 22. b2-b3 a4xb3 23. a2xb3 Een zeer onaangenaam eindspel voor zwart. 23...Pc4-a5 24. b3-b4 Pa5-c6 25. b4-b5 Pc6-d4 26. Lg2-f1 h7-h5 27. Kg1-g2 Pd4-c2 28. Lf4-d2 e7-e6 29. Td5-c5 Pc2-d4 30. Ld2-e3 b7-b6 31. Tc5-c7 Ta8-a1 32. Tc7-c8+ Kg8-h7 33. Tc8-c7 Kh7-g8 34. Tc7-c4 Ta1-d1 35. Tc4-c8+ Kg8-h7 36. Tc8-d8 Lg7-e5 Hopend op 37. f4? Pc2 37. h2-h3 Kh7-g7 38. Lf1-c4 Kg7-f6 39. Td8-d7

Zie diagram 2

Nog afgezien van de vraag of 40. f4 een dreiging is, zwart is in zetdwang. Iedere zet kost materiaal, bijv. 39...Kg7 40. Lxe6 39...g6-g5 40. Lc4-e2 Pd4xe2 Want na 40...Te1 41. Lxh5 zou wit mat dreigen. 41. Td7xd1 Pe2-c3 42. Td1-d8 Pc3xe4 43. Le3xb6 Pe4-c3 44. Td8-g8 Pc3xb5 45. Lb6-d8+ Zwart gaf op.