Oranje-spion Schoenmaker op EK in paradijs

VARBERG, 20 JUNI. Op het bordes van het Kusthotellet, het onderkomen van het Nederlands elftal in Varberg, proberen jonge Zweedse meisjes de rastavlechten van Ruud Gullit aan te raken. Als het lukt - de aanvoerder van Oranje is in dit opzicht de beroerdste niet en wel wat gewend - slaken ze onderdrukte kreetjes. De tieners hebben een bloemenkrans in hun haar. Geheel volgens de traditie, want het is de dag van de midzomeravond. Vandaag wordt in Zweden het Midsommerfest gevierd, waarmee de Skandinaviërs uiting geven van vreugde over de warmte en het licht in de zomer.

Het gebeuren vond zijn oorsprong in de heidense tijd toen nog werd aangenomen dat rond deze tijd de zon, het water en de kruiden een grote geneeskracht bezaten. Naar oud gebruik plukken de meisjes op de midzomeravond zeven verschillende soorten bloemen en leggen die tijdens de langste nacht onder hun hoofdkussen in de hoop dat ze zullen dromen van een jonge man die hun echtgenoot zal worden.

Gullit realiseert zich dit allemaal nauwelijks als hij gistermiddag een boeketje bloemen aangeboden krijgt. Hij bedankt het meisje vriendelijk en maakt zich vervolgens snel uit de voeten om met zijn vrouw een eindje te gaan fietsen. De spelers hebben een vrije dag en dat is hard nodig. Na de triomf op de Duitsers heeft de selectie van Rinus Michels een vermoeiende nacht achter de rug. In het hotel was na afloop van het duel een party georganiseerd waar ook de echtgenotes bij aanwezig waren. Onder de genodigden bevonden zich Prins Willem Alexander, mr. Pieter van Vollenhoven én de met oranje-beer en -pet uitgeruste minister Ien Dales. Aanvankelijk zat de stemming er goed in, maar dat werd, naar verluidt, alras minder toen er een bus met bestuurders arriveerde.

De aanwezigheid van de vrouwen dwingt de helden van de groene mat de volgende dag tot familiare activiteiten. Het Nederlands-Italiaanse echtpaar Gullit maakt een fietstochtje, Wim Kieft en vrouw huren een auto en de Woutersen pikken een terrasje in het dertiende eeuwse stadje dat ook vandaag weer onwennig baadt in de zon. Als een van de weinigen blijft Lex Schoenmaker achter in het hotel. De spion van Oranje, die zelf zeventien jaar betaald voetbal speelde voor onder meer ADO en Feyenoord, legt de laatste hand aan de rapporten over de Denen, maandag de tegenstanders van het Nederlands elftal in de halve finale. Hij heeft ze nu, met een duel in de voorbereiding tegen het GOS meegerekend, vier keer gezien en weet dus waar hij over praat.

Schoenmaker: “Denemarken is gegroeid in het toernooi. Het beschouwde zich al als uitgeschakeld. Daardoor konden de Denen tegen de Fransen heel onbevangen spelen. De angst om te verliezen ontbrak nu eens een keer en het resultaat was fris aanvallend voetbal. In de eerste helft bluften ze Frankrijk volledig af. Bij de Denen is Torben Frank de voorste spits, Flemming Povlsen cirkelt om hem heen. Hij wordt weer geassisteerd door Brian Laudrup. Zij komen altijd een keer vrij voor het doel, maar veel kansen heb ik ze niet zien creëren. Laudrup (van Bayern München) lijkt me iets voor zijn ploeggenoot Wouters. De twee andere spitsen zullen wisselend moeten worden gedekt door de Nederlandse stoppers, want ze lopen alle kanten op. Verdediger Henrik Larsen en middenvelder John Jensen vormen de longen van de ploeg. Die Sivebeak is achterin een moordenaar. De meeste spelers hebben een behoorlijke techniek.”

Schoenmaker heeft op het EK ook de Zweden geobserveerd. Hij schat ze hoger in dan de Duitsers. “Daarom voorspel ik een finale tussen Nederland en Zweden. Het thuisvoordeel van de Skandinaviërs kan toch weleens doorslaggevend zijn. De Zweden hebben een heel krachtig elftal met jonge energieke spelers. De viermans verdediging staat als een huis. Ekström en Brolin vind ik twee geweldige spitsen. Nee, ik denk dat de Duitsers er tegen hen uitgaan, of je moet zeggen dat het historisch gezien onlogisch is dat ze twee keer achter elkaar verliezen.”

Schoenmaker (“ik ben gewoon Haagse Lexie”) voelt zich op het EK in een paradijs op aarde. Hij geniet elke dag met volle teugen. “Je loopt hier ontzettend veel oude bekenden uit de voetbalwereld tegen het lijf. Zoals Hennes Löhr, de spion van de Duitsers, die mij nog even fijntjes herinnerde aan de Europa Cup II-wedstrijd die ik in '68 met ADO tegen hem speelde. Löhr scoorde voor FC Köln twee keer en we verloren met 3-0 en 0-1. Ik laat zoveel mogelijk overal mijn gezicht zien. You never know how a cow catches a rabbit. Ik bedoel, ik ben nu trainer van de amateurs van Volendam en ik zou natuurlijk best weer het betaalde voetbal in willen.”

Schoenmaker was tot een paar jaar terug assistent-trainer van Rinus Israel bij Feyenoord. Toen het duo Verbeek-Bengtsson werd binnengehaald, kon hij vertrekken. “Die Bengtsson is een aardige man, maar hij had politie-agent moeten blijven. Hij werd aangetrokken door Lagendijk, de technisch directeur, die tegen mij zei: "dit is mijn elftal en daar hoor jij niet bij'. Toen kon ik gaan stempelen. Dan verdwijn je zachtjes in de anonimiteit. Ik ben gestopt met solliciteren want dan zeggen ze: daar heb je dat zielige figuur weer. Ik heb me de afgelopen maanden nog gemeld bij Eindhoven, Veendam en FC Den Haag. Van mijn oude club kreeg ik een briefje dat ze conform de wil van de pers een aansprekende naam zochten.”

Toen hij het stilzitten zat was, accepteerde Lex Schoenmaker een baan als amateurtrainer bij Volendam. “Dat is toch beter dan Appelscha 3. Het eerste zondagteam degradeerde naar de tweede klasse en ik moest voorkomen dat ze verder zouden afzakken. Tot mijn eigen verbazing zijn we op een doelpunt na bijna gepromoveerd. Bij Volendam spelen ze op zaterdag om 's avonds te kunnen doorzakken, terwijl de zondagvoetballers de zaterdag willen vrijhouden om te klussen. Ze noemen mij dan ook de handy-man.”

Schoenmaker dankt zijn baantje in Zweden aan Dick Advocaat, de assistent-bondscoach en evenals hij oud-speler van ADO/FC Den Haag. “Je weet hoe dat gaat in dit wereldje. Ze hadden wel honderdduizend man voor dit werk kunnen nemen.” Dan staat hij op want hij moet “de Denen nog even op papier zetten.” En kijkt met een schuin oog naar de binnen druppelende spelers. “Voor die jongens kunnen details toch belangrijk zijn. Hoewel je het nooit met zekerheid kunt voorspellen. Tegen de Duitsers nam Möller ineens alle corners. Dat was nog niet één keer gebeurd.”

Foto: Lex Schoenmaker voorspelt een finale tussen Nederland en Zweden. (Foto Ton den Haan)