Muur blijft Kerkrade en Herzogenrath scheiden

KERKRADE, 20 JUNI. “We staan model voor het Europa van 1993.” Met die woorden gaven vorig jaar de burgemeesters van Kerkrade en van het aanpalende Duitse Herzogenrath, J. Mans en W. Schulteis, nog hoog op van het mini-EGtje dat ze over de muur van betonblokken, die nu nog de Nieuwstraat in een Duitse en een Nederlandse sector verdeelt, zouden bouwen. In een feesttent in de Nieuwstraat hadden ze zo juist een convenant voor innige samenwerking getekend, dat de naam Eurode droeg.

Het "Alle Menschen werden Brüder', zoals op een gedenksteen in de Nieuwstraat staat, zou hier met voortvarendheid in praktijk worden gebracht. De betonnen Leiconblokken zouden worden opgeruimd en de Nieuwstraat zou in eendrachtige Nederlands-Duitse samenwerking worden gereconstrueerd tot een Europese straat: dat was zelfs op hoog ministerieel niveau zo beslist.

Schultheis, die inmiddels met pensioen is, zou er maar wat graag de eerste symbolische dreun met een sloophamer op hebben willen verkopen, want “die verdammte Mauer” was toch zeker een schande in het nieuwe Europa. Een jaar later is er bij burgemeester Mans sprake van licht tanend enthousiasme, zo niet van teleurstelling.

Dat het donderdagavond na de voetbalwedstrijd Nederland-Duitsland in en om de Nieuwstraat tot ordinaire rellen kwam, was van tevoren verwacht als zijnde een langzaamaan gegroeide, maar daarom niet minder onverkwikkelijke traditie. En of er veel inwoners van Kerkrade en van Herzogenrath aan deel namen is twijfelachtig, want doorgaans zijn die mensen niet zulke rotzooitrappers. Toch moet Mans vaststellen dat het tussen sommige van zijn inwoners en de Duitsers vooral het laatste jaar niet meer zo botert en dat het soms zelfs tot zulke wrijvingen komt dat de politie sussend tussenbeide moet komen. Steeds meer Duitsers kopen in Kerkrade huizen tegen prijzen, die in Duitsland laag worden geacht, maar die vaak vele tienduizenden guldens liggen boven de Nederlandse marktwaarde. De Duitsers gebruiken Kerkrade als slaapstad, nemen er niet of nauwelijks deel aan het maatschappelijke leven, sturen hun grotere kinderen naar Duitse scholen en maken alleen gebruik van Nederlandse voorzieningen, zoals peuter- en kleuteropvang, als ze hier goedkoper zijn.

En de reconstructie van de Nieuwstraat, zegt de burgemeester, gaat misschien ook wel niet door omdat de Duitse autoriteiten in het scheenhoge Leiconmuurtje kennelijk een drempel zien tegen het binnenvoeren in het vaderland van drugs uit Nederland.

Toen Mans onlangs voorstelde om het eigen zwembad te sluiten, omdat de meeste Kerkradenaren het zwembad in Herzogenrath frequenteren, kreeg hij de wind van voren: “U wilt ons toch zeker niet dwingen om bij de Pruse (Duitsers) te gaan zwemmen!”

“Het mentaliteitsverschil”, aldus Mans, “blijkt toch nog groter dan we dachten.” Toen vorig jaar deze krant aan Kerkradenaren vroeg wat ze van de broederlijke samenwerking vonden, zeiden ze dat dat iets was van de burgemeesters. Zelfs waren er inwoners, die niet eens wisten wat Eurode eigenlijk betekende: een nieuw merk sigaretten misschien?

“De muur zit in de hoofden van de mensen”, zei een oud-wethouder van Kerkade toen. En die man lijkt daarmee gelijk gehad te hebben. Mans: “We stellen hier kleinschalig vast wat zich in het nieuwe Europa op grote schaal aftekent: dat bij het ontwikkelen van de samenwerking teveel in structuren en te weinig in culturen wordt gedacht.”