"Ja' in Ierse referendum betekent kassa

DUBLIN, 20 JUNI. Tastbare opluchting, gecombineerd met een enigszins misplaatste air van “zie-je-wel”, was gisteren af te scheppen van de gezichten van de regeerders in Ierland, zodra bleek dat de Ieren met een tweederde meerderheid het Verdrag van Maastricht hebben omhelsd. De ogen van Europa waren op Ierland gericht geweest, had premier Albert Reynolds nog in zijn toespraak voorafgaand aan het referendum gewaarschuwd - en dit keer schoten de Ieren niet tekort. Het bleek te zijn gegaan zoals Reynolds tegen alle scepsis in had voorspeld: als het op een demonstratie van de Europese geaardheid van de Ieren aankwam, zou hun “aangeboren gezond verstand” hen niet in de steek laten.

Alle ongerustheid over een merkbaar inlopen van de nee-actievoerders in de laatste dagen voor de volksraadpleging leek vergeten toen minister van buitenlandse zaken David Andrews al vér voor de officiële uitslag verklaarde dat Ierland nu het voorbeeld had gegeven aan de rest van Europa. De meerderheid van de Ierse kiezers mocht dan ogenschijnlijk hebben gekozen op economische gronden - het "cohesiefonds' en een geclaimde uitkering van 6 miljard pond wenken verleidelijk in de verte - maar in feite was idealisme over de toekomst van een geïntegreerd Europa de drijvende kracht achter deze overwinning voor Europa geweest.

De bondgenoten van premier Reynolds hadden direct na diens omstreden beroep op het volk van Ierland om ja te stemmen al beweerd dat hij de 23 procent weifelaars onder de kiezers vooral zou overhalen omdat hij ze herinnerd had aan het ideaal dat de grondleggers van de Europese Gemeenschap na twee verscheurende oorlogen voor ogen had gestaan. Of die bewering waar is, zal nog moeten blijken. Het ja van de meerderheid van de Ieren zal ongetwijfeld nog tot op het bot worden geanalyseerd, al was het maar om precies te weten welke argumenten ze lichter hebben laten wegen bij hun keuze. Die analyse is niet alleen belangrijk voor de EG-bureaucraten die - in de woorden van minister Andrews - nu hebben kunnen leren dat ze met hun dromen “een beetje dichter bij het volk moeten staan”. Hij is vooral ook nuttig voor binnenlands gebruik, omdat eruit kan worden afgeleid hoe de krachtsverhoudingen tussen uiterst behoudende en vergelijkenderwijs liberale groeperingen in Ierland liggen nu de kwestie abortus, vrijheid van reizen en vrijheid van informatie (over abortus) nog geregeld moeten worden. De "Pro-Lifelobby' heeft al geclaimd dat deze exercitie haar achterban “bloed” heeft doen ruiken. Het referendum dat de regering-Reynolds voor deze herfst heeft beloofd om dat onderwerp behoorlijk te regelen, zal de gemoederen ongetwijfeld intern meer verhitten dan het voor velen vage concept van “Maastrick”.

Voor extern gebruik kan de regering-Reynolds de meerderheidsuitslag gebruiken om de Europese partners onder druk te zetten. Hoewel de premier vorige week luchtig probeerde te doen over het feit dat noch de EG-ministers van financiën, noch later die van buitenlandse zaken bereidheid hadden getoond diep in de zak te tasten voor het cohesiefonds, knapten in Brussel Ierse vertegenwoordigers uit elkaar van woede over zoveel tactloosheid in het aanzien van een mogelijk nee in het komende referendum. Idealisme mag dan de drijfveer geweest zijn achter het Ierse ja tegen het zwaar zieke Verdrag van Maastricht, maar het lijdt geen twijfel dat nu de economische werkelijkheid weer op tafel ligt: de eis tot overbrugging van de kloof tussen rijke EG-landen en hun arme partners. Het Ierse ja betekent kassa.