De Europese democratie verdient full time parlementariërs; Idee Lubbers over dubbelmandaat heft democratisch tekort niet op

Uit premier Lubbers' opvattingen over het democratisch deficit in Europa (NRC Handelsblad, 16 juni), blijkt niet zijn grote bewondering voor Europarlementariërs. Wat vreemd voor de aanvoerder van een kabinet waarin maar liefst vier van onze oud-collega's dienen.

Premier Lubbers vindt dat het dubbelmandaat opnieuw moet worden ingevoerd. De volksvertegenwoordigers moeten zowel in het parlement in Den Haag als in het Europees Parlement zitting kunnen nemen. Dus verscheidene namen van internationaal bekende Nederlandse Parlementariërs als Weisglas of Gualthérie van Weezel zoemen al door de Brusselse corridors.

Hij denkt dat door een dubbelmandaat "het democratisch deficit' in Europa kan worden verkleind. Het zou volgens hem ook de vervreemding tussen de nationale politiek en de Europese verkleinen.

Als leden van het "verre anonieme' parlement in Straatsburg, juichen wij het natuurlijk toe dat de premier zich zorgen maakt over de democratie in Europa, maar denken dat er andere oplossingen zijn voor het probleem van de Europese democratie, dan het vermengen van functies en het overbelasten van volksvertegenwoordigers.

Een Europees parlementslid heeft een andere functie dan een Nederlands parlementslid, omdat Europa iets anders is dan Nederland.

De taken van een lid van het Europees Parlement beperken zich niet tot de maandelijkse zittingsweek in Straatsburg. Twee weken per maand vergaderen de Vaste Commissies van het parlement. De meeste Nederlandse leden zijn van één of meer Commissies lid en nemen zeer actief deel aan het werk van die Com- missies. Vier van de negentien commissies worden trouwens voorgezeten door Nederlanders. Voorzitterschap van een commissie krijg je óók in het Europees parlement niet omdat je zulke mooie blauwe ogen hebt.

De vierde week van de maand vergaderen de fracties.

Daarnaast komt dan nog het "gewone dagelijkse' werk van een gekozen vertegenwoordiger, spreekbeurten in het land, overleg met de achterban, het deelnemen aan het zo noodzakelijke debat over Europa. Dit alles wordt begeleid door veel reizen, gesjouw met documenten en veel geregel van hotels .

De politieke verhoudingen in het parlement liggen anders dan in nationale parlementen, de partijvorming is anders en dat vraagt veel inventiviteit en geduld.

Het gecompliceerde karakter van de politieke samenwerking komt ook tot uiting in de complexiteit van de stukken, die met bakken en in negen talen tegelijk over ons neerdalen. Allemaal uitdagingen, maar niet te combineren met een mandaat in eigen land.

Een dubbelmandaat betekent een dubbele belasting, die ten koste zal moeten gaan van andere activiteiten. Andere lidstaten kennen nog wel dubbelmandaten en illustere Europese politici als Bettino Craxi en Laurent Fabius, die een dubbelmandaat hebben of hadden, zijn dan ook zelden in Straatsburg of Brussel gesignaleerd. Zij waren niet eens lid van een commissie.

Dat geldt ook voor vele anderen, die naast hun Europees mandaat vaak burgemeester zijn of in nationale parlementen zitting hebben. Het absenteïsme onder de leden uit de lidstaten waar het dubbelmandaat geldt, is dan ook erg groot.

De oplossingen die wij voorstaan gaan in geheel andere richting. Ten eerste zal natuurlijk de macht van het parlement uitgebreid moeten worden met voor een democratisch parlement als normaal beschouwde bevoegdheden: wetgevende taken en een effectieve democratische controle van bijvoorbeeld de Europese Commissie. Vervolgens zal er voor het Europese Parlement een uniform kiesstelsel in alle lidstaten moeten komen. In aansluiting daarop kan de Europese partijvorming - het zij gezegd Lubbers eigen partij is daarin al erg ver - zich uitkristalliseren. Ten vierde zal de Europese besluitvormingsstructuur doorzichtig moeten worden gemaakt.

Vergeleken met de ondoorzichtigheid van het proces op Europees niveau is de politiek in Den Haag een heldere politieke vijver, waarin nog wel eens een steen wil vallen die via de media ook het kiezersvolk beroert.

Niet alle 518 leden in het Europees parlement kunnen zonder problemen overweg met de procedures tussen Ministerraad, Parlement en Commissie en ze weten ook niet altijd feilloos op welke beleidsterreinen ze wel of geen invloed kunnen hebben. Voor journalisten en laat staan gewone burgers is het nauwelijks weggelegd inzicht te krijgen in het proces, waardoor het extra moeilijk wordt levendige debatten over het voetlicht te krijgen.

De Premier moest trouwens eens weten wat het Europees Parlement over Joegoslavië in te brengen heeft. Een rapport over de situatie in Joegoslavië van zijn partijgenoot Oostlander stond verleden week op de Straatsburgse agenda en het debat, waarbij naast de rapporteur vier Nederlandse afgevaardigden het woord voerden, was heel wat levendiger dan wat de Tweede Kamer hierover tot nu toe heeft gevoerd.

Ten vijfde moet aan het reizend circus nu snel een eind gemaakt worden. Eén plaats voor Europese Commissie, Ministerraad en Parlement. De meest logische is dan natuurlijk Brussel.

De Premier heeft als lid van de Europese Raad de afgelopen tien jaar medeverantwoordelijkheid gedragen voor besluitvorming die al deze dingen niet heeft gerealiseerd.

Nu een Deense wal het Europese schip dreigt te keren, raken velen die directe verantwoordelijkheden voor de Euro- pese ontwikkelingen hadden en hebben een beetje in paniek. Al weten ze dat soms goed te verbergen. Opeens oefenen ze harde kritiek, met een ondertoon van populisme. Tot die categorie rekenen we ook Lubbers nogal ongenuanceerde aanval op de bureaucratie in Brussel, die soms weliswaar erg gedetailleerd aan het regelen slaat, maar qua omvang overeenkomt met het ambtelijk apparaat van de gemeente Den Haag.

Wij denken dat de door ons genoemde punten een betere agenda vormen voor de opheffing van het democratisch deficit dan het terugvallen naar oude methoden.

Er gold al eens een dubbelmandaat en o wee als er in Den Haag een motie van wantrouwen dreigde. Het vliegtuig stroomde vol, want Straatsburg werd toch als bijbaantje beschouwd. De Europese democratie verdient full time democraten.