Verkracht meisje: ton smartegeld

UTRECHT, 19 JUNI. Wegens verkrachting en zware mishandeling van een vijfjarig meisje heeft de rechtbank in Utrecht een man veroordeeld tot het betalen van 100.000 gulden smartegeld aan het slachtoffer.

Het gaat om verreweg het hoogste bedrag dat ooit in een dergelijke zaak is toegewezen. De vice-president van de Utrechtse rechtbank die op 5 februari het vonnis wees, mr. P.W. van Schendel, spreekt van een om meer redenen opmerkelijk vonnis. Hij laat doorschemeren dat het bedrag nog hoger zou zijn geweest als er meer was geëist. “Ook hebben we ons niets aangetrokken van het verweer van de gedetineerde dader dat hij nu geen inkomen heeft, om uit te drukken hoe afschuwelijk we dit misdrijf vonden”, aldus Van Schendel.

De dader zal later ook een nog nader vast te stellen materiële schadevergoeding moeten betalen voor psychiatrische hulp en mogelijke inkomstenderving van het getraumatiseerde slachtoffer, als gevolg van een verstoorde opleiding.

Letselschade-advocaat mr. R. Overeem in Den Haag noemt het een uniek vonnis omdat doorgaans in zaken van seksueel misbruik hooguit bedragen van tien tot vijftienduizend gulden worden toegewezen.

In 1987 werd een vrouw die onder bedreiging van een vuurwapen was verkracht 35.000 gulden smartegeld toegekend door de rechtbank van Rotterdam. In een geval van langdurig seksueel misbruik van een minderjarig meisje veroordeelde de rechtbank van Maastricht de dader in 1990 tot betaling van 30.000 gulden smartegeld.

Pag.2: Rechter wijst steeds grotere bedragen toe

De Utrechtse zaak is in zoverre niet alleen een zedenzaak omdat de dader “ook het meisje de keel heeft dichtgeknepen en bewusteloos achterliet”, aldus de advocate van de vader van het meisje, mr. A. van Ravenhorst-Boulogne. Het meisje liep door de verkrachting, die in 1988 plaatshad, een scheur in de dikke darm op en een beschadigde vagina.

Overeem plaatst vraagtekens bij het vonnis omdat er volgens hem “een risico van vermenging van zaken” optreedt. In een civiele zaak, waar het gaat om het vergoeden van schade, wordt als een extra strafelement ook een strafrechtelijke sanctie opgelegd als een soort boete. De dader is voor de verkrachting en het wurgen door het Amsterdamse gerechtshof al veroordeeld tot acht jaar gevangenisstraf en tbs.

Rechter Van Schendel zegt dat er sprake is van “een aanmerkelijke kentering” bij het toekennen van smartegeld. “Al blijven we met een scheef oog kijken naar de uitspraken in Amerika. Want zo gek als het daar is, moet het hier niet worden.”

Vooral in zedenzaken is er volgens advocaten veel meer bereidwilligheid bij rechters om grote bedragen aan schadevergoeding toe te kennen. Advocaat mr. J.L.A. van Eeuwijk zegt dat de Utrechtse rechtbank vorig jaar een man tot het betalen van 10.000 gulden schadevergoeding heeft veroordeeld wegens het betasten van een minderjarige. Het gerechtshof in Leeuwarden veroordeelde vorige week een manueel therapeut tot 20.000 gulden schadevergoeding wegens een jarenlange seksuele relatie met een cliënte.

“Dat zijn forse bedragen als je ze afzet tegen gevallen waarin mensen door het handelen van anderen bijvoorbeeld met een dwarslaesie de rest van hun leven in een rolstoel zitten. Die krijgen slechts 75.000 gulden toegewezen”, zegt Overeem.

G. Ketelaars van het Clara Wichmann-instituut, een wetenschappelijke instelling voor vrouwen en recht, is zeer verheugd met het Utrechtse vonnis. Ze betreurt het echter dat er sprake is van grote willekeur bij het toekennen van schadevergoedingsbedragen. “Er moet meer bekendheid aan dergelijke vonnissen worden gegeven, zodat rechters zien dat ze wat royaler kunnen zijn bij het toekennen van schadevergoeding en advocaten alerter worden bij het indienen van claims”, aldus Ketelaars.

Letselschade-advocaat mr. Th. L. van der Veen in Zutphen noemt het “extreme vonnis” van de Utrechtse rechtbank “op zich schitterend”, maar hij wijst erop dat het bedrag waarschijnlijk nooit kan worden geïnd. “Je kunt je afvragen of rechters, en advocaten die een claim indienen, er wel goed aan doen om mensen blij te maken met een dode mus. Er is in dit soort gevallen bijvoorbeeld geen verzekering die de schade dekt.”