Van Basten en andere vedetten toonbeeld van ondergeschiktheid tegen Duitsers; Oranje speelt bij vlagen voetbal van andere planeet

GOTHENBURG, 19 JUNI. De 3-1 overwinning die het Nederlands elftal gisteravond in het Ullevi-stadion in Gothenburg in de 31ste interland behaalde tegen Duitsland was de grootste triomf sinds 1910 toen Oranje in Arnhem met 4-2 de sterkste was. Maar de historie van het Duitse voetbal is zo rijk aan hoogtepunten dat aan dergelijke uitglijders altijd wel een mouw te passen is. In 1954 werd Duitsland tijdens het wereldkampioenschap voetbal in Zwitserland in de voorronden met 8-3 afgedroogd door de wonder-Hongaren Puskas, Kocsis, Hidegkuti cs voordat Die Mannschaft onder ijzervreter Sepp Herberger in de finale in Bern dezelfde tegenstander met 3-2 versloeg.

De Duitse bondcoach Berti Vogts was zelfs als international nog veel te jong om het wonder van Bern mee te kunnen maken maar hij appelleerde in Gothenburg direct aan de vaak mysterieuze krachten van het Duitse voetbal toen hij voorspelde: “Ik heb mijn spelers in de rust verteld dat je elkaar in het leven altijd twee keer tegen komt. Ik ben er zeker van dat we Nederland weer terug zullen zien in de finale. Daar verheug ik me ook op.”

Door een al even mysterieuze speling van het lot - Schotland haalde plotseling uit tegen het GOS - bleef Duitsland gisteravond overeind. Daardoor speelt het zondagavond in Stockholm de halve finale tegen Zweden. In hoeverre het elftal inspiratie putte uit de wetenschap dat Schotland voor stond of dat het aan de omzettingen van Vogts lag dat Duitsland na rust pas voluit ging zal daardoor altijd wel een open vraag blijven.

“Ik heb mijn spelers in de rust gevraagd of we bezig waren aan een jeugdtoernooi of een EK speelden. Als je van voetbal houdt, van individuele acties van superspelers, dan moet je als liefhebber applaudiseren voor de manier waarop de Hollanders in de eerste helft speelden. Maar we hebben het ze veel te gemakkelijk gemaakt. Zoveel ruimte op het middenveld geven aan zulke geraffineerde individualisten is vragen om problemen”, wuifde Vogts geïrriteerd de kritiek weg op zijn warrige tactiek om Brehme op te offeren aan een plotseling ontketende Bryan Roy.

Ook op de steeds wisselende samenstelling van zijn formatie, mede veroorzaakt door het afvallen dit EK van Völler, Reuter en Buchwald, wenste Vogts niet serieus te discussiëren. Maar pas met Helmer als laatste man voor de falende Binz en Sammer als extra kracht op het middenveld begon Duitsland na rust in de hoogste versnelling vooruit te voetballen. Via de getructe Hässler en de snelle kopsterke Klinsmann kwam Nederland dermate onder druk dat een gelijkmaker meer in de lucht hing dan een vergroting van de aanvankelijk zo onaantastbaar lijkende 2-0 voorsprong. Nederland speelde na de hervatting onherkenbaar ten opzichte van de suprematie die het de eerste 45 minuten etaleerde.

“Iedereen bij ons was in de rust voorbereid op problemen”, analyseerde Michels de tweede helft. “Ondanks het feit dat Duitsland de eerste helft geen grip op ons spel had. Maar hoewel iedereen gewaarschuwd was bleek na rust opnieuw dat Duitsland een elftal is dat moeilijk is te verslaan. Dat dit toch gebeurd is stemt me tot een tevreden, gelukkig mens. Er was vanavond in alle opzichten sprake van een topwedstrijd. Vooral de eerste helft speelde Nederland zoals ik het zelden heb gezien. Tegen GOS waren die signalen er ook al, maar omdat er niet werd gescoord was er toch weer de kritiek in veel kranten dat het tactisch bij ons niet goed in elkaar zou zitten. Daarom ben ik vooral blij met dat derde doelpunt van Bergkamp. Een treffer die niet tot stand kwam uit een dood moment zoals de eerste twee goals, maar het gevolg was van een schitterende uitgespeelde combinatie.”

Individueel maakte Michels vooral complimenten aan Frank Rijkaard en Marco van Basten. Vooral de laatste was gisteravond in zijn optiek het toonbeeld van ondergeschiktheid. Van Basten sprong, ondanks een spectaculaire uithaal die op de lat belandde, weliswaar wat nonchalant met zijn kansjes om maar ontlastte fanatiek zijn eigen defensie met een sprint over wel vijftig meter die werd besloten met een venijnige sliding. Momenten die accentueerden dat ook spelers, die in het voetbal in feite alles al gewonnen hebben, op een cruciaal moment in een confrontatie met een tot de verbeelding sprekende tegenstander over de nodige eerzucht beschikken. In dat klimaat voelde ook Bergkamp niet de pijn aan zijn hamstrings en weigerde Jan Wouters het veld te verlaten. Michels: “Er was blijkbaar sprake van een misverstand. Want op het moment dat enkele spelers naar de kant riepen dat Wouters vervangen moest worden weigerde hij dat.”

Dus werd Bergkamp door Bosz vervangen. Eerder kwam Winter voor De Boer in het veld. Frank de Boer kreeg de eerste helft van de nauwelijks aandringende Klinsmann alle ruimte, maar nadat de Duitser na rust fungeerde als vooruitgeschoven speler in een plotseling ontketende stormlinie moest Rijkaard achterin assisteren en nam Winter zijn plaats op het middenveld in. Het provocerende gebaar van Rijkaard met beide armen naar Michels van "wat moet dat nou' ten spijt. Michels: “Klinsmann maakt wel zo'n eerste goal en was betrokken bij bijna een tweede doelpunt. Daar moesten we wat aan doen. Want we konden na rust plotseling niet meer ver van onze eigen goal spelen. Rijkaard achterin gaat dan weer ten koste van je eigen aanvalskracht want daardoor mis je op beslissende momenten toch weer een stuk dynamiek in de aanval en op het middenveld. Maar het kon moeilijk anders.”

Daarom ging Michels opnieuw niet uit van de eigen kracht van Oranje, dat toch in de eerste helft bij vlagen in staat bleek tot voetbal van een andere planeet. Zeker vergeleken met de matige kwaliteit van de wedstrijden die tot gisteravond op het EK te bewonderen zijn geweest. Maar Duitsland is per definitie een tegenstander waarvoor andere omstandigheden gelden. Michels: “Ik ga er niet van uit dat onze wedstrijd tegen de Denen een walk-over zal worden. Ik wil er nog niet te veel aan denken. Morgen gaan we de videobanden bekijken, nemen we de rapporten van onze scouts door. Maar ik ben ervan overtuigd dat we volgende week weer tegen Duitsland staan in de finale. Dat we Duitsland twee keer zullen tegenkomen heb ik voor dit toernooi al voorspeld en dat gevoel heb ik nog steeds.”

Foto: Vreugde bij Oranje na de snelle openingsgoal. De maker, Frank Rijkaard, wordt achtervolgd door een hele horde ploeggenoten. (Foto Michael Kooren)