Vakantielectuur I Mooi meegenomen. Uitg. Veen, ...

Vakantielectuur I Mooi meegenomen. Uitg. Veen, prijs ƒ 10,-. Inpakken en wegwezen. Uitg. Contact, prijs ƒ 10,-.

Vakantielectuur II Reislust. Uitg. Contact, prijs ƒ 25,-. Op reis met. Uitg. De Arbeiderspers, prijs ƒ 15,-.

Literaire reisgidsen Literaire reisgidsen. Uitg. Balans, prijs per deeltje ƒ 19,50.

Warme deken

Vakantielectuur I

Bij uitgeverij Veen verscheen voor het derde achtereenvolgende jaar de bundel Mooi meegenomen, ditmaal met de aanbeveling: "een sprankelende verzameling verhalen die in elke koffer thuishoort.' Drieëntwintig verhalen met een heldere opbouw en een bevredigend eind. Het is tenslotte vakantie. Voorop staan de namen van bekende en minder bekende auteurs - allen afkomstig uit het fonds van de uitgever.

Van de verhalen uit Mooi meegenomen is ongeveer de helft al eens eerder gepubliceerd. De columns van Mart Smeets verschenen in het maandblad Rails, die van Thomas Verbogt in de Arnhemse Courant en het verhaal "Onze vrienden' van Gerard Reve is terug te vinden in de bundel Een eigen huis (Veen, 1992).

Nieuwe verhalen zijn van onder anderen Henk Spaan, Theo Gaasbeek en Ad van Iterson. De laatste springt er met zijn bijdrage De vrouw met de koffer nog het meest uit. Mooi meegenomen blijft voor het overige steken in zijn, zoals de achterflap het noemt, "luchtige, onderhoudende en amusante' toon.

Inpakken en wegwezen, de vakantievariant van uitgeverij Contact, biedt wat dat betreft meer afwisseling. Zestien verhalen, van onder meer Midas Dekkers, Yvonne Kroonenberg en Lévi Weemoedt. Van deze bundel zijn alle bijdragen al eens eerder gepubliceerd. Renate Dorrestein vertelt over haar ervaringen in een harem en Midas Dekkers over een bijstandsmoeder die in benevelde toestand haar papegaai Jacco aanziet voor een fazant. Ze begint het dier te plukken en krijgt later, weer ontnuchterd, natuurlijk spijt:

“Op zijn stok zat Jacco moeite te doen er niet af te vallen, zo zonder staart. Maar dat was niet het merkwaardigste. Merkwaardig was vooral hoe de papegaaiennek uitstak boven een dik jasje van veel veiligheidsspelden en een oude geitenwollen sok. De papegaai rilde.”

Daar tegenover staan de wat ingetogener verhalen van Meindert Inderwisch en Monika Sauwer. Door de variatie een aardige verzameling.

Mooi meegenomen. Uitg. Veen, prijs ƒ 10,-. Inpakken en wegwezen. Uitg. Contact, prijs ƒ 10,-.

Vakantielectuur II

Rudi Wester zocht voor de vijfde keer voor uitgeverij Contact de beste reisverhalen bijelkaar, onder de titel Reislust. Een verzetje voor de thuisblijvers. Volgens Wester is het aanbod van reisverhalen in 1991 groter dan ooit. Een groei die samenhangt met het toenemend aantal bijvoegels en katernen, waarvoor journalisten steeds meer tochtjes mogen maken.

Voor Reislust heeft Wester ook veel uit deze katernen geput, vooral uit De Volkskrant (desondanks is het taxi- en hotelgehalte van de bijdragen relatief laag), Avenue en HP/De Tijd.

Mooie verhalen van Adriaan van Dis, die in een afgeladen trein ("honderdvijftig mensen in één rijtuig en ze smakken allemaal') door Mozambique reist, richting Zuidafrikaanse grens. Tegenover hem staat een Indiër in smetteloos wit.

“"Waarom bent u niet gaan vliegen?' vraag ik.

"Dit is sneller. Als ik dood moet is het mijn tijd en maakt het niet uit hoe ik reis. Maar ik wil wel zitten.'' '

Ook John Jansen van Galen reist per trein, maar wel een tikkeltje chiquer, in de "Bloutrein' van Kaapstad naar Pretoria. In de diningcar toont men hem de Wijnkaart. “Prefereer ik Twee Jonggezellen, Goede Verwachting, Theuniskloof? Zuidafrikaanse wijnen hebben de eerlijke namen van schepen op de binnenvaart.”Reislust omvat negenentwintig verhalen en artikelen, waarin de lezer door negenentwintig auteurs de hele wereld wordt doorgestuurd. Een beetje om duizelig van te worden.

Wat dat betreft heeft De Arbeiderspers het beter aangepakt. De bundel Op reis met heeft dit jaar als thema Latijns-Amerika. Fragmenten uit boeken van Bruce Chatwin, Redmond O' Hanlon, Nicolaas Verschuur en August Willemsen geven, door hun verschillende visies, een aardig divers beeld van dat werelddeel.

Reislust. Uitg. Contact, prijs ƒ 25,-. Op reis met. Uitg. De Arbeiderspers, prijs ƒ 15,-.

Literaire reisgidsen

Er zijn mensen die er geen genoeg van kunnen krijgen. Die hebben in het Letterkundig museum al achter het bureau van Louis Couperus gezeten. Hebben - toen de gids eventjes niet keek - in de bedstee van Aagje Deken gelegen, en hebben gemijmerd in de tuin van het geboortehuis van Vestdijk. Het geeft ze het gevoel achter het papier langs dichter bij de schrijver te komen.

Volgens Virginia Woolf is dat inderdaad mogelijk: “Het is niet slechts de nieuwsgierigheid die ons ertoe aanzet de huizen van Johnson, Carlyle en Keats te bezichtigen. Het blijkt dat schrijvers een onuitwisbaar kenmerk op hun onroerend goed achter laten. De huizen (-) zeggen onmiskenbaar iets over het karakter van de schrijvers die er hebben gewoond.”

Voor liefhebbers van dit soort speurtochten die hun geluk ook eens in het buitenland willen beproeven, zijn er dit voorjaar bij uitgeverij Balans vier literaire reisgidsen verschenen, op broekzakformaat: Literaire buurten van Londen, Literaire buurten van New York, Literaire steden van Italië en Literaire cafés van Parijs.

De deeltjes zijn vertaald uit het Engels. Ze bevatten overzichtskaartjes, routebeschrijvingen, beknopte informatie over de schrijvers die worden genoemd en aardige anekdotes. Vooral het deeltje Literaire buurten van Londen munt hierin uit: “Toen de grote econoom John Stuart Mill Carlyle op de hoogte bracht van het verschrikkelijke feit dat zijn huisknecht het door hem geleende manuscript van het eerste deel van Carlyle's The French Revolution had gebruikt om de kachel mee aan te steken, was Carlyle met recht woedend.”

Eigenlijk is zo'n boekje dan al geslaagd.

Met de Literaire cafés van Parijs ligt het wat lastiger. Als wordt vermeld dat in de Bar Du Pont-Royal "de auteurs van Éditions Gallimard onder het genot van een drankje hun zaken bespreken en afsluiten' dan heeft dat toch iets ongeloofwaardigs. Een café dat als zodanig staat geboekstaafd, daar zijn de schrijvers natuurlijk allang gevlogen. Dat zijn "literaire gidsenlezer-kroegen' geworden, en die lijken me bijzonder ongezellig.

Bij uitgeverij Balans bestaan plannen in de toekomst zelf literaire tochten uit te zetten in steden als Amsterdam, Den Haag en Antwerpen.

Literaire reisgidsen. Uitg. Balans, prijs per deeltje ƒ 19,50.

Warme deken

Dinsdagavond 23 juni gaat de Vijfde Internationale Feministische Boekenbeurs van start, met een debat in Paradiso tussen Fay Weldon en Marilyn French over de stand van zaken in het feminisme. Het debat zal een dag later door de KRO worden uitgezonden.

Ruim tweehonderd uitgeverijen zullen op de beurs aanwezig zijn, en bij elkaar zo'n honderdtachtig genodigden uit 55 verschillende landen. Afzeggers tot nu toe: Daile Spender uit Australië, Rana Kabbani uit Syrië en Hanneke Eggels uit Leiden.

Hanneke Eggels, directeur Stichting Literaire Salon was gevraagd een voorleessessie te leiden. Hoewel Eggels al vaker te kennen heeft gegeven niet veel met "de warme deken van al die vrouwelijkheid bij elkaar' op te hebben, had ze toch schoorvoetend toegezegd. Groot was haar verrassing toen later bleek dat ze als voorzitter van het onderdeel lesbisch proza en poëzie was opgevoerd. “Dit kan niet anders dan een steek onder water zijn,” aldus Eggels.

“Het is een vergissing,” zegt Gerda Meijerink, organisator van de boekenbeurs. “We hebben met tweehonderd schrijvers te maken, en het laatste waar we nu op uit zijn is om Hanneke Eggels een hak te zetten. Ze is niet het middelpunt van het heelal. Integendeel.”

En wat betreft de opkomst van het publiek - Meijerink: “Het streefcijfer van achtduizend zullen we waarschijnlijk niet halen... We zijn eerder benauwd dat het er twaalfduizend worden.”